Việc thành lập thành phố Quảng Ninh mở ra dấu mốc trên hành trình phát triển của Vùng mỏ. Nhưng ý nghĩa của dấu mốc ấy không chỉ được đo bằng tên gọi mới, mà điều quan trọng hơn là sức sống, chất lượng quản trị và các dịch vụ của một thành phố phải lan tỏa tới mọi miền, từ những phường đô thị trung tâm đến miền núi, vùng biên giới và các xã, đặc khu giữa trùng khơi.
Nền tảng để các vùng miền cùng phát triển
Với diện tích hơn 6.231km², dân số trên 1,5 triệu người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, Quảng Ninh có không gian phát triển đặc thù. Trong một chỉnh thể thống nhất có đô thị, nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo; có di sản thiên nhiên thế giới, vùng công nghiệp mỏ, cửa khẩu quốc tế, những cánh rừng và các hòn đảo… vì vậy, xây dựng thành phố Quảng Ninh không đơn thuần là nâng cấp diện mạo đô thị, mà còn là kiến tạo mô hình phát triển hài hòa, để khoảng cách địa lý không trở thành khoảng cách về cơ hội và mức sống.
Những năm qua, Quảng Ninh kiên trì quan điểm không đánh đổi công bằng xã hội để chạy theo tăng trưởng đơn thuần. Cùng với ưu tiên nguồn lực cho các trung tâm động lực, tỉnh dành sự quan tâm lớn cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo. Tinh thần xuyên suốt là bảo đảm mọi người dân được hưởng thành quả phát triển, không để địa bàn nào bị bỏ lại phía sau.
Quan điểm ấy được cụ thể hóa bằng Nghị quyết số 06-NQ/TU ngày 17/5/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển bền vững kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo. Điểm đáng chú ý là chính sách không tiếp cận vùng khó theo hướng trợ cấp ngắn hạn, mà chuyển mạnh sang đầu tư phát triển bền vững, lấy kết cấu hạ tầng, nguồn nhân lực và sinh kế làm nền tảng, lấy người dân làm chủ thể.
Giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh huy động trên 120.203 tỷ đồng thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TU và các chương trình mục tiêu quốc gia. Bình quân 1 đồng vốn ngân sách huy động được trên 4,6 đồng vốn ngoài ngân sách. Riêng vốn đầu tư công đã được bố trí cho 785 công trình, dự án, gồm 301 công trình giao thông, 125 công trình thủy lợi, 56 công trình nước sinh hoạt, 64 công trình giáo dục, 138 công trình văn hóa cùng nhiều công trình điện, y tế và chỉnh trang khu dân cư.
Những con số đó đã hiện hữu thành các tuyến đường mở qua núi, cây cầu nối thôn bản, công trình nước sạch, trường học, nhà văn hóa mới. Giao thông thuận lợi không chỉ giúp người dân đi lại an toàn, mà còn mở lối cho nông sản ra thị trường, đưa du khách đến với bản làng và tạo thêm việc làm tại chỗ. Điện, sóng viễn thông và hạ tầng số đưa dịch vụ công, kiến thức sản xuất, thương mại điện tử đến gần hơn với người dân ở những nơi từng cách xa trung tâm.
Đến năm 2025, 100% số xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo đã đạt chuẩn nông thôn mới; trong đó 50,8% đạt chuẩn nâng cao và 20,63% đạt chuẩn kiểu mẫu. Đây là nền tảng để các khu vực nông thôn bước vào giai đoạn phát triển mới với tâm thế chủ động hơn.
Đưa chất lượng thành phố đến từng người dân
Những kết quả đạt được rất quan trọng, nhưng với thành phố Quảng Ninh cần đặt ra yêu cầu cao hơn. Trong mô hình đô thị có phạm vi rộng, nếu chỉ chú trọng chỉnh trang các phường trung tâm, khoảng cách giữa đô thị với miền núi, nông thôn và hải đảo vẫn có thể tồn tại. Thước đo của thành phố Quảng Ninh trong giai đoạn mới phải là mức độ tiếp cận bình đẳng của người dân đối với giáo dục, y tế, văn hóa, hạ tầng số, giao thông và dịch vụ hành chính công.
Trước hết, giao thông cần tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt. Không gian đa trung tâm chỉ phát huy hiệu quả khi các vùng được kết nối thuận lợi với nhau và với những trung tâm động lực. Bên cạnh cao tốc, quốc lộ và các dự án quy mô lớn, cần quan tâm đường liên xã, đường vào vùng sản xuất, giao thông công cộng và những tuyến vận tải phục vụ cư dân hải đảo. Một thành phố rộng trên 6.200km² cần mạng lưới đủ sức rút ngắn cả khoảng cách địa lý lẫn khoảng cách phát triển.
Cùng với đó, hạ tầng số phải trở thành chiếc cầu nối mới. Quảng Ninh đang triển khai giải quyết nhiều thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới, kết nối hệ thống của tỉnh với Cổng Dịch vụ công quốc gia, nền tảng định danh điện tử và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Trên 90% hồ sơ được xử lý trên môi trường điện tử; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 98%.
Giáo dục và y tế cũng phải được xác định là những dịch vụ cốt lõi. Được biết, 6 tháng đầu năm 2026, số người tham gia bảo hiểm y tế đạt 1.377.822 người, đưa tỷ lệ bao phủ lên 96,37% dân số; chi giáo dục và đào tạo trên địa bàn tăng 36,5%, chi y tế và dân số tăng 28%, kinh phí thực hiện chính sách bảo đảm xã hội tăng 27,6% so với cùng kỳ.
Bà La Thị Sinh, thôn Bình Quyền, xã Bình Liêu, cho biết: Tôi mong thành phố Quảng Ninh trong tương lai sẽ phát triển thật xứng tầm, nhưng sự phát triển ấy phải đến được với mọi vùng miền, để người dân miền núi, biên giới, hải đảo đều được hưởng thành quả. Mong rằng hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục, các dịch vụ thiết yếu tiếp tục được quan tâm đầu tư; sản xuất của bà con có thêm điều kiện phát triển, thu nhập ngày càng cao, đời sống ngày càng tốt hơn.
Được biết, ngày 9/7/2026, HĐND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết số 31/NQ-HĐND thông qua kế hoạch phân bổ nguồn lực thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 với tổng kinh phí khoảng 9.785 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư công chiếm khoảng 9.000 tỷ đồng. Mục tiêu trọng tâm của Nghị quyết là đầu tư toàn diện cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền; trong đó tập trung phát triển hạ tầng đồng bộ, giao thông, thiết chế văn hóa - xã hội, y tế, giáo dục và tạo sinh kế bền vững cho người dân tại các địa bàn khó khăn.
Tuy nhiên, phát triển cũng không đồng nghĩa với xóa nhòa bản sắc. Quảng Ninh là nơi hội tụ văn hóa công nhân mỏ, văn hóa biển, văn hóa biên giới và sắc màu của nhiều dân tộc. Đưa nhịp sống thành phố đến miền núi, hải đảo phải song hành với gìn giữ tiếng nói, trang phục, lễ hội, kiến trúc và tri thức bản địa. Những giá trị ấy không chỉ là di sản cần bảo tồn, mà còn có thể trở thành nguồn lực cho du lịch cộng đồng và công nghiệp văn hóa.
Vị thế mới đem đến cơ hội, đồng thời đặt lên vai Quảng Ninh trách nhiệm lớn hơn: Xây dựng thành phố hiện đại nhưng không xa cách; phát triển nhanh, bền vững nhưng hài hòa; hình thành những trung tâm động lực nhưng luôn dành nguồn lực cho vùng khó khăn. Bởi qua đó, để dù ở đô thị, miền núi, biên giới hay hải đảo, mỗi người dân đều là chủ thể và người thụ hưởng trên hành trình phát triển của thành phố Quảng Ninh.
