Sau một năm thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, giáo dục Quảng Ninh đang ghi nhận những chuyển biến rõ nét từ tổ chức hệ thống cơ sở giáo dục, chính sách hỗ trợ người học, xây dựng đội ngũ đến đổi mới công tác quản lý và phương pháp dạy học. Những giải pháp được triển khai đã tác động trực tiếp đến điều kiện học tập, chất lượng giáo dục và cơ hội phát triển của học sinh, nhất là ở những địa bàn còn khó khăn, vùng biên giới, hải đảo. Những kết quả bước đầu cho thấy nghị quyết của Đảng đã trở thành động lực để Quảng Ninh triển khai những quyết sách mới, xử lý những việc khó, tạo chuyển biến cụ thể trong nhà trường, đồng thời từng bước đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập và phát triển của người học.
Những chuyển biến rõ từ chất lượng giáo dục
Một năm thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW chưa đủ dài để đánh giá đầy đủ một quá trình đổi mới giáo dục. Tuy nhiên, những kết quả đã đạt được cho thấy các chủ trương của Nghị quyết được Quảng Ninh cụ thể hoá đang tạo tác động ngày càng rõ đến việc dạy và học.
Rõ thấy nhất là với việc sắp xếp, tinh gọn hệ thống cơ sở giáo dục được triển khai quyết liệt, đồng bộ theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, thành phố đã giảm gần 50% đầu mối cơ sở giáo dục. Các trường học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp được sắp xếp lại, bảo đảm hoạt động dạy học ổn định, nâng cao tính tự chủ và chất lượng quản trị nhà trường, tạo bước đột phá trong đổi mới tổ chức bộ máy. Cùng với đó, thành phố đã triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù cho giáo dục với quy mô hỗ trợ trên 539.000 lượt học sinh và nhà giáo, kinh phí gần 800 tỷ đồng mỗi năm học. Các chính sách bao gồm miễn phí sách giáo khoa, sữa học đường, hỗ trợ ăn trưa, đưa đón học sinh, hỗ trợ học sinh vùng khó khăn, khen thưởng học sinh đạt giải quốc tế và chăm lo đội ngũ nhà giáo, góp phần bảo đảm công bằng giáo dục và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Thành phố cũng tiến hành hoàn thiện thể chế và cải cách hành chính đồng bộ, hiệu quả, hoàn thành đầy đủ các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị. Trong một năm, các cơ quan đã ban hành 7 quyết định quy phạm pháp luật, đồng thời thực hiện rà soát, bãi bỏ 7 văn bản quy phạm pháp luật không còn phù hợp. Qua đó khắc phục tình trạng chồng chéo, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Cải cách hành chính trong giáo dục cũng đạt kết quả tích cực với tỷ lệ hồ sơ trực tuyến gần 99%, thời gian giải quyết thủ tục hành chính giảm trên 50%. Những kết quả này đã góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và tạo nền tảng pháp lý cho đổi mới giáo dục.
Đặc biệt, chất lượng giáo dục toàn diện tiếp tục được nâng cao, đạt nhiều kết quả tích cực. Thành phố duy trì vững chắc phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi; 100% (54/54) xã, phường, đặc khu đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học, THCS mức độ 3 (mức cao nhất) và đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2 (mức cao nhất); 100% trẻ mầm non và học sinh tiểu học học hai buổi/ngày. Trong năm học 2025-2026, học sinh Quảng Ninh đạt 82 giải tại kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, gồm 2 giải nhất, 16 giải nhì, 35 giải ba và 29 giải khuyến khích. Tại cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia, học sinh đạt 3 giải, trong đó có 1 giải nhất và 2 giải tư. Nhiều học sinh đạt 36 giải tại các cuộc thi về an toàn giao thông; ở các giải thể thao học sinh khu vực Đông Nam Á giành 3 huy chương, gồm 2 Huy chương Vàng và 1 Huy chương Đồng, cùng 3 Huy chương Vàng tại các giải thể thao học sinh quốc gia.
Cùng với đó, ngành Giáo dục và Đào tạo thành phố đã đẩy mạnh giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống và xây dựng văn hóa học đường gắn với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Đồng thời, tăng cường giáo dục pháp luật, tư vấn tâm lý, giáo dục nghệ thuật và di sản. 100% học sinh phổ thông được tiếp cận giáo dục nghệ thuật, di sản văn hóa và thực hiện Bộ tiêu chí văn hóa trường học. Công tác giáo dục thể chất, y tế trường học, bảo đảm an toàn trường học tiếp tục được duy trì hiệu quả.
Triển khai thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW, Quảng Ninh cũng chú trọng trang bị cho học sinh năng lực giải quyết vấn đề, kỹ năng số, ngoại ngữ, khả năng nghiên cứu và thích ứng với môi trường thay đổi nhanh. Chính vì vậy, STEM, chuyển đổi số, AI và các hoạt động trải nghiệm ngày càng được đưa sâu hơn vào nhà trường. Đến nay, 100% cơ sở giáo dục sử dụng hệ thống quản lý trường học trực tuyến; tuyển sinh được thực hiện trực tuyến; 100% học sinh lớp 12 đăng ký dự thi trực tuyến. Ngành giáo dục đã xây dựng kho học liệu dùng chung với hơn 2.000 học liệu, gần 5.000 video bài giảng; 96,3% cơ sở giáo dục phổ thông triển khai mô hình tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học và nghệ thuật.
Tại Trường TH-THCS-THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Việt Hưng), 100% cán bộ, giáo viên đã được bồi dưỡng về công nghệ thông tin và AI. Nhà trường đầu tư bảng thông minh, hạ tầng số và từng bước hoàn thiện các phòng máy, phòng bộ môn.
Cô Nguyễn Thị Dung, Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: “Năm học 2025-2026, ở cấp THCS nhà trường đã đầu tư 8 bảng thông minh và có thể đến năm 2027-2028 sẽ phủ sóng được toàn bộ bảng thông minh ở các lớp học và sẽ đầu tư đồng bộ các phòng máy tính, phòng bộ môn để đáp ứng yêu cầu dạy học cũng như các kỳ thi theo hình thức trực tuyến. Đây cũng là điều kiện để giáo viên đổi mới phương pháp, giúp học sinh được tiếp cận nhiều hơn với công nghệ và các hình thức học tập mới”.
Còn ở Trường THCS Trọng Điểm (phường Hạ Long), hệ thống điểm danh bằng nhận diện khuôn mặt đã được đưa vào sử dụng với 5 máy quét phục vụ gần 2.000 học sinh. Theo cô Nguyễn Thị Thanh Loan, Phó Hiệu trưởng nhà trường, hệ thống giúp quản lý học sinh khoa học, chính xác hơn, giảm áp lực cho giáo viên chủ nhiệm và giúp phụ huynh nắm tình hình đến lớp của con theo thời gian thực.
Bên cạnh đó, 100% trường mầm non, tiểu học của Quảng Ninh đã đảm bảo tổ chức học 2 buổi/ngày. Việc bảo đảm thời lượng học tập đầy đủ tạo điều kiện để nhà trường tổ chức chương trình giáo dục toàn diện hơn, dành thêm thời gian cho ngoại ngữ, thể chất, nghệ thuật, kỹ năng, trải nghiệm và hỗ trợ những học sinh còn hạn chế về kiến thức. Mục tiêu của Quảng Ninh trong năm học 2026-2027 là hướng tới 100% cơ sở giáo dục phổ thông đủ điều kiện tổ chức dạy học 2 buổi/ngày; buổi học thứ hai được định hướng cho các hoạt động ngoại ngữ, thể chất, nghệ thuật, kỹ năng sống, năng lực số, hướng nghiệp và trải nghiệm. Như vậy, việc tổ chức 2 buổi/ngày không dừng ở tăng thời lượng, mà hướng tới thay đổi cách sử dụng thời gian học tập của học sinh.
Tạo nền tảng để nâng cao chất lượng giáo dục
Bên cạnh các giải pháp nâng cao kết quả trong dạy và học, trong quá trình thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW, Quảng Ninh đã dành nguồn lực lớn để đảm bảo cơ sở vật chất cho giáo dục và xây dựng đội ngũ đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu mới về chuyên môn. Năm 2026, dự toán giao đầu năm cho giáo dục và đào tạo của thành phố là 8.097 tỷ đồng, chiếm 19,2% tổng dự toán chi ngân sách địa phương. Trong năm, ngân sách tiếp tục được bổ sung khoảng 995 tỷ đồng để thực hiện các chính sách về học phí, sữa học đường, sách giáo khoa, phổ cập giáo dục mầm non, phụ cấp ưu đãi đối với nhà giáo và hỗ trợ bữa ăn cho học sinh tại các xã biên giới. Tổng nguồn lực dành cho giáo dục đạt khoảng 9.093 tỷ đồng, chiếm trên 21% tổng dự toán chi ngân sách địa phương.
Đến nay, 100% phòng học trên địa bàn thành phố đã được kiên cố hóa, tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đạt trên 91%. Chỉ riêng trong năm 2026, thành phố triển khai xây dựng mới 15 trường, trong đó 8 trường đã được bàn giao, đưa vào sử dụng từ năm học 2026-2027; đồng thời cải tạo, sửa chữa 64 trường. Đặc biệt, ở khu vực biên giới, thành phố đã đầu tư xây mới 6 trường phổ thông nội trú liên cấp với tổng mức đầu tư khoảng 337 tỷ đồng, đáp ứng nhu cầu học tập của khoảng 5.000 học sinh, trong đó có 1.136 học sinh nội trú. Các công trình được đầu tư đồng bộ phòng học, phòng chức năng, thư viện, khu nội trú, nhà ăn và các hạng mục phục vụ sinh hoạt, giúp học sinh có điều kiện học tập, ăn ở ổn định ngay tại địa bàn.
Ông Voòng Sáng Làu, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Quảng Mới (xã Đường Hoa), cho biết: “Từ trường trung tâm xã đến các thôn xa nhất có nơi cách 10-12km, đường nhiều dốc đồi, đèo quanh co, phải qua suối, qua ngầm. Vào mùa mưa lũ, việc phụ huynh đưa con đến trường có thể không bảo đảm an toàn; mùa đông, quãng đường đi lại mỗi ngày càng thêm khó khăn. Bây giờ có trường nội trú, học sinh được ăn, ở và học tập tập trung, phụ huynh yên tâm hơn rất nhiều”.
Cùng với đầu tư trường lớp, Quảng Ninh tập trung giải quyết bài toán đội ngũ, nhất là tình trạng thiếu giáo viên cục bộ sau sắp xếp mạng lưới trường học và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.
Đồng chí Nguyễn Việt Dũng, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, cho biết: “Sở đã tham mưu UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 148/KH-UBND ngày 6/4/2026 về giải quyết tình trạng thiếu giáo viên trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông trên địa bàn Quảng Ninh; Quyết định số 58/2026/QĐ-UBND ngày 29/6/2026 kèm Quy chế điều động, thuyên chuyển nhà giáo trong các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn Quảng Ninh. Đó là những giải pháp cụ thể để Quảng Ninh chủ động cân đối, điều tiết đội ngũ giữa các địa bàn, từng bước khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, đồng thời tập trung xây dựng đội ngũ nhà giáo đủ về số lượng, bảo đảm chất lượng”.
Toàn ngành hiện có 1.423 cán bộ quản lý, 19.344 giáo viên và 1.855 nhân viên; 100% cán bộ quản lý có trình độ đào tạo đạt chuẩn trở lên, gần 100% giáo viên đạt chuẩn trở lên. Để cân đối nhân lực giữa các địa bàn, trong năm 2026 ngành Giáo dục đã tuyển dụng 79 giáo viên đợt 1, đồng thời điều động, luân chuyển 327 giáo viên tại 23 xã, phường; trong đó 157 giáo viên từ những trường, địa bàn thuận lợi được điều động đến các cơ sở còn thiếu, nhiều nơi thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Cách làm này giúp xử lý trước mắt tình trạng thiếu giáo viên, bảo đảm các trường có đủ nhân lực tổ chức dạy học ngay từ đầu năm học, đồng thời tạo cơ sở để tiếp tục tuyển dụng, điều động đến những nơi còn thiếu. Việc điều tiết đội ngũ cũng được thực hiện theo hướng có quy định cụ thể về nguyên tắc, điều kiện, thời hạn, chế độ chính sách và quy trình điều động, thuyên chuyển nhà giáo, qua đó từng bước đưa việc phân bổ giáo viên vào nền nếp.
Song song với đó, Quảng Ninh chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ trước những yêu cầu mới của dạy học. Từ tháng 9/2026 tới nay, hàng chục nghìn lượt cán bộ quản lý, giáo viên trên địa bàn thành phố đã được tập huấn về trí tuệ nhân tạo, năng lực số, thiết bị dạy học, đổi mới phương pháp, công tác chủ nhiệm, thư viện và sách giáo khoa. Riêng các chương trình bồi dưỡng gắn với thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW toàn thành phố đã tổ chức 56 lớp cho khoảng 10.000 cán bộ quản lý, giáo viên, bồi dưỡng năng lực số cho khoảng 2.000 người và AI cho khoảng 1.500 người. 100% cán bộ quản lý giáo dục đã được đào tạo lý luận chính trị, trong đó 5,1% có trình độ cao cấp và 94,9% trình độ trung cấp.
Bên cạnh đó, hợp tác quốc tế trong giáo dục tiếp tục được Quảng Ninh mở rộng, gắn với nâng cao chất lượng dạy và học, phát triển đội ngũ và mở rộng cơ hội học tập cho học sinh. Thành phố duy trì các chương trình hợp tác với Nhật Bản, Trung Quốc và các đối tác quốc tế; tiếp tục chương trình học bổng Quảng Tây, tăng cường hợp tác với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), đồng thời hỗ trợ đào tạo, cấp học bổng cho học sinh các tỉnh Bắc Lào như Luông Pha Băng, Xay Nhạ Bu Ly và Hủa Phăn. Qua các chương trình hợp tác, cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh có thêm cơ hội giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, tiếp cận phương pháp giáo dục, cách thức tổ chức dạy học và những yêu cầu mới về ngoại ngữ, kỹ năng trong môi trường giáo dục quốc tế. Việc tăng cường giao lưu với các cơ sở giáo dục nước ngoài cũng tạo điều kiện để các nhà trường đổi mới phương pháp giảng dạy, mở rộng hoạt động trải nghiệm, nâng cao năng lực ngoại ngữ và khả năng hội nhập cho học sinh. Đối với học sinh, các chương trình học bổng và trao đổi mở thêm cơ hội học tập, rèn luyện trong môi trường mới, qua đó hình thành năng lực tự học, giao tiếp và thích ứng với môi trường quốc tế. Với đội ngũ nhà giáo, hợp tác quốc tế là thêm một kênh cập nhật kiến thức, phương pháp và kinh nghiệm tổ chức giáo dục. Những kết quả này góp phần nâng chất lượng giáo dục theo hướng mở, tăng khả năng tiếp cận các xu hướng giáo dục hiện đại và chuẩn bị tốt hơn năng lực cho người học trong giai đoạn phát triển mới.
Những kết quả đã đạt được cho thấy Nghị quyết 71-NQ/TW đang được Quảng Ninh cụ thể hóa bằng những việc làm và kết quả có thể nhìn thấy, từ sắp xếp lại mạng lưới trường lớp, bảo đảm đội ngũ, đầu tư cơ sở vật chất đến đổi mới dạy học, chuyển đổi số và mở rộng cơ hội học tập cho học sinh. Những quyết sách đã triển khai đang từng bước tạo ra điều kiện để học sinh được học tập tốt hơn, giáo viên có thêm nguồn lực và cơ hội nâng cao chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học. Quan trọng hơn, những kết quả này đã và đang tạo nền tảng cho những chuyển biến lâu dài của giáo dục. Từ những kết quả bước đầu ấy, Quảng Ninh có thêm cơ sở để tiếp tục điều chỉnh những vấn đề còn đặt ra, đầu tư đúng hơn cho người học và đội ngũ, đưa giáo dục tiến gần hơn tới yêu cầu về nguồn nhân lực của một thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển mới.
Thực hiện: Lan Anh - Minh Thu - Nguyễn Dung
Trình bày: Đỗ Quang
