Hội tụ nhiều không gian đô thị, công nghiệp, nông thôn, miền núi, biên giới và biển đảo, Quảng Ninh đang bước vào một giai đoạn phát triển mới khi trở thành thành phố. Không chỉ là sự thay đổi về mô hình hành chính, bước chuyển này đặt ra yêu cầu tổ chức lại không gian theo hướng đa cực, đa trung tâm, tăng cường liên kết; hướng tới một thành phố hiện đại, xanh, thông minh, bền vững và giàu bản sắc.
Định hình không gian đô thị đa trung tâm
Trở thành thành phố mở ra một không gian phát triển có quy mô lớn hơn, đồng thời đặt ra yêu cầu tổ chức các khu vực với tính chất, lợi thế khác nhau trong một cấu trúc thống nhất. Thay vì tập trung các chức năng vào một lõi đô thị duy nhất, thành phố Quảng Ninh được định hướng phát triển theo mạng lưới các trung tâm có sự "phân vai" rõ ràng, phù hợp với đặc điểm của từng khu vực.
Theo ông Đỗ Hoành, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1123/QĐ-TTg đặt nền tảng cho một cấu trúc đô thị đa cực, đa trung tâm, trong đó mỗi khu vực phát huy một lợi thế, một động lực phát triển riêng nhưng được kết nối trong một tổng thể thống nhất. Trọng tâm không phải là phát triển các cực đô thị một cách độc lập, mà là tổ chức mạng lưới liên kết về giao thông, hạ tầng, kinh tế, dịch vụ và không gian sinh thái. Đây là cách để Quảng Ninh vừa khai thác hiệu quả lợi thế của từng khu vực, vừa tránh tập trung quá mức vào một lõi đô thị, tạo ra một không gian phát triển cân bằng, liên kết và có sức cạnh tranh cao.
Theo đó, không gian thành phố sẽ được tổ chức theo mô hình chuỗi đô thị đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp; tích hợp không gian biển, đảo, biên giới, đô thị, di sản, sinh thái thành một hệ sinh thái phát triển tổng thể. Cấu trúc “3 hành lang phát triển - 4 vùng kinh tế - xã hội - 5 trung tâm động lực phát triển” sẽ là bộ khung tổ chức không gian, gắn các hành lang, vùng và trung tâm động lực với hệ thống đô thị, khu kinh tế, hạ tầng chiến lược và những không gian phát triển mới; đồng thời xác định các khu vực cần bảo tồn, hạn chế phát triển.
Trong cấu trúc đó, mỗi khu vực được xác định chức năng trên cơ sở phát huy lợi thế riêng. Hạ Long giữ vai trò trung tâm hành chính, văn hóa, du lịch; Vân Đồn là một trung tâm gắn với kinh tế biển và dịch vụ cao cấp; Móng Cái giữ vai trò trung tâm giao thương quốc tế. Bên cạnh các trung tâm đô thị, khu kinh tế, khu công nghiệp, khu du lịch và vùng nông thôn cũng được xác định vai trò phù hợp, tạo sự phân bố hợp lý hơn về dân cư và các hoạt động phát triển trên toàn thành phố.
Không chỉ tăng cường liên kết giữa các khu vực trong thành phố, không gian phát triển của Quảng Ninh còn được mở rộng theo các hướng liên kết vùng và quốc tế. Quảng Ninh nằm trên các hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và vành đai kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ. Với vị trí kết nối Đồng bằng sông Hồng với Trung du và miền núi phía Bắc, tiếp giáp Hải Phòng, có đường biên giới và cửa ngõ ra biển, thành phố Quảng Ninh sẽ tăng cường kết nối với các vùng phát triển lân cận và các tuyến giao thương quốc tế.
Quảng Ninh sẽ đẩy mạnh phát triển đồng bộ đường bộ, đường sắt cao tốc, sân bay, cảng biển và hạ tầng đô thị thông minh, tăng cường kết nối giữa các trung tâm đô thị lớn. Việc hoàn thiện các trục giao thông không chỉ rút ngắn khoảng cách giữa các khu vực mà còn mở rộng khả năng liên kết, tạo điều kiện khai thác hiệu quả hơn dư địa phát triển trên toàn thành phố.
Với sự "phân vai" giữa các khu vực và mạng lưới hạ tầng ngày càng hoàn thiện, Quảng Ninh sẽ từng bước hình thành một không gian phát triển thống nhất nhưng không đồng nhất.
Hướng tới phát triển hài hòa, bền vững
Cùng với định hình các hành lang, vùng và trung tâm động lực, thành phố Quảng Ninh sẽ tập trung nâng cao chất lượng đô thị trên toàn địa bàn, bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa các phường, xã, đặc khu. Việc mở rộng không gian đô thị sẽ được thực hiện đồng thời với cải tạo, chỉnh trang, tái thiết các khu vực hiện hữu; hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nâng cao chất lượng môi trường sống.
Quảng Ninh tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hệ thống hạ tầng đô thị theo hướng đồng bộ, hiện đại. Tại các khu vực đã phát triển, trọng tâm là cải tạo, chỉnh trang, nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng hiện có; các không gian phát triển mới được đầu tư gắn với khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng chung. Quỹ đất và các nguồn lực được sử dụng tiết kiệm, hiệu quả, hạn chế phát triển dàn trải, tạo sự đồng bộ giữa khu vực xây dựng mới và đô thị hiện hữu.
Quảng Ninh tập trung đẩy mạnh phát triển hạ tầng đường bộ, đường sắt cao tốc, sân bay, cảng biển và hạ tầng đô thị thông minh. Đối với khu vực nông thôn, miền núi, biên giới và hải đảo, hạ tầng thiết yếu tiếp tục được hoàn thiện, tăng khả năng kết nối với các trung tâm đô thị và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận các dịch vụ.
Quảng Ninh sẽ kiểm soát chặt quá trình đô thị hóa, nhất là tại những khu vực có điều kiện địa hình và môi trường nhạy cảm; xác định rõ các không gian phát triển, khu vực hạn chế phát triển và khu vực cần bảo tồn. Không gian xanh, cảnh quan tự nhiên, các giá trị văn hóa, lịch sử và bản sắc vùng cao tiếp tục được gìn giữ trong cấu trúc chung của thành phố. Cùng với đó là phát triển đô thị gắn với bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Cùng với hoàn thiện hạ tầng đô thị, thành phố sẽ tiếp tục đầu tư cho giáo dục, y tế, văn hóa, nhà ở và các dịch vụ xã hội thiết yếu, bảo đảm người dân ở các khu vực được tiếp cận ngày càng thuận lợi, công bằng với các dịch vụ công.
Những định hướng ấy cũng mở ra nhiều kỳ vọng từ chính người dân về những thay đổi thiết thực trong cuộc sống khi Quảng Ninh bước sang một giai đoạn phát triển mới. Từ những không gian mang đặc trưng riêng, thành phố Quảng Ninh sẽ được kiến tạo thành một chỉnh thể thống nhất, kết nối nhưng không làm mất đi sự khác biệt của từng vùng. Một thành phố hiện đại, xanh, thông minh, bền vững và giàu bản sắc, nơi chất lượng phát triển được thể hiện trước hết ở chất lượng sống của người dân, cũng là đích đến của chặng đường phát triển mới.
