Từ những tuyến đường được mở rộng, công trình dân sinh từng bước hoàn thiện đến những mô hình sản xuất mới, xã Lương Minh, thành phố Quảng Ninh, đang có nhiều đổi thay rõ nét. Phía sau diện mạo mới ấy là quá trình đầu tư, tích lũy và từng bước tháo gỡ những khó khăn của một xã vùng cao, tạo nền tảng để người dân có thêm điều kiện phát triển sinh kế.
Đổi thay từng ngày
Lương Minh là xã vùng cao được thành lập trên cơ sở sáp nhập xã Lương Minh, huyện Ba Chẽ cũ và xã Đồng Sơn, thành phố Hạ Long cũ. Xã có diện tích tự nhiên 225,28km², dân số 5.656 người, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 96%. Không gian địa bàn rộng hơn cũng mở ra những dư địa phát triển mới, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục đầu tư hạ tầng, tổ chức sản xuất và nâng cao chất lượng đời sống cho người dân.
Sinh ra và lớn lên tại Lương Minh, cụ Vi Văn Toàn, thôn Lương Mông, năm nay 86 tuổi, có hơn 60 năm tuổi Đảng. Từng công tác trong ngành giáo dục, giữ cương vị Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo, sau đó là Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Ba Chẽ cũ, cụ Toàn đã chứng kiến gần trọn hành trình đổi thay của quê hương.
Với cụ Toàn, những ngôi nhà mới, những tuyến đường rộng hơn hay những công trình dân sinh khang trang hôm nay không đơn thuần là những hình ảnh của hiện tại. Đó là kết quả của một quá trình lâu dài, từ từng bước mở đường, xây dựng công trình đến cải thiện điều kiện sống cho người dân.
“Trước đây, đi con đường rất bé, mệnh danh là đường lợn rừng. Nhưng bây giờ là bê tông hóa, rải nhựa, cầu cao không phải lội nước nữa. Trước cứ hơi lũ từ thôn này qua thôn kia không đi được nữa, mà bây giờ đi tốt’’. - cụ Vi Văn Toàn, thôn Lương Mông, xã Lương Minh chia sẻ.
Từ góc nhìn của một người đã đi qua hơn nửa thế kỷ của quê hương, điều đáng kể nhất không chỉ nằm ở sự thay đổi của cảnh quan. Cụ Toàn kỳ vọng thế hệ trẻ có thêm cơ hội học tập, làm ăn ngay trên quê hương, để những thành quả được vun đắp qua nhiều năm tiếp tục trở thành nền tảng cho những bước phát triển mới.
Từ những công trình thiết thực
Một trong những công trình đang trực tiếp phục vụ đời sống người dân là Trung tâm Văn hóa - Thể thao xã Lương Minh. Công trình được UBND huyện Ba Chẽ cũ quyết định đầu tư năm 2024, với tổng mức đầu tư 25 tỷ đồng. Nhà văn hóa có diện tích khoảng 600m², sức chứa 200 chỗ ngồi, 4 phòng chức năng, cùng sân bóng đá rộng 5.600m² và các hạng mục phụ trợ.
Từ khi đưa vào sử dụng, công trình tạo thêm không gian để tổ chức hội họp, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể thao và các hoạt động cộng đồng. Khu vực chơi Pickleball, sân bóng và các hạng mục ngoài trời cũng mở thêm không gian vui chơi, rèn luyện sức khỏe cho người dân.
“Thôn Lương Mông sau khi sáp nhập từ 4 thôn, diện tích ở các nhà văn hóa không đảm bảo. Khi có Trung tâm Văn hóa - Thể thao ở đây, bà con hội họp, tổ chức các hội nghị, truyền tải, phổ biến các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến người dân thuận lợi hơn” - anh Nông Văn Được, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Lương Mông, xã Lương Minh khẳng định.
Cùng với thiết chế văn hóa, hạ tầng thương mại cũng được bổ sung. Năm 2024, UBND huyện Ba Chẽ cũ quyết định đầu tư chợ xã Lương Mông, nay là chợ xã Lương Minh, với tổng mức đầu tư 27 tỷ đồng. Công trình đi vào hoạt động tạo thêm không gian mua bán, trao đổi hàng hóa, đồng thời là nơi giới thiệu và tiêu thụ những sản phẩm được làm ra từ chính quê hương.
Một nhu cầu thiết yếu khác là nước sạch. Trước đây, địa hình chia cắt, dân cư phân bố không tập trung khiến việc chủ động nguồn nước sinh hoạt và sản xuất là một trong những khó khăn của người dân. Dự án cấp nước sinh hoạt, sản xuất tập trung cho 4 xã Lương Mông, Minh Cầm, Đạp Thanh và Thanh Lâm, huyện Ba Chẽ cũ, được đầu tư xây dựng, từng bước đáp ứng nhu cầu sử dụng nước của người dân.
Để các công trình hạ tầng thực sự trở thành đòn bẩy phát triển lâu dài, UBND xã Lương Minh tiếp tục chỉ đạo rà soát, đề xuất và chủ động tham gia ý kiến đối với các nội dung liên quan đến quy hoạch, đầu tư xây dựng, chỉnh trang hạ tầng trên địa bàn. Trọng tâm của xã là rà soát danh mục các công trình, dự án cần đầu tư, sửa chữa, nâng cấp nhằm phục vụ tối đa nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, dân sinh và nhiệm vụ chính trị của địa phương.
Đột phá thu nhập - Mở rộng không gian phát triển
Hạ tầng chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành sinh kế và thu nhập. Ở Lương Minh, từ những điều kiện sẵn có, nhiều hộ dân đang chủ động tìm hướng sản xuất phù hợp hơn với gia đình, mạnh dạn thử nghiệm những mô hình mới.
Tại thôn Phủ Liễn, gia đình anh Đặng Tằng Dương là một trong những hộ tiên phong với mô hình nuôi nhím. Từ 2 đôi nhím giống ban đầu, đàn nhím của gia đình đã phát triển lên hơn 30 con. Năm 2019, gia đình tiếp tục đầu tư nuôi dúi, bắt đầu với 6 đôi dúi giống, hiện đàn dúi của gia đình duy trì khoảng 200 con.
Theo anh Dương, dúi có đặc tính dễ nuôi, tận dụng được nguồn thức ăn sẵn có và không đòi hỏi nhiều diện tích. Mới đây, gia đình xuất bán 70 con dúi, thu về khoảng 50 triệu đồng.
người dân địa phương.
Không chỉ vật nuôi mới, người dân còn từng bước tham gia các mô hình chăn nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa. Gia đình anh Đặng Đức Lâm ở thôn Phủ Liễn, xã Lương Minh đang thực hiện mô hình chăn nuôi ngựa sinh sản theo hướng bán chăn thả, quy mô 10 con.
Triển khai từ tháng 6/2026, mô hình hướng tới phát triển chăn nuôi ngựa sinh sản quy mô nông hộ, gia trại, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm. Người dân được hỗ trợ 70% chi phí con giống, vật tư thiết yếu, đồng thời được hỗ trợ toàn bộ chi phí tập huấn, chuyển giao kỹ thuật và theo dõi mô hình. Tổng kinh phí thực hiện hơn 455 triệu đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ hơn 370 triệu đồng, người dân đối ứng gần 85 triệu đồng. Anh Đặng Đức Lâm, thôn Phủ Liễn, xã Lương Minh cho biết: “Tôi thấy ở thôn chúng tôi có đồi núi và nhiều cỏ rất phù hợp với nuôi ngựa. Chúng tôi quyết tâm nuôi ngựa để sau này phát triển nhiều hơn. Bây giờ, đàn ngựa ở đây phát triển rất tốt, có một con đã có chửa”.
Nhờ sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy sản xuất và hiệu quả từ các chính sách hỗ trợ hạ tầng, sinh kế, đời sống kinh tế của người dân Lương Minh đã có sự bứt phá vượt bậc. Năm 2025, thu nhập bình quân đầu người của xã Lương Minh đạt 81 triệu đồng/người/năm. Quyết tâm giữ vững đà phát triển, xã phấn đấu nâng thu nhập bình quân đầu người đạt 85 triệu đồng/người/năm trong năm nay.
| “So với 6 năm về trước, tôi thấy bà con ở đây phát triển kinh tế khá hơn rất nhiều. Trước đây, còn có hộ nghèo, cận nghèo. Hiện nay, trong thôn không còn hộ nghèo, cận nghèo. Người dân đã mua được ô tô tải và xe con rất nhiều. Hiện thôn có 42 chiếc ô tô tải, xe con và máy xúc” - anh Bàn Trường Sơn, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Phủ Liễn, xã Lương Minh, khẳng định. |
Từ những công trình được đầu tư ở các thôn có thể thấy, phát triển kinh tế vùng cao không chỉ là đầu tư những công trình quy mô lớn. Quan trọng hơn là từng nhu cầu thiết thực của người dân được giải quyết từ cơ sở, để hạ tầng từng bước trở thành điều kiện thúc đẩy sản xuất và nâng cao đời sống người dân.
Thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Lương Minh bước vào giai đoạn phát triển với không gian rộng hơn, nhiều tiềm năng hơn, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới trong quản lý. Với địa bàn rộng, dân cư phân bố không tập trung, đặt ra yêu cầu kết nối tốt hơn các khu vực, phát huy lợi thế riêng của từng địa bàn và đưa nguồn lực đến đúng nơi, đúng nhu cầu. Sau sắp xếp, điều người dân chờ đợi không chỉ là một địa giới hành chính mới mà là những thay đổi trong cách tổ chức, điều hành phải tạo ra những lợi ích cụ thể hơn trong cuộc sống.
Theo ông Nguyễn Tiến Trường, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Lương Minh, thời gian tới, xã tiếp tục ưu tiên đầu tư, hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật và các công trình an sinh xã hội. Trong đó, tập trung nâng cấp hệ thống ngầm tràn, chỉnh trang khu dân cư tại các thôn; cải tạo mạng lưới thủy lợi, nước sạch, đáp ứng tốt hơn nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của người dân. Cùng với đó, xã sẽ nâng cấp cơ sở vật chất trường học, nhà ở bán trú cho học sinh; sửa chữa Trạm Y tế xã, từng bước nâng cao chất lượng các dịch vụ thiết yếu trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong phát triển kinh tế nông thôn, Lương Minh sẽ hướng dẫn, hỗ trợ người dân xây dựng các mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm và phát triển cây dược liệu dưới tán rừng, qua đó từng bước tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.
Từ những nền tảng hạ tầng và đầu tư công vững chắc đã được bồi đắp, xã Lương Minh đang bước vào một hành trình mới với sự chủ động và tự tin. Sự chuyển mình không chỉ nằm ở diện mạo quê hương đổi khác, mà chính là khi người dân có thêm cơ hội, niềm tin và động lực mạnh mẽ để tự mình vươn lên làm giàu bền vững trên mảnh đất quê hương.
