Nghị quyết 71-NQ/TW được ban hành khi giáo dục Việt Nam đứng trước những yêu cầu mới về chất lượng nguồn nhân lực, khoa học, công nghệ và sự thay đổi nhanh của thị trường lao động. Nghị quyết vì thế không chỉ đặt thêm những mục tiêu cho ngành giáo dục, mà yêu cầu thay đổi cách nghĩ, cách làm để giáo dục thực sự đáp ứng yêu cầu phát triển. Với Quảng Ninh, đó là cơ hội để nhìn lại nền tảng đã được xây dựng qua nhiều năm, đồng thời xác định những việc cần làm khác trước để giáo dục theo kịp một giai đoạn phát triển mới.

“Cột mốc chiến lược” cho giáo dục Việt Nam

Trong quá trình phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước luôn xác định giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu. Những năm qua, giáo dục Việt Nam đạt nhiều kết quả quan trọng, mở rộng cơ hội học tập, từng bước nâng cao chất lượng và đưa Việt Nam vào nhóm 21 quốc gia sớm đạt mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc đến năm 2030 về giáo dục chất lượng.

Tuy nhiên, giáo dục và đào tạo vẫn còn những hạn chế cần khắc phục. Chất lượng giáo dục giữa các vùng, miền và nhóm đối tượng chưa đồng đều. Đội ngũ nhà giáo, điều kiện cơ sở vật chất, trường lớp ở nhiều nơi không đáp ứng yêu cầu. Giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học chưa thực sự đáp ứng tốt yêu cầu của thị trường lao động và quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, vẫn chưa theo kịp yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Trong khi đó, sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức sản xuất, thị trường lao động và yêu cầu về năng lực của người lao động. Những hạn chế và thay đổi đó đặt ra yêu cầu phải tạo chuyển biến mạnh hơn về giáo dục và đào tạo, để từ nền tảng tri thức, kỹ năng và con người tạo ra nguồn lực cho phát triển. Ngày 22/8/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, mở ra một định hướng mới nhằm giải quyết những điểm nghẽn, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Ngay sau khi được ban hành, Nghị quyết 71-NQ/TW nhận được sự quan tâm lớn từ các nhà quản lý, chuyên gia, nhà giáo và các cơ sở giáo dục trên cả nước. Nhiều ý kiến đánh giá nghị quyết đã đặt giáo dục và đào tạo ở một tầm nhìn mới, gắn yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục với bài toán phát triển nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh và tương lai của đất nước. Đặc biệt, những định hướng về đổi mới thể chế, nâng cao chất lượng đội ngũ, chuẩn hóa cơ sở giáo dục, sắp xếp mạng lưới trường lớp và tăng quyền tự chủ, trách nhiệm của các cơ sở giáo dục được kỳ vọng tạo chuyển biến từ gốc đối với hệ thống giáo dục.

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định: Điểm đột phá ấn tượng nhất trong văn kiện lần này là đột phá về tư duy, nhận thức và quyết tâm, quyết liệt thay đổi mạnh mẽ về thể chế trong giáo dục và đào tạo. Nghị quyết khẳng định giáo dục đào tạo không chỉ là quốc sách quan trọng hàng đầu, mà còn là nhân tố quyết định tương lai, vận mệnh của dân tộc. Chính sự nhận thức này là gốc rễ, nền tảng cho những thay đổi. Nghị quyết chỉ ra rất rõ để giáo dục và đào tạo có sự phát triển đột phá trong kỷ nguyên mới, thì các luật, chính sách nhất định phải thay đổi theo. Đổi mới thể chế với tư duy theo hướng thay vì quản lý, phải kiến tạo, với những cơ chế chính sách đặc thù, vượt trội để các nhà trường, các cơ sở giáo dục và đào tạo có thể thu hút được mọi nguồn lực, cả hữu hình và vô hình cho sự phát triển, nâng cao chất lượng đào tạo và sự tăng trưởng của nhà trường, hội nhập với trình độ và chuẩn mực quốc tế.

Từ góc nhìn của người nhiều năm trực tiếp làm công tác quản lý giáo dục, bà Vi Bích Hạnh, nguyên Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Hạ Long cũ, cho rằng Nghị quyết 71-NQ/TW đã đặt ra những yêu cầu rất cụ thể đối với giáo dục, từ trường lớp, cơ sở vật chất đến đội ngũ và cách quản lý. Quan trọng hơn, Nghị quyết cho thấy yêu cầu đổi mới giáo dục không thể dừng ở việc mở rộng quy mô, mà phải đi vào chất lượng và khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển. Bà chia sẻ: “Nghị quyết 71-NQ/TW đã đáp ứng mong ước của những nhà giáo như tôi, đồng thời cũng đáp ứng mong mỏi của hầu hết các bậc phụ huynh bởi Nghị quyết có giải pháp bao trùm tất cả những vấn đề cốt lõi của ngành giáo dục. Khi mạng lưới trường lớp được tổ chức hợp lý, đội ngũ được quan tâm, điều kiện dạy và học được nâng lên, người hưởng lợi cuối cùng chính là học sinh, những mầm non tương lai của đất nước”.

Thực tế cho thấy, Nghị quyết 71-NQ/TW không chỉ đặt ra những mục tiêu mới cho ngành giáo dục, mà còn mở ra một cách tiếp cận mới về phát triển giáo dục trong mối quan hệ với sự phát triển của đất nước. Từ việc xây dựng mạng lưới trường lớp phù hợp, nâng chuẩn cơ sở giáo dục, phát triển đội ngũ nhà giáo đến đổi mới giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, các nhiệm vụ của Nghị quyết đều hướng tới mục tiêu xây dựng một nền giáo dục có khả năng đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển trong thời đại khoa học, công nghệ và những thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động. Nghị quyết cũng cho thấy Đảng và Nhà nước ta dành sự quan tâm đặc biệt và kỳ vọng lớn lao cho giáo dục và đào tạo: Đến 2035 phải có ít nhất 5 cơ sở giáo dục đại học có những lĩnh vực được xếp hạng top 100 thế giới; đến 2045 Việt Nam vào top 20 quốc gia có nền giáo dục công bằng, hiện đại nhất thế giới.

Với Quảng Ninh, Nghị quyết 71-NQ/TW được đón nhận trên một nền tảng đã được xây dựng qua nhiều năm, khi giáo dục và đào tạo luôn nhận được sự quan tâm, ưu tiên trong định hướng phát triển của địa phương. Hệ thống trường lớp từng bước được đầu tư, chất lượng giáo dục có nhiều chuyển biến, đội ngũ nhà giáo được quan tâm và nhiều chính sách hỗ trợ người học được triển khai. Những kết quả đó tạo cơ sở để Quảng Ninh tiếp tục đặt ra yêu cầu cao hơn đối với giáo dục, nhất là trong chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng giai đoạn phát triển mới của thành phố Quảng Ninh.

Chính vì thế, trong quá trình tiếp nhận và cụ thể hóa Nghị quyết 71-NQ/TW, Quảng Ninh xác định đây là cơ hội để tiếp tục phát huy những nền tảng đã có, đồng thời nhìn thẳng vào những vấn đề cần giải quyết của hệ thống giáo dục. Mục tiêu không chỉ là nâng chất lượng dạy và học, mà hướng tới xây dựng nguồn nhân lực có kiến thức, kỹ năng và khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển mới.

Biến tinh thần Nghị quyết thành hành động

Quảng Ninh đón nhận Nghị quyết 71-NQ/TW trên nền tảng giáo dục đã được tích lũy qua nhiều năm. Bước vào năm học 2025-2026, tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đạt 92,07%; 100% trẻ mầm non 5 tuổi được học 2 buổi/ngày, 100% học sinh tiểu học được học 2 buổi/ngày; Quảng Ninh cũng đã hoàn thành phổ cập giáo dục THCS mức độ 3, mức cao nhất. Chất lượng giáo dục mũi nhọn tiếp tục được duy trì với 88 giải tại Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia THPT năm 2025, trong đó có 1 học sinh đoạt Huy chương Đồng Olympic Tin học quốc tế và 1 học sinh giành Huy chương Bạc Olympic Hóa học quốc tế Abu Rayhan - Biruni 2025. Đội ngũ giáo viên cũng từng bước được chuẩn hóa, với 98% đạt chuẩn trình độ đào tạo.

Từ những kết quả đó, Quảng Ninh xác định Nghị quyết 71-NQ/TW không chỉ là yêu cầu tiếp tục nâng chất lượng giáo dục, mà còn là cơ hội để tạo một bước phát triển mới cho ngành giáo dục. Những định hướng về nâng chuẩn trường lớp, phát triển đội ngũ nhà giáo, đổi mới quản trị, mở rộng cơ hội học tập và gắn giáo dục với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực đã mở ra những vấn đề cụ thể để Quảng Ninh tiếp tục giải quyết từ thực tiễn của địa phương.

Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Quảng Ninh đã tổ chức nghiên cứu, quán triệt những nội dung cốt lõi của Nghị quyết trong toàn hệ thống chính trị và ngành Giáo dục. Từ đó, tập trung cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu và nhiệm vụ của Nghị quyết thành chương trình, kế hoạch và những việc làm cụ thể của từng cấp, từng ngành và từng cơ sở giáo dục. Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chương trình hành động số 03-CTr/TU ngày 13/10/2025; UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 282/KH-UBND ngày 30/10/2025 để tổ chức thực hiện. Các mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết 71-NQ/TW được cụ thể hóa thành những phần việc gắn với từng ngành, từng địa phương và từng thời gian thực hiện. Trong đó, Chương trình hành động số 03-CTr/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy đặt người học ở vị trí trung tâm, nhà trường là nền tảng, nhà giáo là lực lượng quyết định chất lượng giáo dục; đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu trong việc cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ về giáo dục và đào tạo.

Từ quan điểm đó, Chương trình hành động xác định nhiều nhóm giải pháp gắn với những vấn đề cụ thể của giáo dục Quảng Ninh. Một mặt, địa phương tiếp tục nâng chuẩn trường lớp, bảo đảm cơ sở vật chất và đội ngũ, phát triển mạng lưới giáo dục phù hợp với điều kiện từng địa bàn; mặt khác, ưu tiên đầu tư cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, nơi còn khó khăn về điều kiện học tập. Quảng Ninh cũng đặt mục tiêu bảo đảm chi ngân sách cho giáo dục tối thiểu 20% tổng chi ngân sách nhà nước, trong đó chi đầu tư ít nhất 5%; ưu tiên quỹ đất, cơ sở vật chất và khai thác hiệu quả các trụ sở dôi dư cho giáo dục. Cùng với đó, Chương trình hành động đặt ra yêu cầu thay đổi mạnh nội dung và phương pháp dạy học, tăng cường khoa học, công nghệ, tin học, nghệ thuật, năng lực số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo; đẩy mạnh ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học ở những nơi đủ điều kiện. Tại khu vực biên giới, tiếng Trung được định hướng tăng cường giảng dạy, gắn với đặc điểm và nhu cầu thực tế của địa bàn.

Ở bậc giáo dục nghề nghiệp và đại học, Quảng Ninh đặt yêu cầu gắn đào tạo với nhu cầu nhân lực của nền kinh tế, nâng năng lực các cơ sở đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Trường Đại học Hạ Long được định hướng trở thành một trong những trung tâm đào tạo nhân lực chất lượng cao của khu vực; Trường Cao đẳng Việt - Hàn Quảng Ninh và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tiếp tục được đầu tư, nâng cao năng lực đào tạo.

Hiện thực hoá những chủ trương này, Quảng Ninh đã xác định những việc có thể thực hiện ngay và những vấn đề đang đặt ra trong thực tế giáo dục để tập trung giải quyết. Một trong những việc được triển khai mạnh là sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục công lập. Sau quá trình sắp xếp, số cơ sở giáo dục công lập giảm 280 trên tổng số 570, tương đương 49,12%; còn 35 đơn vị trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo và 290 cơ sở giáo dục công lập trực thuộc UBND cấp xã. Việc tinh gọn được thực hiện đồng thời với kiện toàn tổ chức, bố trí đội ngũ và sử dụng cơ sở vật chất, với yêu cầu giữ ổn định hoạt động dạy học, không để việc sắp xếp làm gián đoạn việc học của học sinh. Song song với đó, Quảng Ninh tập trung các giải pháp tăng cường sự công bằng trong giáo dục như là đầu tư cơ sở vật chất cho giáo dục ở vùng còn khó khăn; thực hiện các chính sách hỗ trợ học sinh, bố trí nguồn lực theo những nhu cầu cụ thể của người học...

Qua 1 năm thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, Quảng Ninh đã hoàn thành 100% nhiệm vụ do Trung ương giao trên hệ thống theo dõi và triển khai thành công 13/27 nhiệm vụ thuộc Chương trình hành động số 03. Địa phương đã đi đầu trong cả nước về sắp xếp tổ chức khi giảm 280/570 cơ sở giáo dục công lập (đạt 49,12%), đồng thời bảo đảm 100% cán bộ, giáo viên được quán triệt đầy đủ nội dung cốt lõi của Nghị quyết. Bên cạnh đó, địa phương đã ban hành 10 chính sách giáo dục đặc thù với tổng kinh phí gần 800 tỷ đồng/năm học, hỗ trợ cho trên 539.000 lượt người học và nhà giáo. Chất lượng giáo dục tiếp tục giữ vững vị thế hàng đầu khi 100% xã, phường, đặc khu đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học và THCS mức độ 3, cùng nhiều chỉ tiêu về chuyển đổi số và giáo dục STEM vượt tiến độ mục tiêu đề ra.

Đồng chí Quản Minh Cường, Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành uỷ Quảng Ninh nhấn mạnh: Quảng Ninh xác định thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW trước hết phải hướng vào những vấn đề thiết thực của giáo dục, lấy người học làm trung tâm, hướng tới nâng cao toàn diện chất lượng giáo dục và đào tạo. Điều này cũng đặt ra yêu cầu đổi mới cách lãnh đạo, chỉ đạo giáo dục. Quan trọng hơn, mỗi chủ trương, chính sách phải được theo dõi đến kết quả cuối cùng, học sinh có được hưởng lợi, giáo viên có điều kiện làm việc tốt hơn, nhà trường hoạt động hiệu quả hơn và chất lượng giáo dục có thực sự chuyển biến hay không.

Từ chủ trương đến cách làm, những quyết định của Quảng Ninh đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ của phụ huynh và xã hội. Phía sau sự đồng thuận ấy là một quá trình không ít khó khăn, với nhiều băn khoăn, tâm tư và những câu chuyện phải giải quyết trong quá trình sắp xếp, đổi mới. Nhưng khi những thay đổi bước đầu đem lại lợi ích thiết thực cho học sinh, sự đồng thuận cũng dần được tạo dựng từ chính thực tiễn này. Đó cũng là cơ sở thực tiễn để thấy rõ ý nghĩa của một nghị quyết chiến lược về giáo dục: Không chỉ giải quyết những vấn đề trước mắt, mà còn chuẩn bị từ hôm nay nền tảng tri thức và nguồn nhân lực cho yêu cầu phát triển của đất nước trong tương lai.

---

Thực hiện: Bảo Bình - Hoài Anh- Lan Anh-Nguyễn Dung

Trình bày: Đỗ Quang