Từ ngày 1/9/2026, Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố. Không gian phát triển mới mở ra những cơ hội mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng nguồn nhân lực của Quảng Ninh. Để đón đầu yêu cầu đó, giáo dục phải đi trước một bước, chuẩn bị cho người học tri thức, kỹ năng, ngoại ngữ và năng lực thích ứng với những ngành nghề, lĩnh vực đang hình thành và phát triển. Thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW, Quảng Ninh đang chuyển những yêu cầu ấy thành các nhiệm vụ cụ thể, hướng tới mục tiêu tạo đột phá về giáo dục, từ đó tạo đột phá về nguồn nhân lực cho chặng đường phát triển mới.
Quyết tâm “đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên”
Trong Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Bộ Chính trị xác định Nhà nước giữ vai trò định hướng chiến lược, kiến tạo phát triển, bảo đảm nguồn lực và công bằng trong giáo dục; đồng thời đặt ra yêu cầu “bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên đáp ứng nhu cầu học tập của người dân”. Đây là một định hướng chính sách quan trọng, bởi chất lượng và công bằng giáo dục không chỉ phụ thuộc vào chương trình, phương pháp dạy học hay kiểm tra đánh giá, mà còn phụ thuộc vào năng lực đáp ứng của chính hệ thống giáo dục. Tại Quảng Ninh, sau một năm triển khai, tinh thần đó đã được cụ thể hóa bằng chương trình hành động, các kế hoạch, chính sách và những nhiệm vụ có thời hạn, có trách nhiệm cụ thể. Và yêu cầu “đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên” được Quảng Ninh tính trong tương lai lâu dài.
Hiện nay, trên địa bàn thành phố có 346 cơ sở giáo dục, trong đó 290 cơ sở công lập và 56 cơ sở tư thục. Hệ thống này đang tổ chức 11.626 nhóm, lớp với 369.049 học sinh, từ giáo dục mầm non đến giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Trong khối công lập có 87 trường mầm non, 52 trường tiểu học, 40 trường THCS, 76 trường liên cấp tiểu học - THCS, 34 trường có cấp THPT và Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên thành phố với cơ sở chính và 12 phân hiệu. Khối tư thục có 56 cơ sở, trong đó có 31 trường mầm non và nhiều mô hình trường liên cấp, THPT.
Quy mô mạng lưới này đang được đặt trong một không gian phát triển mới. Từ ngày 1/9/2026, Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố, với không gian rộng, dân số và các khu vực phát triển có đặc điểm khác nhau. Cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, dân số được dự báo tiếp tục tăng, nhất là tại các khu công nghiệp, khu vực dịch vụ và các vùng đô thị. Trong khi đó, quy mô trẻ em trong độ tuổi đến trường giữa các địa bàn không biến động theo cùng một chiều. Một số khu vực miền núi, biên giới, hải đảo có xu hướng giảm hoặc biến động khác với các trung tâm đô thị, trong khi những địa bàn có tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và dịch vụ phát triển có thể tiếp tục gia tăng nhu cầu học tập.
Thực tế giai đoạn 2021-2026 cho thấy, số trẻ mầm non trên địa bàn giảm 4.396 trẻ, tương đương 5,31%; tiểu học giảm 7.025 học sinh, tương đương 5,49%, trong khi THCS tăng 8.810 học sinh, tương đương 8,95% và THPT tăng tới 7.512 học sinh, tương đương 21,85%. Xu hướng này cho thấy nhu cầu trường lớp ở Quảng Ninh đang dịch chuyển theo từng cấp học, với mầm non, tiểu học giảm nhưng THCS, đặc biệt THPT, tiếp tục tăng. Dự báo giai đoạn 2026-2030 và 2030-2035 cũng cho thấy THPT còn tăng đến mức cao nhất vào năm học 2029-2030, trong khi quy mô học sinh tiểu học, THCS và trẻ mầm non nhìn chung giảm hoặc tăng nhẹ. Nếu không dự báo sớm, có thể xuất hiện tình trạng nơi thừa phòng học, nơi thiếu phòng học, nơi dư giáo viên, nơi phải điều động giáo viên.
Chính vì vậy, Quảng Ninh đã tiến hành rà soát, xây dựng kế hoạch sắp xếp trường lớp căn cứ vào biến động dân số, quy mô học sinh, điều kiện đi lại và đặc điểm từng địa bàn, đồng thời tính đến nhu cầu nhân lực của Quảng Ninh trong những năm tới. Theo đó, UBND thành phố đã chỉ đạo ngành Giáo dục và Đào tạo đề xuất tiếp tục sắp xếp, tinh gọn đầu mối theo hướng mỗi xã, phường, đặc khu hoặc mỗi cấp học trên địa bàn có một trường; đồng thời phải phù hợp điều kiện thực tế và thuận lợi cho người học và gắn với nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả quản trị, sử dụng đội ngũ và cơ sở vật chất.
Đặc biệt, để giải quyết tình trạng thừa - thiếu giáo viên cục bộ, Quảng Ninh triển khai đồng bộ các giải pháp theo hướng điều tiết lại nguồn lực hiện có, bổ sung kịp thời và chuẩn bị nguồn nhân lực lâu dài. Theo Kế hoạch số 148/KH-UBND, thành phố rà soát, điều chuyển biên chế từ nơi thừa sang nơi thiếu, chủ động điều động, thuyên chuyển giáo viên, tổ chức dạy liên trường, liên cấp, trực tuyến và thỉnh giảng để khắc phục thiếu hụt cục bộ. Đặc biệt, 341 giáo viên, nhân viên hoàn thành nhiệm vụ tăng cường tại các xã khó khăn được tiếp nhận, bố trí lại, qua đó vừa củng cố đội ngũ ở cơ sở, vừa bổ sung nhân lực cho những địa bàn còn thiếu. Cùng với đó, Quảng Ninh sử dụng hiệu quả chỉ tiêu hợp đồng lao động và tổ chức tuyển dụng 549 biên chế chưa sử dụng tại 8 xã, phường, đặc khu khó khăn và Sở Giáo dục và Đào tạo, ưu tiên những môn học thiếu nhiều, khó tuyển.
Về lâu dài, thành phố xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ giáo viên giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, gắn quy mô đào tạo của Trường Đại học Hạ Long với nhu cầu thực tế, đồng thời nghiên cứu chính sách thu hút giáo viên chất lượng cao và hỗ trợ giáo viên công tác xa nơi cư trú. Đây là cách Quảng Ninh chuyển từ xử lý thiếu giáo viên theo từng thời điểm sang chủ động tính toán, chuẩn bị đội ngũ phù hợp với quy mô trường lớp và yêu cầu phát triển mới.
Tạo đổi mới thực chất từ bên trong ngành giáo dục
Ngày 25/8/2026, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chủ trì buổi làm việc với các cơ quan liên quan về kết quả 1 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Đồng chí nhấn mạnh: Nghị quyết số 71-NQ/TW đặt ra yêu cầu không chỉ tiếp tục “đổi mới căn bản, toàn diện”, mà cần tạo đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Vì vậy, việc tổ chức thực hiện phải tạo ra những kết quả cụ thể, thực chất hơn.
Ở Quảng Ninh, yêu cầu đó đang được cụ thể hóa bằng việc chuyển trọng tâm đổi mới vào từng nhiệm vụ của ngành giáo dục, từ tổ chức dạy học, phát triển đội ngũ đến chuyển đổi số, ngoại ngữ, STEM, giáo dục vùng khó khăn và nâng cao chất lượng quản lý. Thành phố triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW gắn với Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, gắn với các yêu cầu phát triển. Thành phố cũng yêu cầu ngành giáo dục và các cơ sở giáo dục phải tạo chuyển biến trong chất lượng dạy và học, trong cách quản trị nhà trường và kết quả học tập của học sinh.
Một trong những thay đổi được triển khai đồng bộ là tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, gắn với điều kiện thực tế của từng cơ sở giáo dục. Quảng Ninh đồng thời chuẩn bị các điều kiện để thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, chương trình giáo dục mầm non mới, tăng cường giáo dục STEM, kỹ năng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học và quản lý. Đến năm học 2026-2027, 100% cơ sở giáo dục đã có điều kiện tổ chức dạy học 2 buổi/ngày; toàn ngành hướng tới giảm hồ sơ, giấy tờ, các cuộc họp và báo cáo trung gian, dành nhiều thời gian hơn cho chuyên môn và hoạt động giáo dục học sinh.
Cùng với đó, ngành Giáo dục tiến hành chuyển đổi số sâu hơn vào hoạt động của nhà trường. 100% cơ sở giáo dục đã đạt mức độ chuyển đổi số từ mức 2 trở lên, 50% đạt mức 3 và 50% đang thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Các trường từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, phát triển học liệu số, sổ điểm và báo cáo điện tử, ứng dụng công nghệ trong quản trị, dạy học, kiểm tra, đánh giá.
Tạo đổi mới thực chất từ bên trong ngành giáo dục, Quảng Ninh bảo đảm cơ hội học tập cho học sinh ở mọi địa bàn. Quảng Ninh đang triển khai phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3-5 tuổi giai đoạn 2026-2030, nâng cao hiệu quả các trung tâm học tập cộng đồng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, hỗ trợ đào tạo nghề và đầu tư các trường phổ thông nội trú tại xã biên giới. 6 trường phổ thông nội trú được triển khai từ năm 2025, với quy mô khoảng 5.000 học sinh, trong đó hơn 1.100 em ở nội trú, góp phần giải quyết khó khăn về điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh ở những địa bàn xa, khó khăn.
Chuẩn bị nhân lực cho quy mô phát triển mới
Không gian phát triển mới của thành phố Quảng Ninh đang được tổ chức lại theo hướng đa cực, đa trung tâm, kết nối đô thị, biển, đảo, biên giới và di sản. Quy hoạch chung đến năm 2050, tầm nhìn 2075 đặt mục tiêu xây dựng một đô thị hiện đại, thông minh, xanh, bền vững, có sức cạnh tranh quốc tế và trở thành một cực tăng trưởng của quốc gia; trong đó công nghiệp hiện đại, công nghệ cao, kinh tế biển, logistics, thương mại quốc tế, du lịch, kinh tế số và đổi mới sáng tạo được xác định là những hướng phát triển quan trọng. Những định hướng này đặt ra yêu cầu mới về nguồn nhân lực. Du lịch, dịch vụ, logistics, kinh tế biển, công nghiệp công nghệ cao, thương mại biên giới, kinh tế số và các dịch vụ chất lượng cao sẽ cần lực lượng lao động có trình độ, kỹ năng và khả năng thích ứng nhanh với yêu cầu công việc. Giáo dục phổ thông không thể đào tạo trực tiếp cho từng vị trí việc làm, nhưng phải tạo nền tảng để học sinh tiếp tục học nghề, học đại học và tham gia thị trường lao động. Vì vậy, chương trình giáo dục cần chú trọng hơn đến ngoại ngữ, công nghệ, tư duy khoa học, khả năng giải quyết vấn đề và kỹ năng làm việc trong môi trường đa văn hóa.
Một trong những hướng Quảng Ninh đang tập trung là từng bước đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, gắn với Đề án tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035. Theo Kế hoạch số 306/KH-UBND, ngành Giáo dục và Đào tạo xây dựng 20 trường điển hình về dạy tiếng Anh và dạy học bằng tiếng Anh trong giai đoạn 2026-2030, gồm 5 trường mầm non, 5 trường tiểu học, 5 trường THCS và 5 trường THPT. Việc lựa chọn trường đủ điều kiện để triển khai, đánh giá kết quả rồi nhân rộng sẽ giúp việc dạy ngoại ngữ đi vào thực chất, thay vì triển khai dàn trải khi chưa đủ điều kiện.
Từ năm học 2026-2027, thành phố bắt đầu đưa tiếng Trung Quốc vào dạy học tại các trường phổ thông, trong đó có các trường phổ thông nội trú vùng biên giới. Để bảo đảm giáo viên, ngành Giáo dục và Đào tạo kết hợp nhiều phương án như tuyển dụng, hợp đồng, thỉnh giảng, dạy liên trường và kết hợp dạy trực tiếp với trực tuyến. Với địa bàn có cửa khẩu, giao thương và du lịch quốc tế, chuẩn bị năng lực ngoại ngữ cho học sinh từ sớm sẽ tạo thêm điều kiện để các em tiếp tục học tập, lựa chọn nghề nghiệp và tham gia thị trường lao động sau này. Cùng đó, thành phố cũng đầu tư hạ tầng, thiết bị và điều kiện ứng dụng công nghệ số ở các trường phổ thông dân tộc nội trú khu vực biên giới, miền núi. Qua đó, giúp học sinh ở những địa bàn còn khó khăn có thêm cơ hội tiếp cận học liệu, phương pháp học tập và tri thức mới. Đây cũng là cách Quảng Ninh từng bước thu hẹp chênh lệch về điều kiện giáo dục giữa các địa bàn, chuẩn bị nền tảng nhân lực cho không gian phát triển mới.
Song song với đó, Quảng Ninh tiến hành hiện đại hóa, nâng tầm giáo dục đại học, tạo đột phá phát triển nhân lực trình độ cao. Đồng chí Nguyễn Việt Dũng, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, cho biết: Hiện nay, Quảng Ninh có số sinh viên đạt 235 sinh viên/vạn dân, cao hơn mức bình quân cả nước (215 sinh viên/vạn dân). Trong thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục phát triển giáo dục đại học theo hướng gắn với nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao của thành phố.
Trường Đại học Hạ Long được ưu tiên đầu tư theo định hướng trường đại học đa ngành, đa lĩnh vực; mở rộng quy mô đào tạo, tăng cường liên kết doanh nghiệp và hợp tác quốc tế; từng bước nâng cao năng lực quản trị. Hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ được đẩy mạnh, tập trung vào các lĩnh vực thế mạnh của thành phố như: Du lịch, dịch vụ, ngôn ngữ và công nghệ, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Thành phố cũng triển khai hiệu quả các hoạt động hợp tác quốc tế trong giáo dục với Nhật Bản, Trung Quốc và các đối tác quốc tế. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển đội ngũ, mở rộng cơ hội học tập, tiếp cận các xu hướng giáo dục hiện đại và thúc đẩy hội nhập quốc tế.
Những đổi mới đang được triển khai hôm nay chính là bước chuẩn bị cho nguồn nhân lực của Quảng Ninh trong chặng đường phát triển mới. Đột phá giáo dục không dừng ở việc nâng chất lượng dạy và học, mà phải tạo ra những thế hệ nhân lực có tri thức, kỹ năng, ngoại ngữ, năng lực số và khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển mới. Khi giáo dục tạo được nguồn nhân lực phù hợp với quy mô và chất lượng phát triển, nguồn nhân lực sẽ trở thành sức mạnh thúc đẩy kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh của Quảng Ninh. Kiên trì thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW với những mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể, Quảng Ninh quyết tâm biến đột phá giáo dục thành đột phá nguồn nhân lực, góp phần tạo thêm động lực cho sự phát triển của thành phố Quảng Ninh và đóng góp thiết thực vào công cuộc phát triển đất nước.
Thực hiện: Lan Anh - Minh Thu - Nguyễn Dung
Trình bày: Đỗ Quang
