Hiện nay, deepfake đang khiến những cuộc gọi video với khuôn mặt và giọng nói quen thuộc trở thành công cụ lừa đảo nguy hiểm.
Những cuộc gọi video cầu cứu từ “người thân”, yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp từ “sếp”, hay clip người nổi tiếng quảng bá đầu tư xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội. Điểm chung của các nội dung này là hình ảnh và giọng nói đều rất giống thật, khiến không ít người mất cảnh giác và sập bẫy.
Trong bối cảnh công nghệ AI phát triển mạnh, các công cụ tạo deepfake đang trở nên dễ tiếp cận hơn bao giờ hết. Chỉ với vài hình ảnh trên Facebook, video TikTok hoặc đoạn ghi âm công khai, kẻ xấu đã có thể tạo ra video, giọng nói giả mạo với độ chân thực cao.
Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) cho rằng, nguy cơ lớn nhất hiện nay là nhiều người vẫn tin rằng “mắt thấy tai nghe” đồng nghĩa với sự thật. Trong khi đó, AI đã có thể giả khuôn mặt, giọng nói, biểu cảm và cả bối cảnh trong các cuộc gọi trực tiếp.
Theo chuyên gia này, mục tiêu của các vụ lừa đảo deepfake không chỉ là tiền, mà còn đánh vào lòng tin của nạn nhân. Deepfake tận dụng tâm lý hoảng loạn trong các tình huống khẩn cấp như tai nạn, cấp cứu, khóa tài khoản hay yêu cầu xác thực OTP để khiến nạn nhân hành động mà không kịp kiểm tra thông tin.
Một trong những kịch bản phổ biến hiện nay là giả người thân để mượn tiền. Đối tượng lừa đảo thu thập dữ liệu từ mạng xã hội, dựng giọng nói hoặc video giả rồi tạo ra câu chuyện khẩn cấp nhằm gây áp lực tâm lý. Nhiều nạn nhân tin tưởng vì “đúng mặt, đúng giọng, đúng cách nói”.
Không chỉ nhắm vào cá nhân, deepfake cũng bắt đầu trở thành rủi ro với doanh nghiệp. Hiếu PC cảnh báo nhiều trường hợp giả giọng lãnh đạo để yêu cầu chuyển tiền hoặc gửi tài liệu nội bộ đã xuất hiện trên thế giới. Thậm chí có nhân viên chuyển hàng triệu USD sau khi tham gia một cuộc họp video deepfake mà không phát hiện bất thường.
Lĩnh vực đầu tư tài chính cũng bị lợi dụng mạnh. Nhiều video sử dụng hình ảnh người nổi tiếng, KOL để quảng bá tiền số, ứng dụng kiếm tiền hay các quỹ đầu tư đang lan truyền trên mạng xã hội. Theo Hiếu PC, việc người nổi tiếng xuất hiện trong video không có nghĩa họ thực sự tham gia hoặc xác nhận sản phẩm đó.
Dù deepfake ngày càng khó nhận biết, chuyên gia cho rằng vẫn có một số dấu hiệu bất thường như khẩu hình không khớp lời nói, ánh mắt thiếu tự nhiên, ánh sáng lệch bối cảnh hoặc giọng nói đều đều, thiếu cảm xúc. Tuy nhiên, ông Hiếu nhấn mạnh người dùng không nên chỉ dựa vào mắt thường để phát hiện giả mạo.
“Chuyển trọng tâm từ việc nhìn xem có giả không sang xem yêu cầu đó có hợp lý không”, Hiếu PC khuyến nghị.
Theo đó, khi nhận được yêu cầu chuyển tiền, cung cấp OTP hoặc thông tin quan trọng qua video call, người dùng cần dừng lại vài giây để xác minh bằng kênh khác, gọi lại vào số quen thuộc hoặc liên hệ trực tiếp với người liên quan trước khi thực hiện.
