Trải qua 40 năm đổi mới, Quảng Ninh đã có những chuyển biến mạnh mẽ trong phát triển kinh tế - xã hội. Đồng hành với hành trình đó, chính sách BHXH, BHYT ngày càng được mở rộng, khẳng định vai trò trụ cột của hệ thống an sinh xã hội, góp phần bảo vệ người lao động, chăm lo đời sống nhân dân.
Mở rộng độ bao phủ, củng cố “lưới an sinh”
Cùng với tăng trưởng kinh tế, đô thị và hạ tầng, Quảng Ninh ngày càng chú trọng nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm an sinh xã hội cho người dân. Ngày 23/8/1995, BHXH Quảng Ninh được thành lập với 5 phòng nghiệp vụ, 13 cơ quan BHXH cấp huyện và 120 cán bộ, viên chức. Từ nền tảng ban đầu còn nhiều khó khăn, ngành BHXH từng bước trưởng thành cùng tiến trình phát triển của thành phố. Năm 2003, hệ thống BHYT được chuyển về BHXH quản lý, tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện hai chính sách trụ cột của an sinh xã hội.
Qua từng giai đoạn, phạm vi bao phủ BHXH, BHYT không ngừng mở rộng. BHXH tự nguyện tạo cơ hội cho lao động khu vực phi chính thức tích lũy cho tuổi già; BHYT từng bước hướng tới bao phủ toàn dân, trở thành điểm tựa khi người dân ốm đau, bệnh tật.
Năm 1995, Quảng Ninh có khoảng 105.000 người tham gia BHXH, chiếm 22,3% lực lượng trong độ tuổi. Đến hết năm 2025, con số này vượt 330.000 người, chiếm 51,73% lực lượng lao động trong độ tuổi. Qua 8 tháng năm 2026, toàn thành phố có 361.560 người tham gia BHXH, tương đương 55,62% lực lượng lao động.
Với BHYT, mức độ bao phủ tăng nhanh hơn. Năm 2003, toàn thành phố mới có trên 295.000 người tham gia, đạt khoảng 28% dân số; đến hết năm 2025, số người tham gia đã xấp xỉ 1,3 triệu, tỷ lệ bao phủ đạt 95,75%; trong 8 tháng của năm 2026 tỷ lệ bao phủ BHYT đạt 96,46% dân số. Đằng sau những con số là sự thay đổi rõ nét trong nhận thức xã hội. BHXH, BHYT từ chỗ chủ yếu gắn với người làm việc trong khu vực có quan hệ lao động, ngày càng trở thành nhu cầu thiết thân của mỗi người dân.
Từ kết quả trên đã khẳng định chủ trương nhất quán của Quảng Ninh trong việc đặt an sinh xã hội trong tổng thể chiến lược phát triển của thành phố. Các chỉ tiêu BHXH, BHYT được đưa vào nghị quyết, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm; nhiều cơ chế hỗ trợ đặc thù được triển khai cho người thuộc hộ cận nghèo, người làm nông, lâm, ngư nghiệp có mức sống trung bình, người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng khó khăn và người tham gia BHXH tự nguyện.
Những chính sách ấy không chỉ mở rộng cơ hội tiếp cận an sinh cho các nhóm yếu thế mà còn thể hiện quan điểm xuyên suốt: Thành quả phát triển phải được chia sẻ, tăng trưởng kinh tế phải song hành với tiến bộ và công bằng xã hội. Quy mô của hệ thống an sinh cũng lớn lên cùng sự phát triển của Quảng Ninh. Năm 1995, Quảng Ninh có 650 đơn vị tham gia BHXH với số thu khoảng 27 tỷ đồng. Đến năm 2025 đã có trên 9.000 đơn vị, tổng số thu đạt 9.856 tỷ đồng, gấp 365 lần so với năm đầu thành lập; dự kiến năm 2026, tổng thu đạt khoảng 10.700 tỷ đồng.
Những con số đó cho thấy “lưới an sinh” ngày càng được đan dày, tạo nền tảng quan trọng để bảo đảm ổn định xã hội và nâng cao chất lượng phát triển.
Nâng cao chất lượng phục vụ, bảo đảm quyền lợi người dân
Nếu mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT là chiều rộng của chính sách thì chất lượng phục vụ và khả năng bảo vệ người tham gia chính là chiều sâu của hệ thống an sinh xã hội. Một tấm thẻ BHYT chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân được tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi, được chia sẻ chi phí khi điều trị; quá trình tham gia BHXH chỉ tạo niềm tin khi quyền lợi được giải quyết đầy đủ, kịp thời lúc người lao động ốm đau, thai sản, mất việc hoặc đến tuổi nghỉ hưu.
Quy mô chi trả các chế độ BHXH, BHTN cũng tăng mạnh; từ tổng số tiền chi 39 tỷ đồng năm 1995, đến năm 2025 con số đã đạt gần 9.360 tỷ đồng. 8 tháng năm 2026, tổng số tiền chi BHXH, BHTN đạt 6.472 tỷ đồng. Phía sau hàng nghìn tỷ đồng ấy là lương hưu của những người đã cống hiến cả một đời lao động; là trợ cấp cho người mất việc, người gặp rủi ro; là nguồn lực giúp nhiều gia đình giảm bớt gánh nặng khi ốm đau, bệnh tật. Chính sách an sinh vì thế không chỉ hỗ trợ từng cá nhân, gia đình, mà còn góp phần giữ vững ổn định xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân.
Song hành với mở rộng quyền lợi là bước chuyển mạnh mẽ trong phương thức phục vụ. Từ chỗ chủ yếu xử lý hồ sơ giấy, giao dịch trực tiếp, ngành BHXH đẩy mạnh CCHC, ứng dụng CNTT và chuyển đổi số. Giai đoạn 2009-2021, số TTHC giảm từ 263 xuống còn 25 thủ tục; trên 99% hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp đạt trên 98%. Đến nay, 100% dịch vụ công của ngành được thực hiện trực tuyến; nhiều thủ tục được tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Ứng dụng VssID cùng việc kết nối dữ liệu với các ngành tư pháp, thuế, dân cư từng bước thay thế giấy tờ bằng dữ liệu số, giảm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Đây cũng là biểu hiện rõ nét của quá trình chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang phục vụ, lấy sự thuận tiện và hài lòng của người tham gia làm thước đo.
Cùng với mở rộng diện bao phủ, công tác bảo vệ quyền lợi người lao động được tăng cường. Giai đoạn 2016-2026, BHXH Quảng Ninh đã thanh tra, kiểm tra 2.317 đơn vị, truy thu hàng chục tỷ đồng, góp phần bảo đảm quyền lợi cho hàng nghìn lao động. Đồng thời, ngành tiếp tục tinh gọn tổ chức bộ máy phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nâng cao chất lượng đội ngũ, siết chặt kỷ luật, kỷ cương và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, từng bước xây dựng nền hành chính BHXH chuyên nghiệp, hiện đại.
Bước vào giai đoạn mới, thành phố Quảng Ninh đứng trước nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức từ già hóa dân số, thay đổi cơ cấu lao động, số lượng lao động phi chính thức còn lớn và sự xuất hiện ngày càng nhiều của các mô hình việc làm mới. Điều đó đòi hỏi hệ thống an sinh phải tiếp tục mở rộng bao phủ, linh hoạt hơn trong chính sách và thích ứng nhanh với những biến đổi của thị trường lao động.
Phó Giám đốc BHXH thành phố Quảng Ninh Nguyễn Huy Thông, khẳng định: Mục tiêu BHXH, BHYT toàn dân không đơn thuần là tăng số người tham gia. Quan trọng hơn là để mỗi người dân nhận thấy giá trị của việc chủ động tham gia hệ thống an sinh; để chính sách đủ gần, đủ thuận tiện và đủ tin cậy, trở thành lựa chọn tự nhiên của mỗi gia đình. Sau hơn ba thập kỷ xây dựng, trưởng thành trong dòng chảy 40 năm đổi mới, BHXH Quảng Ninh đã đi một chặng đường dài, từ bộ máy còn nhiều khó khăn đến hệ thống ngày càng hiện đại; từ phạm vi bao phủ còn hạn chế đến mạng lưới an sinh vươn tới đại bộ phận dân cư; BHXH mang đến sự an tâm của người dân khi tuổi già, được chăm sóc sức khỏe và chỗ dựa của mỗi gia đình trước những rủi ro trong cuộc sống.
40 năm đổi mới đã đưa Quảng Ninh bước sang vị thế phát triển mới. Trên hành trình ấy, một hệ thống BHXH, BHYT bao trùm, hiện đại và bền vững tiếp tục là điểm tựa để thành quả tăng trưởng thực sự hướng tới con người, vì cuộc sống ngày càng tốt đẹp, hạnh phúc của nhân dân.
