Từ những nguy cơ đã được nhận diện, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian số không thể chỉ dừng ở cảnh báo. Vấn đề quan trọng là phải xây dựng được nền phòng thủ đủ vững, bắt đầu từ bảo vệ hệ thống thông tin, dữ liệu, quy trình vận hành và năng lực ứng cứu sự cố. Tại Quảng Ninh, nhiệm vụ này đang được triển khai bằng nhiều giải pháp cụ thể, đồng bộ.
"Phòng thủ" từ gốc
Trong tiến trình chuyển đổi số, bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu là yêu cầu xuyên suốt, không thể tách rời. Đây cũng là một trong những nội dung quan trọng được đặt ra trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Cụ thể tinh thần đó, Quảng Ninh đã ban hành kế hoạch, yêu cầu thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, địa phương tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện các mặt công tác bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu trên địa bàn tỉnh; thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu. Đồng thời, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống; mọi nguy cơ, thách thức về an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu phải được nhận diện và xử lý từ sớm; gắn chặt các yếu tố bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu ngay từ khi thiết kế, xây dựng hệ thống, trong quá trình vận hành, kết nối. Cùng với đó, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân để thực hiện hiệu quả công tác bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu với nòng cốt là lực lượng chuyên trách công tác bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin.
Trên cơ sở đó, hằng năm, tỉnh đều xây dựng kế hoạch và tổ chức đánh giá an toàn thông tin tại Trung tâm tích hợp dữ liệu tỉnh, các sở, ban, ngành và địa phương. Công an tỉnh với vai trò cơ quan thường trực Tiểu ban an toàn, an ninh mạng tỉnh thường xuyên thành lập các đoàn kiểm tra việc bảo vệ bí mật nhà nước và bảo đảm an toàn thông tin trên địa bàn. Qua mỗi đợt kiểm tra, những tồn tại, hạn chế được chỉ rõ để các cơ quan, đơn vị kịp thời khắc phục, hoàn thiện.
Cùng với kiểm tra, các cơ quan chức năng thường xuyên cảnh báo lỗ hổng bảo mật, hướng dẫn xử lý nguy cơ mất an toàn thông tin. Nhờ đó, các hệ thống thông tin, cổng thông tin điện tử của tỉnh và địa phương được giám sát, bảo vệ chặt chẽ hơn.
Đối với các hệ thống dữ liệu trọng yếu, nhất là kết nối giữa Cổng Dịch vụ công của tỉnh với Cổng Dịch vụ công Quốc gia và Cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư, Quảng Ninh duy trì nghiêm ngặt các phương án bảo đảm an ninh, an toàn thông tin. Các thiết bị, phần mềm bảo mật tại Trung tâm Tích hợp dữ liệu được vận hành tuân thủ 14/14 giải pháp tiêu chí kỹ thuật do Bộ Khoa học và Công nghệ quy định, Ban Cơ yếu Chính phủ hỗ trợ nhằm bảo vệ các hệ thống thông tin dữ liệu quan trọng.
Cùng với đó, tỉnh phối hợp với Trung tâm An ninh mạng quốc gia triển khai giám sát 54 máy chủ thuộc các hệ thống thông tin trọng yếu. Qua giám sát, các nguy cơ, dấu hiệu bất thường được phát hiện, cảnh báo và xử lý kịp thời. Trong bối cảnh các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi, việc giám sát thường xuyên giúp chuyển từ phòng thủ bị động sang phòng thủ chủ động.
Theo Thượng tá Trần Văn Đức, Phó Trưởng Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh), công tác phân loại, xác định cấp độ an toàn thông tin đối với các hệ thống thông tin được triển khai đồng bộ, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Sau khi tiếp nhận chức năng quản lý nhà nước về an toàn thông tin, Công an tỉnh, với vai trò cơ quan chuyên trách, đã hướng dẫn các sở, ban, ngành, UBND các xã, phường, đặc khu rà soát, lập hồ sơ, thẩm định và phê duyệt cấp độ đối với các hệ thống thông tin trên địa bàn. Tính đến quý I/2026, toàn tỉnh còn 129 hệ thống thông tin, giảm 206 hệ thống so với thống kê trước đây. Trong đó có 7 hệ thống cấp độ 3, 96 hệ thống cấp độ 2 và 26 hệ thống cấp độ 1. Thời gian tới, việc rà soát sẽ tiếp tục được mở rộng đến các đơn vị trực thuộc sở, ban, ngành, qua đó hoàn thiện hơn nền phòng thủ an toàn thông tin của tỉnh.
Bên cạnh hạ tầng kỹ thuật, yếu tố con người cũng được đặc biệt quan tâm. Tỉnh duy trì Đội ứng cứu sự cố an toàn thông tin mạng với sự tham gia của cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin và an toàn thông tin tại các cơ quan, đơn vị, địa phương. Đến nay, toàn tỉnh đã có hơn 200 thành viên. Từ năm 2022, Quảng Ninh chuyển từ hình thức diễn tập thông thường sang diễn tập thực chiến đối với các hệ thống thông tin trọng yếu. Đây là bước chuyển quan trọng nhằm nâng cao khả năng phát hiện, ứng phó và xử lý các tình huống tấn công mạng trong điều kiện thực tế.
Chủ động phòng ngừa rủi ro
Nếu phần “chống” là ngăn chặn, xử lý các nguy cơ mất an toàn thông tin, tội phạm mạng, thông tin xấu độc, thì phần “xây” chính là nâng cao nhận thức, kỹ năng số, lan tỏa thông tin chính thống và xây dựng văn hóa ứng xử lành mạnh trên không gian mạng. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về "Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Ðảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới". Nghị quyết khẳng định: Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Ðảng, đấu tranh phản bác có hiệu quả các quan điểm sai trái, thù địch là một nội dung cơ bản, hệ trọng, sống còn trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Ðảng là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Ðảng, toàn quân, toàn dân.
Nghị quyết chỉ rõ việc phải đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao chất lượng và hiệu quả tuyên truyền chính trị; đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch theo hướng chủ động, có tính thuyết phục cao, hấp dẫn; tăng cường thông tin tích cực đi đôi với ngăn chặn có hiệu quả, xử lý, xóa bỏ thông tin xấu độc trên internet, mạng xã hội... Thực hiện yêu cầu đó, Quảng Ninh đã tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin và an ninh dữ liệu. Quan điểm xuyên suốt được xác định là bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên và cấp bách; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn dân.
Từ nhận thức đó, tỉnh từng bước xây dựng thế trận an ninh nhân dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân trên không gian mạng; chuyển dịch tư duy từ “phòng thủ bị động” sang “phòng thủ chủ động”, “phòng thủ tích cực”, nhận diện và xử lý các nguy cơ từ sớm, từ xa. Đồng thời, tỉnh quán triệt phương châm “tự chủ, tự lực, tự cường” trong xây dựng tiềm lực an ninh mạng; ưu tiên khai thác và sử dụng các sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng Việt Nam; ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo và công nghệ mới trong công tác bảo vệ không gian mạng.
Vai trò nòng cốt trong nhiệm vụ này được giao cho lực lượng Công an tỉnh với chức năng cơ quan thường trực Tiểu ban an toàn, an ninh mạng tỉnh. Theo đánh giá của cơ quan chức năng, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số, các loại tội phạm sử dụng công nghệ cao trên địa bàn vẫn diễn biến phức tạp. Năm 2025, lực lượng công an đã tiếp nhận, xử lý 131 vụ vi phạm với 240 đối tượng phạm tội, tăng 38 vụ và 147 đối tượng so với năm 2024. Riêng quý I/2026, đã phát hiện, tiếp nhận 28 vụ với 70 đối tượng.
Bên cạnh các biện pháp nghiệp vụ, công tác tuyên truyền được xác định là giải pháp phòng ngừa quan trọng. Trong năm 2025 và quý I/2026, lực lượng công an toàn tỉnh đã tổ chức 20 buổi tuyên truyền trực tiếp tại các cơ quan, đơn vị, địa phương; triển khai tuyên truyền tại 76 trường học, tiếp cận hơn 80.000 giáo viên, học sinh, sinh viên. Các kênh truyền thông chính thống như fanpage, zalo “Phòng An ninh mạng Công an Quảng Ninh” và Cổng thông tin điện tử Công an tỉnh thường xuyên cập nhật phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm. Qua đó, người dân được cảnh báo sớm về các cuộc gọi mạo danh, đường link giả mạo, tin nhắn lừa đảo, ứng dụng độc hại và những biểu hiện thông tin xấu độc trên không gian mạng.
Cùng với lực lượng chuyên trách, thời gian qua, tỉnh quan tâm đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ, công chức, viên chức. Tỉnh sử dụng hiệu quả nền tảng học trực tuyến để tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn từ cơ bản đến chuyên sâu. Đến nay, 100% cán bộ, công chức, viên chức toàn tỉnh đã được đào tạo, bồi dưỡng về chuyển đổi số theo hình thức trực tuyến và trực tiếp. Riêng năm 2025, tỉnh tổ chức 257 lớp đào tạo với trên 24.565 lượt cán bộ, công chức, viên chức được bồi dưỡng kỹ năng số.
Đáng chú ý, các chuyên đề chuyển đổi số cũng đã được cập nhật vào chương trình giảng dạy lý luận chính trị tại Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ và các cơ sở giáo dục. Đây là cách làm cần thiết, bởi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số đòi hỏi cán bộ, đảng viên không chỉ vững về chính trị, hiểu về chủ trương, chính sách, mà còn phải có kỹ năng sử dụng nền tảng số, kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch, kỹ năng tương tác có trách nhiệm trên không gian mạng.
Quảng Ninh đã xây dựng mạng lưới Tổ công nghệ số cộng đồng rộng khắp. Toàn tỉnh hiện có 1.538 Tổ công nghệ số cộng đồng với 11.803 thành viên tại các thôn, bản, khu phố. Tuổi trẻ Quảng Ninh đã phát huy vai trò xung kích trong phong trào “Bình dân học vụ số”, với việc phổ cập kỹ năng số và xây dựng văn hóa ứng xử trên không gian mạng đến các tầng lớp nhân dân trong tỉnh. Đến nay, toàn Đoàn đã thành lập 56 đội hình “Bình dân học vụ số”. Riêng trong quý I/2026, toàn Đoàn đã tổ chức 233 lớp, thu hút trên 74.500 lượt đoàn viên, thanh niên và nhân dân tham gia. Các lớp học tập trung hướng dẫn kỹ năng sử dụng nền tảng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, bảo đảm an toàn thông tin, phòng chống lừa đảo trên không gian mạng, sử dụng dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng VNeID... Không chỉ góp phần nâng cao kỹ năng số cho người dân, đây còn là cách thức thiết thực để lan tỏa thông tin chính thống, củng cố “sức đề kháng” trước các thông tin sai lệch, độc hại trên môi trường mạng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn giới hạn ở không gian thực mà đã mở rộng sang không gian số. Xây dựng “lá chắn số” vững chắc chính là xây dựng niềm tin, bảo vệ sự ổn định chính trị, giữ gìn môi trường thông tin lành mạnh để phát triển. Những kết quả Quảng Ninh đạt được cho thấy khi công nghệ, con người và sức mạnh của cả hệ thống chính trị được kết hợp đồng bộ sẽ tạo nên nền phòng thủ hiệu quả, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số.
