Tàu thăm dò Voyager 1 của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) đã trở thành vật thể nhân tạo đầu tiên đạt khoảng cách một ngày ánh sáng so với Trái Đất, tương đương hơn 26 tỷ km. Ngày 19/11, NASA xác nhận cột mốc lịch sử này sau khi nhận được tín hiệu vô tuyến từ con tàu, đúng 24 giờ kể từ khi tín hiệu được phát đi.
Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA, ngày 27/4/1977. Ảnh: AP
Tín hiệu của Voyager 1 được hệ thống liên lạc không gian sâu gần Madrid, Tây Ban Nha, tiếp nhận và chuyển tới Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) của NASA tại California. Đây là cột mốc mới nhất trong hành trình gần nửa thế kỷ khám phá không gian của con tàu.
Được phóng lên năm 1977, Voyager 1 đã bay qua Sao Mộc năm 1979 và Sao Thổ năm 1980. Năm 1990, con tàu chụp bức ảnh nổi tiếng mang tên "Chấm xanh nhạt", ghi lại hình ảnh Trái Đất từ khoảng cách xa kỷ lục vào thời điểm đó.
Năm 1998, Voyager 1 trở thành vật thể nhân tạo xa Trái Đất nhất. Đến năm 2012, con tàu vượt ra ngoài vùng ảnh hưởng của gió Mặt Trời và tiến vào không gian liên sao, tiếp tục hành trình khám phá khu vực giữa các ngôi sao.
Voyager 1 và tàu song sinh Voyager 2 hiện là hai sứ mệnh không gian hoạt động lâu nhất của NASA. Mặc dù Voyager 2 được phóng sớm hơn hai tuần, hành trình bay qua Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương khiến con tàu mất nhiều thời gian hơn để tiến ra không gian liên sao, đạt cột mốc này vào năm 2018. Theo dự kiến, Voyager 2 sẽ đạt khoảng cách một ngày ánh sáng vào năm 2035.
Sau 49 năm hoạt động, hai tàu vẫn di chuyển trong không gian với vận tốc khoảng 61.000 km/giờ, sử dụng nguồn năng lượng từ plutonium. Phần lớn thiết bị khoa học đã được tắt để tiết kiệm năng lượng, song các tàu vẫn thường xuyên truyền về Trái Đất những dữ liệu có giá trị từ các vùng không gian chưa từng được thăm dò.
Tuy nhiên, vào cuối tuần trước, Voyager 1 bất ngờ ngừng truyền dữ liệu khoa học và kỹ thuật. Tín hiệu sóng mang vẫn được duy trì ổn định, cho phép NASA kết hợp với tính toán quỹ đạo để xác nhận khoảng cách một ngày ánh sáng. Các kỹ sư hiện đang tìm nguyên nhân gián đoạn dữ liệu. Một sự cố tương tự cách đây ba năm từng được xác định liên quan đến máy tính trên tàu.
Ngoài các thiết bị khoa học, mỗi tàu Voyager còn mang theo một đĩa ghi âm mạ vàng chứa những âm thanh và thông tin về Trái Đất. Dự án do nhà thiên văn học Carl Sagan thuộc Đại học Cornell chủ trì, nhằm lưu giữ dấu ấn của nền văn minh nhân loại cho những đối tượng có thể gặp các con tàu trong tương lai.
Theo NASA, những đĩa ghi âm này có khả năng tồn tại hơn một tỷ năm, lâu hơn rất nhiều so với thời gian hoạt động dự kiến của các tàu thăm dò.