Hầu hết các công ty, đơn vị ngành Than hiện nay đều xây dựng nhà truyền thống như những bảo tàng thu nhỏ để lưu giữ ký ức về Vùng mỏ thông qua những hiện vật quý giá.
Nhà truyền thống là nơi lưu giữ và trưng bày các hiện vật, tài liệu liên quan đến lịch sử, văn hoá và các giá trị tinh thần của một đơn vị, tổ chức, hay cộng đồng. Việc xây dựng nhà truyền thống trong ngành Than không chỉ nhằm bảo tồn các di sản quý báu, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ, truyền tải những giá trị tốt đẹp và tinh thần truyền thống cho lớp công nhân trẻ.
Theo ý nghĩa đó, nhà truyền thống đóng vai trò là cầu nối giữa các thế hệ, giúp cho những người trẻ tuổi có cơ hội gặp gỡ, giao lưu và học hỏi từ những người đi trước. Việc này không chỉ tăng cường sự đoàn kết, mà còn giúp truyền tải kinh nghiệm, kiến thức và giá trị sống từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Nhà truyền thống của Công ty CP Than Hà Tu có thể xem là một bảo tàng thu nhỏ với nhiều tư liệu và hiện vật liên quan đến công nghệ khai thác than của Pháp; lịch sử đấu tranh cách mạng của công nhân mỏ; lịch sử hình thành, phát triển của ngành khai thác than, đặc biệt là mỏ than Hà Tu. Đây là không gian lưu giữ những giá trị lịch sử và văn hóa của một trong những mỏ than lớn nhất ở Vùng mỏ Quảng Ninh. Nơi đây không chỉ trưng bày hiện vật, mà còn lưu giữ những câu chuyện, ký ức về những người thợ đã làm việc và cống hiến tại mỏ.
Về lĩnh vực nghiên cứu khoa học, nhà truyền thống cung cấp một nguồn tài liệu quý giá cho các nhà nghiên cứu, học sinh, sinh viên và những người quan tâm đến lịch sử, văn hoá công nhân mỏ. Nhà truyền thống Công ty CP Địa chất mỏ hiện đang trưng bày hàng trăm mẫu vật về than đá và đất sét. Để có được một số lượng lớn mẫu vật trưng bày là cả một quá trình đam mê, tìm tòi, vượt qua khó khăn của những người làm địa chất mỏ trong suốt mấy chục năm qua. Những mẫu địa chất này được cán bộ, công nhân công ty bảo quản, lưu giữ sau quá trình tìm kiếm thăm dò.
Về phát triển du lịch văn hóa, hệ thống nhà lưu niệm, nhà truyền thống khi được xây dựng và quản lý tốt, có thể trở thành một điểm đến hấp dẫn cho du khách. Điều này không chỉ giúp quảng bá hình ảnh văn hoá địa phương, mà còn phát triển du lịch văn hoá và kinh tế di sản.
Tại mỏ Đèo Nai, công trình nhà lưu niệm Bác Hồ được xây dựng trên khu đất thuộc khu vực bảo vệ II của Khu Di tích lịch sử quốc gia “Bác Hồ về thăm mỏ Đèo Nai, ngày 30/3/1959”. Nhà tưởng niệm Bác Hồ trưng bày các hiện vật về Bác với ngành Than cũng như mỏ than Đèo Nai và kết hợp đón tiếp các đoàn khách đến tham quan khu di tích.
Số lượng nhà truyền thống tại các cơ quan, đơn vị ngành Than được xây mới, hoặc sửa chữa, bổ sung chỉnh lý ngày càng nhiều hơn. Có thể kể đến nhà truyền thống của các mỏ than Hà Tu, Đèo Nai, Cọc Sáu. Ngoài ra còn có các nhà truyền thống của Công ty Kho vận Cẩm Phả, Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam.
Tại Công ty CP Than Đèo Nai - Cọc Sáu có 2 nhà truyền thống. Nhà truyền thống mỏ Cọc Sáu đang trưng bày nhiều hiện vật tái hiện những ký ức hào hùng về người thợ mỏ. Những hiện vật gợi nhớ về thập niên 60 của thế kỷ trước, khi mỏ Cọc Sáu mới thành lập, mọi việc đều mới và đất nước còn chiến tranh, điều kiện làm việc vất vả, khó khăn, thiếu thốn. Nhưng với tình yêu Tổ quốc, vinh dự được làm chủ đất nước, làm chủ khu mỏ, những người thợ mỏ Cọc Sáu đã hăng hái thi đua lao động sản xuất.
Nhà truyền thống mỏ Đèo Nai ở ngay trong khuôn viên trụ sở làm việc của công ty hiện đang được sửa chữa, chỉnh lý trên cơ sở một toà nhà cổ. Tại đây đang lưu giữ nhiều hiện vật quý liên quan đến cuộc đình công năm 1936 xuất phát từ ngã tư mỏ Đèo Nai, liên quan đến sự phát triển của công ty, cũng như vùng than Cẩm Phả.
Xây dựng mô hình nhà truyền thống trong ngành Than góp phần phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững theo tinh thần Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 30/10/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Quảng Ninh. Một trong những mục tiêu của nghị quyết là khuyến khích phát triển bảo tàng ngoài công lập, các cơ quan, tổ chức, đơn vị, địa phương xây dựng và khai thác nhà truyền thống, phòng truyền thống phát triển đúng yêu cầu định hướng chính trị của Đảng.
