Tại Kỳ họp thứ 6, HĐND tỉnh khóa XV, đại biểu Phạm Minh Thắng, Ủy viên chuyên trách Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh chất vấn: Tại Kỳ họp thứ 34, HĐND tỉnh khóa XIV, HĐND tỉnh đã chất vấn về tình trạng ngập lụt đô thị và ban hành Nghị quyết số 333/NQ-HĐND ngày 16/12/2025 về chất vấn và trả lời chất vấn. Đề nghị Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, sau gần một năm thực hiện Nghị quyết, những nội dung nào đã hoàn thành, những nội dung nào chưa hoàn thành; đồng thời làm rõ các “điểm nghẽn” về quy hoạch, hạ tầng tiêu thoát nước và quản lý phát triển đô thị chưa được khắc phục. Việc cập nhật các yêu cầu về tiêu thoát nước, cao độ nền, hành lang thoát lũ và thích ứng với biến đổi khí hậu trong Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh và các đồ án quy hoạch được thực hiện như thế nào? Trong giai đoạn 2026-2030, Sở sẽ tham mưu UBND tỉnh ưu tiên đầu tư những công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và hạ tầng xanh nào; nguồn lực thực hiện và giải pháp huy động vốn ra sao để nâng cao chất lượng đô thị, khắc phục căn cơ tình trạng ngập úng và thực hiện lộ trình phát triển các đô thị loại II, loại III?
Về nội dung này, Giám đốc Sở Xây dựng trả lời như sau:
Tại Kỳ họp thứ 34, HĐND tỉnh khóa XIV, HĐND tỉnh đã chất vấn về tình trạng ngập lụt đô thị và ban hành Nghị quyết số 333/NQ-HĐND ngày 16/12/2025 về chất vấn và trả lời chất vấn về tình trạng ngập lụt. Trong đó có 6 nhóm nhiệm vụ chính cần giải quyết. Kết quả, đến nay, đã hoàn thành 4 nhiệm vụ và 2 nhiệm vụ chưa hoàn thành, cụ thể:
Đối với các nhiệm vụ đã hoàn thành: Sở Xây dựng đã rà soát, tích hợp nội dung quy hoạch các khu vực xung yếu vào quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị; trình UBND tỉnh phê duyệt các đồ án quy hoạch thuộc thẩm quyền (91 đồ án), đặc biệt đã hoàn thành đồ án Quy hoạch chung đô thị tỉnh Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075.
Sở Xây dựng thường xuyên hướng dẫn, đôn đốc các địa phương chủ động rà soát và thực hiện công tác nạo vét và bảo trì các công trình thoát nước định kỳ theo quy định để đảm bảo hệ thống vận hành hiệu quả.
Đồng thời, kiểm soát chặt chẽ các dự án lấn biển, san lấp mặt nước, san nền tại khu vực ven biển, ven sông. Trong đó, (i) Phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường thường xuyên rà soát tham mưu UBND tỉnh công bố danh mục, địa điểm tiếp nhận chất nạo vét thuộc phạm vi quản lý của tỉnh; (ii) Các dự án đầu tư xây dựng phải tuân thủ định hướng quy hoạch xây dựng các lớp đồng thời được rà soát, đánh giá và kiểm soát tại các giai đoạn lập, thẩm định phê duyệt đề xuất đầu tư theo quy định.
Sở Xây dựng đã tổ chức 2 cuộc kiểm tra chuyên ngành trật tự xây dựng trên địa bàn tỉnh; ban hành các văn bản hướng dẫn, yêu cầu các địa phương, các chủ đầu tư chủ động kiểm tra, rà soát và thực hiện các biện pháp đảm bảo an toàn cho người, công trình trong mùa mưa lũ năm 2026.
Về nhiệm vụ chưa hoàn thành: Nghiên cứu ban hành và áp dụng các tiêu chuẩn, quy định kỹ thuật đối với công trình xây dựng, cốt nền và hệ thống cây xanh ven biển theo thẩm quyền, Sở Xây dựng đã phối hợp tham gia với Bộ Xây dựng ban hành Quy chuẩn QCVN 07:2023/BXD ngày 29/12/2023 về Hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật và Quy chuẩn QCVN 01:2026/BXD ngày 30/6/2026 về Quy hoạch đô thị và nông thôn. Hiện nay, tỉnh Quảng Ninh đã được công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I và dự kiến là thành phố trong năm 2026. Sở Xây dựng sẽ rà soát các tiêu chuẩn, quy định kỹ thuật về hạ tầng đối với đặc thù khu vực ven biển làm cơ sở nghiên cứu đề xuất tiêu chuẩn, quy định kỹ thuật đối với địa phương (nếu cần thiết) báo cáo UBND tỉnh xem xét, ban hành làm cơ sở thực hiện đảm bảo phù hợp điều kiện tự nhiên, xã hội của tỉnh.
Chuyển đổi số trong công tác dự báo và điều hành thoát nước, là một trong những nội dung trong Đề án phát triển đô thị thông minh tỉnh Quảng Ninh và Đề án nâng cao năng lực chống chịu ứng phó với biến đổi khí hậu thuộc Kế hoạch triển khai thực hiện Quy hoạch chung đô thị và chỉ đạo của đồng chí Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã chỉ đạo tại Hội nghị công bố các đồ án quy hoạch ngày 30/6/2026 tập trung triển khai trong giai đoạn tới.
Liên quan đến các “điểm nghẽn” về quy hoạch, hạ tầng tiêu thoát nước và quản lý phát triển đô thị chưa được khắc phục, công tác quy hoạch các đô thị trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh trong thời gian qua đã bộc lộ những “điểm nghẽn” và đã từng bước khắc phục như: (i) Chỉ tiêu về tỷ lệ cây xanh, mặt nước chưa được quan tâm đúng mức; (ii) Quy hoạch cao độ nền, thoát nước là một nội dung trong các đồ án quy hoạch tuy nhiên chưa được quan tâm thích đáng. Việc đánh giá hiện trạng, cơ sở dữ liệu về thủy văn, biến đổi khí hậu, nước biển dâng và các khu vực thường xuyên xảy ra ngập úng chưa được nghiên cứu chuyên sâu; (iii) Việc lồng ghép các giải pháp về tăng trưởng xanh, ứng phó với biến đổi khí hậu chưa được quan tâm đúng mức; (iv) Nội dung quy hoạch thường ưu tiên nghiên cứu quy hoạch các khu vực phát triển mới mà thiếu các nội dung cải tạo, chỉnh trang đô thị hiện hữu;
Bên cạnh đó, hệ thống thoát nước đô thị được đầu tư qua nhiều giai đoạn, chưa đồng bộ, nhiều tuyến cống, mương đã xuống cấp, chưa được cải tạo, nạo vét định kỳ; nhiều tuyến thoát nước liên phường, liên khu vực chưa được kết nối hoàn chỉnh, làm giảm hiệu quả tiêu thoát nước.
Hệ thống thoát nước hiện hữu chủ yếu là hệ thống thoát nước chung (thu gom đồng thời nước mưa và nước thải). Phương án kín hóa và dẫn dòng dài làm giảm khả năng tiêu thoát nước. Ngoài ra, đa số cửa thu nước kiểu hàm ếch không bảo đảm ngăn mùi từ hệ thống cống, đặc biệt trong mùa khô, gây ảnh hưởng đến môi trường và đời sống người dân. Để hạn chế mùi hôi, nhiều hộ dân đã tự ý che chắn các cửa thu nước bằng nhiều loại vật liệu, làm giảm khả năng thu nước và ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả tiêu thoát nước trong mùa mưa.
Quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh làm diện tích ao, hồ, vùng trũng tự nhiên ngày càng thu hẹp; nhiều tuyến kênh, mương, sông, suối bị lấn chiếm hoặc thu hẹp mặt cắt dòng chảy, làm giảm khả năng điều hòa và tiêu thoát nước. Đồng thời, công tác quản lý trật tự xây dựng ở một số nơi còn hạn chế, vẫn để xảy ra tình trạng xây dựng lấn chiếm hành lang bảo vệ công trình thủy lợi, thoát nước hoặc làm thay đổi hướng dòng chảy tự nhiên, ảnh hưởng đến hiệu quả của toàn bộ hệ thống thoát nước đô thị.
Công tác đầu tư và vận hành hệ thống thoát nước đô thị chưa đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị. Hệ thống thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ theo định hướng quy hoạch; việc cải tạo, mở rộng còn chậm so với tốc độ phát triển đô thị. Công tác quản lý, vận hành, duy tu, nạo vét, xử lý các điểm nghẽn chưa được thực hiện thường xuyên, kịp thời, làm giảm hiệu quả khai thác của các công trình thoát nước hiện có.
Về việc cập nhật các yêu cầu về tiêu thoát nước, cao độ nền, hành lang thoát lũ và thích ứng với biến đổi khí hậu trong Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh: Đồ án Quy hoạch đô thị tỉnh Quảng Ninh do VIUP được nghiên cứu bài bản, công phu và được hội đồng thẩm định quy hoạch Bộ Xây dựng đánh giá cao, trong đó đồ án đã nghiên cứu, đánh giá thực trạng, cập nhật các kịch bản biến đổi khí hậu, tính toán cường độ mưa bất lợi kết hợp với nước biển dâng. Trên cơ sở đó định hướng các giải pháp, cao độ khống chế định hướng cho từng khu vực. Tuy nhiên, đây là đồ án quy hoạch chung nên phương án san nền, thoát nước mưa chỉ mang tính định hướng với quy mô vùng đô thị, đô thị và lưu vực thoát nước, hệ thống tiêu thoát lũ, công trình đầu mối cấp vùng. Đối với các nội dung, giải pháp công trình được cụ thể hóa tại các đồ án quy hoạch phân khu.
Định hướng chung: Kịch bản nước biển dâng theo kịch bản RCP4.5 và RCP8.5 đến năm 2030 là 12 - 13cm và đến năm 2050 là 22 - 26cm. Cao độ khống chế san nền các đô thị ven biển trên địa bàn tỉnh từ +3,3m đến 4,6m (cao độ hiện trạng các khu dân cư hiện hữu +1,8m - + 3.0m).
Định hướng nghiên cứu các giải pháp xanh, đô thị bọt biển để giảm ngập lụt; bố trí hồ, kênh dẫn kết hợp công trình đầu mối để tiêu thoát đối với các khu dân cư có cao độ thấp hơn cao độ thủy triều.
Về các nhiệm vụ, giải pháp ưu tiên đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và hạ tầng xanh trong giai đoạn 2026 – 2030, Sở sẽ tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh; nâng cao chất lượng công tác quy hoạch, trong đó chú trọng đến công tác đánh giá, dự báo lượng mưa cực đoan gắn với triều cường, cập nhật kịch bản nước biển dâng. Quy hoạch xác định cụ thể lưu vực, phân vùng thoát nước, hệ thống tiêu thoát nước của từng lưu vực (cao độ nền quy hoạch, cống tiêu thoát nước, hồ điều hòa, hệ thống bơm tiêu…), làm cơ sở để quản lý, điều hành.
Đồng thời, tập trung đầu tư các dự án chống ngập có tính chất vùng, liên phường, dự án có tác động lớn đến đời sống của nhân dân theo định hướng quy hoạch: (i) Đối với các dự án chống ngập úng quy mô liên phường, đô thị: Giao Ban quản lý dự án khu vực lập đề xuất, tổ chức triển khai thực hiện; (ii) Đối với các dự án chỉnh trang đô thị, dự án chống ngập trong phạm vi địa giới của một phường: Giao các phường nghiên cứu, đề xuất đầu tư, ưu tiên triển khai thực hiện; tổ chức lập, trình thẩm định, quyết định chủ trương, dự án đầu tư và triển khai thực hiện theo quy định.
Cùng với đó, lập quy hoạch cải tạo, chỉnh trang các khu dân cư hiện trạng để đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật (giao thông, cấp thoát nước, chiếu sáng, cây xanh, không gian công cộng, điểm đỗ xe…), góp phần chống ngập úng và nâng cao chất lượng sống; tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch thống nhất trên nền tảng GIS để phục vụ công tác quản lý, giám sát, xây dựng cơ sở dữ liệu về hạ tầng kỹ thuật, hệ thống quản lý và điều hành thoát nước thông minh.
Tỉnh sẽ tiếp tục triển khai các nhiệm vụ, dự án đầu tư theo Chương trình phát triển đô thị đã được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 2228/QĐ-UBND ngày 23/6/2028; lập, triển khai các đề án và kế hoạch phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh, đô thị thích ứng biến đổi khí hậu; đô thị bọt biển (như: Hạn chế bê tông hóa bề mặt, tăng diện tích cây xanh, ao hồ điều tiết, sử dụng vật liệu xanh, vật liệu thấm nước tự nhiên để giảm thiểu ngập lụt).
