Nâng tầm lãnh đạo của Đảng trong không gian mới - Bài 1: Không gian mới, tư duy lãnh đạo mới

Quảng Ninh trở thành thành phố mở ra vị thế mới, không gian phát triển rộng hơn và cơ hội lớn hơn, đồng thời đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với năng lực lãnh đạo và quản trị. Trong bối cảnh đó, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức Đảng, đổi mới phương thức lãnh đạo và xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân là yêu cầu xuyên suốt, tạo nền tảng để khơi thông nguồn lực, phát huy lợi thế và hiện thực hóa những mục tiêu phát triển dài hạn…

Khi không gian phát triển thay đổi

Ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết số 36/2026/QH16 về việc thành lập thành phố Quảng Ninh với 478/478 đại biểu có mặt tán thành. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, thành lập thành phố Quảng Ninh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Quảng Ninh trước đây, với diện tích 6.231,27km², dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã.

Sự thay đổi về mô hình tổ chức cũng đặt ra yêu cầu mới trong lãnh đạo, điều hành một địa bàn có quy mô lớn, nhiều loại hình kinh tế và điều kiện phát triển khác nhau. Nhiều nhiệm vụ không còn chỉ nằm trong phạm vi một ngành hay một địa phương, mà liên quan trực tiếp đến nhiều khu vực và đòi hỏi sự phối hợp ngay từ khi xác định nhiệm vụ.

Quảng Ninh có đô thị, biển đảo, biên giới, cửa khẩu, khu kinh tế, khu công nghiệp, vùng miền núi, cảng biển và các trung tâm du lịch. Mỗi địa bàn có lợi thế và yêu cầu riêng, nhưng giữa các khu vực đã hình thành những mối liên hệ ngày càng rõ. Cửa khẩu gắn với thương mại, logistics và vận tải; cảng biển gắn với công nghiệp và dịch vụ; khu công nghiệp gắn với giao thông, điện, nước, lao động và nhà ở; du lịch gắn với hạ tầng, môi trường, đô thị và hệ thống dịch vụ.

Một tuyến giao thông vì vậy không chỉ liên quan đến ngành giao thông, mà còn kéo theo quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng và phát triển các khu vực dọc tuyến. Một dự án công nghiệp muốn triển khai đúng tiến độ phải đồng thời giải quyết mặt bằng, hạ tầng kết nối và các điều kiện phục vụ sản xuất. Hoạt động tại khu vực cửa khẩu liên quan đến xuất nhập khẩu, kho bãi, logistics, vận tải và thương mại. Tương tự, để khai thác hiệu quả một điểm đến du lịch, không thể chỉ đầu tư vào điểm đến mà còn phải tính đến giao thông, môi trường, lưu trú, dịch vụ và kết nối với các khu vực khác.

Từ thực tế đó, yêu cầu đối với cấp ủy không chỉ là xác định đúng từng nhiệm vụ, mà còn phải nhìn thấy những phần việc có liên quan ngay từ đầu, việc nào cần tập trung chỉ đạo, việc nào giao cho cơ sở, vấn đề nào phải phối hợp giữa nhiều ngành, nhiều địa bàn. Nếu mỗi nơi chỉ giải quyết phần việc của mình rồi mới tìm cách kết nối, những điểm nghẽn có thể phát sinh ngay trong quá trình thực hiện.

Đây không phải yêu cầu chỉ xuất hiện khi Quảng Ninh trở thành thành phố. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025-2030, đã đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, bám sát thực tiễn, lựa chọn đúng trọng tâm, khâu đột phá, tổ chức thực hiện dứt điểm, đo lường kết quả thực chất; đồng thời tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, gắn phân cấp, ủy quyền với kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực.

Khi trở thành thành phố, những yêu cầu đó được đặt trong một phạm vi rộng hơn. Cấp ủy phải xử lý nhiều vấn đề liên quan đến nhiều địa bàn, nhiều ngành, đồng thời tạo điều kiện để cơ sở chủ động giải quyết những công việc thuộc thẩm quyền.

Tại Lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Quảng Ninh ngày 28/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu Quảng Ninh tiếp tục xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; đổi mới mạnh mẽ quản trị thành phố; xây dựng bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh phân cấp gắn với trách nhiệm; xây dựng đội ngũ cán bộ gần dân, trọng dân, hiểu dân và lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo.

Những yêu cầu đó đặt ra trực tiếp vấn đề về cách tổ chức công việc trong điều kiện mới. Thành phố được thành lập, bộ máy được kiện toàn, nhưng để vận hành hiệu quả thì công việc phải được phân định rõ, phối hợp đúng đầu mối và không để những vấn đề liên quan nhiều ngành, nhiều địa bàn bị đẩy qua lại. Đặc biệt, điều quan trọng là cấp ủy phải xác định đúng vấn đề, lựa chọn đúng việc cần tập trung và tổ chức phối hợp phù hợp. Đó cũng là điểm thay đổi trong tư duy lãnh đạo, không chỉ nhìn từng địa bàn có gì, mà phải thấy những địa bàn liên quan với nhau như thế nào; không chỉ xác định từng nhiệm vụ, mà phải tính đến những phần việc cần được giải quyết đồng thời.

Lựa chọn những việc cần làm ngay

Nếu nhìn vào thực tế vận hành thành phố những ngày đầu, có thể thấy yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo được thể hiện ngay trong việc tổ chức công việc của Thành ủy. Cùng với kiện toàn các tổ chức Đảng, Thành ủy tập trung xây dựng quy chế làm việc, chương trình công tác và phân công nhiệm vụ cụ thể, qua đó xác định rõ chức năng của từng tổ chức, trách nhiệm của từng đầu mối và mối quan hệ phối hợp trong quá trình thực hiện.

Tại hội nghị công bố các quyết định thành lập Đảng bộ HĐND thành phố và Đảng bộ MTTQ, các đoàn thể thành phố trực thuộc Thành ủy, yêu cầu đặt ra là các tổ chức mới phải nhanh chóng ổn định hoạt động, xây dựng quy chế làm việc, chương trình công tác và phân công nhiệm vụ rõ ràng. Với Đảng bộ HĐND thành phố, trọng tâm là lãnh đạo thực hiện chức năng của HĐND, nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan dân cử. Với Đảng bộ MTTQ, các đoàn thể thành phố, yêu cầu đặt ra là tổ chức lại công việc, nắm chắc tình hình nhân dân, phối hợp với chính quyền và các cơ quan liên quan trong thực hiện nhiệm vụ.

Những việc này cho thấy sau khi thay đổi mô hình tổ chức, công việc được đặt lại từ những khâu cụ thể, ai phụ trách, làm việc gì, phối hợp với đơn vị nào, thực hiện theo chương trình nào và chịu trách nhiệm về kết quả ra sao. Nếu các nội dung này được xác định ngay từ đầu, hoạt động của các tổ chức mới sẽ hạn chế được tình trạng chồng chéo, bỏ sót việc hoặc phải chờ nhau trong quá trình xử lý.

Đặc biệt, cùng với việc xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức, Thành ủy cũng đặt yêu cầu cụ thể hơn đối với công tác nắm tình hình nhân dân. Đảng bộ MTTQ, các đoàn thể thành phố được giao tăng cường nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, kịp thời phản ánh những vấn đề phát sinh ở cơ sở, đồng thời tham gia phối hợp giải quyết trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ. Tại cuộc họp ngày 28/9, đồng chí Vũ Quyết Tiến, Phó Bí thư Thành ủy, Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể thành phố, yêu cầu phân công nhiệm vụ theo hướng “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”, lựa chọn những nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm và sớm đưa Đảng bộ đi vào hoạt động nền nếp.

Yêu cầu này đặt ra từ một vấn đề rất thực tế, cấp ủy muốn chỉ đạo đúng thì trước hết phải nắm được tình hình ở cơ sở. Thông tin về những vấn đề người dân quan tâm phải được tập hợp đầy đủ, phản ánh đúng và chuyển đến đúng cơ quan có trách nhiệm. Những việc thuộc thẩm quyền cơ sở cần được xử lý ngay; những vấn đề vượt thẩm quyền phải được tổng hợp, báo cáo để cấp trên xem xét, phối hợp giải quyết. Qua đó, cấp ủy không chỉ có thêm thông tin để quyết định mà còn có cơ sở kiểm tra việc thực hiện sau khi đã giao nhiệm vụ.

Cách làm này cũng phù hợp với đặc điểm của thành phố Quảng Ninh khi mỗi khu vực có những vấn đề khác nhau. Ở đô thị, yêu cầu có thể tập trung vào hạ tầng, trật tự đô thị, dịch vụ công; ở miền núi, biên giới là giao thông, sinh kế, an sinh, đời sống đồng bào; tại biển đảo, khu kinh tế, khu công nghiệp hay các trung tâm du lịch lại có những vấn đề riêng. Vì vậy, nhìn toàn thành phố không có nghĩa là áp dụng một cách làm cho tất cả các địa bàn, mà là xác định rõ vấn đề chung để thống nhất chỉ đạo và tạo điều kiện để cơ sở chủ động xử lý những việc sát với địa bàn mình.

Từ yêu cầu nắm chắc tình hình cơ sở, công tác tham mưu cho cấp ủy cũng phải thay đổi. Tham mưu không chỉ dừng ở tổng hợp báo cáo, chuẩn bị văn bản hay phục vụ các cuộc họp, mà quan trọng hơn là phải giúp cấp ủy nhận diện sớm vấn đề, nhất là những vấn đề liên quan nhiều ngành, nhiều địa bàn. Một vướng mắc được phát hiện và xử lý ngay từ đầu sẽ khác với việc để kéo dài rồi mới phối hợp giải quyết. Tương tự, khi một nhiệm vụ được xác định rõ cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp và trách nhiệm của từng bên ngay từ đầu, quá trình thực hiện sẽ thuận lợi hơn.

Tại hội nghị ngày 29/9, Bí thư Thành ủy Quản Minh Cường yêu cầu các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc tiếp tục đổi mới phương pháp làm việc, nâng cao chất lượng tham mưu, chủ động nghiên cứu, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển. Yêu cầu này đặt ra rõ hơn vai trò của các cơ quan tham mưu trong mô hình mới: Không chỉ xử lý công việc thường xuyên, mà phải chủ động theo dõi thực tiễn, phát hiện vấn đề, đề xuất phương án và tham gia theo dõi kết quả thực hiện.

Từ tổ chức bộ máy, nắm tình hình nhân dân đến công tác tham mưu, điểm chung là cấp ủy phải xác định đúng việc để tập trung lãnh đạo. Những vấn đề liên quan nhiều ngành, nhiều địa bàn cần được nhận diện và phối hợp từ sớm; những việc thuộc thẩm quyền chính quyền phải được tổ chức thực hiện rõ ràng; MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội làm tốt vai trò nắm tình hình, phản ánh ý kiến nhân dân, giám sát; cơ sở chủ động giải quyết những phần việc được giao.

Cách làm đó đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm, khi đã phân cấp, giao quyền thì phải rõ người chịu trách nhiệm. Khi giao cho cơ sở thì cấp trên phải có cơ chế kiểm tra, giám sát phù hợp. Khi xác định nhiệm vụ trọng tâm thì phải theo dõi tiến độ và kết quả, không để chủ trương dừng lại ở văn bản.

Thực tế vận hành thành phố trong thời gian tới sẽ là thước đo rõ nhất cho những thay đổi này. Bộ máy có vận hành thông suốt không? Việc gì còn chồng chéo? Cơ sở đã chủ động hơn chưa? Những vấn đề liên quan nhiều địa bàn, nhiều ngành có được giải quyết nhanh hơn không? Người dân và doanh nghiệp có nhận thấy sự thay đổi trong giải quyết công việc hay không? Đó là những vấn đề cụ thể mà phương thức lãnh đạo mới phải trả lời bằng kết quả.

Quảng Ninh đã có thực tiễn và kinh nghiệm trong tổ chức thực hiện những chủ trương mới, xử lý những vấn đề phát sinh từ cơ sở và điều chỉnh cách làm theo yêu cầu thực tế. Khi bước vào không gian thành phố, những kinh nghiệm đó vẫn là nền tảng, nhưng yêu cầu đặt ra cao hơn, cấp ủy phải nắm chắc hơn tình hình từng địa bàn, nhận diện sớm những vấn đề liên quan đến nhiều ngành, nhiều khu vực và tổ chức phối hợp ngay từ đầu. Sự chủ động ở cơ sở vì thế càng có ý nghĩa, bởi một chủ trương dù được xác định đúng ở cấp thành phố cũng chỉ tạo ra chuyển biến khi được cụ thể hóa thành công việc phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng. Đây cũng là nơi phương thức lãnh đạo được kiểm chứng rõ nhất. Nghị quyết, chủ trương của Đảng đến với người dân bằng những việc cụ thể, một thủ tục được giải quyết thuận lợi hơn, một vướng mắc về đất đai được tháo gỡ, một dự án được đẩy nhanh tiến độ, một vấn đề dân sinh được xử lý kịp thời. Muốn vậy, cấp ủy không thể chỉ dừng ở việc ban hành chủ trương, mà phải theo sát quá trình thực hiện, lắng nghe phản ánh từ cơ sở và kịp thời điều chỉnh những vấn đề chưa phù hợp.

Trong không gian phát triển mới, yêu cầu ấy đặt ra trước hết đối với từng tổ chức đảng ở cơ sở nơi trực tiếp tiếp nhận chủ trương, tổ chức thực hiện và cũng là nơi người dân nhìn thấy rõ nhất hiệu quả của sự lãnh đạo. Vì vậy, đổi mới phương thức lãnh đạo không chỉ bắt đầu từ những quyết sách ở cấp thành phố, mà còn được thể hiện qua cách cấp ủy cơ sở gần dân hơn, nắm việc sát hơn và tổ chức thực hiện cụ thể hơn. Đây chính là khâu quan trọng để đưa những định hướng lớn của thành phố vào cuộc sống.