Theo các chuyên gia đầu ngành, an ninh mạng Việt Nam trong năm 2026 sẽ đối mặt với nhiều thách thức khi AI đang bùng nổ.
Thách thức từ AI
AI (trí tuệ nhân tạo) tiếp tục bùng nổ với quy mô chưa từng có. Tính đến cuối năm 2025, ChatGPT đã cán mốc 810 triệu người dùng (MAU) hàng tháng, trong khi đó Gemini cũng đạt gần 750 triệu người. Con số này tương đương với 10% dân số thế giới. Theo Deloitte, 99% tổ chức buộc phải thay đổi mô hình vận hành để ứng dụng AI. Khi AI trở thành hạ tầng phổ cập, đây sẽ vừa là động cơ, vừa là mặt trận tấn công mạng.
Trao đổi với Lao Động, bà Nguyễn Quỳnh Anh - Giám đốc marketing của Công ty an ninh mạng VinCSS nhấn mạnh: “AI đang trở thành công cụ tối ưu cho tin tặc. 2026 sẽ là năm nở rộ hơn nữa việc tin tặc sử dụng AI để tự động hóa toàn bộ vòng đời tấn công: từ thu thập thông tin, khai thác lỗ hổng, tạo mã độc, bẻ khóa, sản xuất deepfake, nội dung lừa đảo với chi phí thấp, tốc độ cao và phạm vi ảnh hưởng lớn hơn bao giờ hết.
Song song với đó, tội phạm mạng đang ngày càng được “công nghiệp hóa” thông qua nhiều mô hình khác nhau khiến ngay cả những đối tượng không có nền tảng kỹ thuật cũng có thể trở thành tin tặc”.
Trong khi đó, ông Ngô Tấn Vũ Khanh, Giám đốc Quốc gia của Kaspersky tại Việt Nam dự báo bức tranh an ninh mạng tại Việt Nam năm 2026 sẽ ngày càng phức tạp, đặc biệt dưới tác động của AI.
Ông Vũ Khanh nói: "Các mối đe dọa không chỉ dừng lại ở lừa đảo hay đánh cắp dữ liệu, mà đang dịch chuyển mạnh sang gián điệp mạng và phá hoại có chủ đích, với AI được sử dụng để tự động hóa tấn công, cá nhân hóa kịch bản, hỗ trợ các dòng mã độc “agentic” hoạt động tự chủ và thích ứng theo thời gian thực, né tránh các cơ chế phát hiện truyền thống”.
Theo ông Đặng Hữu Sơn, Co-founder & CEO LovinBot AI, bên cạnh nhiều cơ hội, AI mang đến nhiều rủi ro an ninh mạng và gian lận số. “Các hình thức lừa đảo sử dụng AI, deepfake video, giả mạo giọng nói, hình ảnh đang trở nên tinh vi hơn rất nhiều khi những model tạo video thế hệ mới như Veo 3 của Google hay Kling Motion ngày càng phổ biến.
Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân, mà còn trực tiếp đe dọa uy tín và tài sản của doanh nghiệp nếu thiếu kiến thức và hệ thống phòng vệ phù hợp”, ông Hữu Sơn chia sẻ.
Mỗi công dân là một chiến binh an ninh mạng
Trước những thách thức an ninh mạng ngày càng tăng từ AI, theo ông Ngô Tấn Vũ Khanh, Việt Nam cần tiếp cận an ninh mạng một cách toàn diện: từ nâng cao nhận thức cho người dùng, tăng cường đầu tư và năng lực ứng phó của doanh nghiệp, cho tới việc bảo vệ hạ tầng trọng yếu và phát triển nguồn nhân lực an ninh mạng chuyên sâu.
Ông Khanh cũng đánh giá rất cao sự ra đời của Công ước Hà Nội về phòng chống tội phạm mạng. Ông nói: “Công ước tạo ra khuôn khổ pháp lý chung cho việc phòng, chống tội phạm mạng, đặc biệt là các vụ việc mang tính xuyên biên giới, qua đó giúp các cơ quan chức năng và doanh nghiệp Việt Nam có cơ sở rõ ràng hơn để phối hợp điều tra, chia sẻ thông tin và ứng phó sự cố".
Còn theo bà Nguyễn Quỳnh Anh, Công ước chỉ thực sự phát huy hiệu quả nếu đi kèm năng lực công nghệ, năng lực thực thi và con người. “Chúng ta đã được nghe nhắc nhiều về vấn đề bảo vệ hạ tầng trọng yếu, dữ liệu quốc gia, dữ liệu doanh nghiệp.
Tuy nhiên bảo vệ như thế nào, bảo vệ bằng gì thì vẫn là một bài toán mở. Cá nhân tôi đặc biệt quan tâm đến ba hướng đi: mật mã hậu lượng tử để bảo vệ dữ liệu dài hạn; quản lý truy cập an toàn theo Zero Trust, Passwordless/Passkey/FIDO; và ứng dụng AI để “đấu lại” AI”, bà Quỳnh Anh chia sẻ.
Bà Quỳnh Anh cũng đặt ra vấn đề an ninh mạng không thể chỉ dựa vào chuyên gia. Việt Nam vẫn đang thiếu chừng 700.000 chuyên gia an ninh mạng. “Điều đó buộc chúng ta phải thay đổi tư duy: mỗi công dân số cần trở thành một “chiến binh an ninh mạng” ở mức tối thiểu.
Xây dựng văn hóa an ninh mạng, bình dân hóa an ninh mạng và biến nó thành trách nhiệm của từng cá nhân, đó mới là lớp phòng thủ bền vững nhất cho kỷ nguyên AI”, bà Quỳnh Anh nhấn mạnh.
