Liên minh châu Âu (EU) ngày 30/7 công bố kế hoạch dành 10 tỷ euro (tương đương 11,4 tỷ USD) để hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng 7 siêu trung tâm AI (AI gigafactories), nhằm thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc trong cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo.
Ủy ban châu Âu (EC) kỳ vọng nguồn vốn công này sẽ thu hút thêm khoảng 20 tỷ euro (22,8 tỷ USD) đầu tư từ khu vực tư nhân.
“Trong bối cảnh cuộc đua AI đang tăng tốc trên toàn cầu, việc tiếp cận năng lực tính toán quy mô lớn từ các siêu trung tâm AI đã trở thành yêu cầu mang tính chiến lược đối với châu Âu.” - Phó Chủ tịch điều hành EC phụ trách chủ quyền công nghệ Henna Virkkunen nhấn mạnh.
Kế hoạch là một phần trong nỗ lực củng cố “chủ quyền công nghệ” của EU, khi các nhà lãnh đạo châu Âu ngày càng lo ngại sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp công nghệ nước ngoài có thể trở thành rủi ro đối với an ninh và khả năng tự chủ của khối. Những lo ngại này càng gia tăng trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gay gắt.
Theo EC, các doanh nghiệp hiện có thể nộp hồ sơ tham gia xây dựng các siêu trung tâm AI. Mỗi cơ sở dự kiến được trang bị ít nhất 100.000 chip AI thế hệ mới, có năng lực xử lý mạnh gấp khoảng bốn lần các trung tâm AI đang vận hành tại EU.
Hiện EU đang sở hữu mạng lưới 19 trung tâm AI đặt tại nhiều quốc gia, từ Phần Lan đến Tây Ban Nha. Khi 7 siêu trung tâm mới đi vào hoạt động, tổng năng lực tính toán của khối dự kiến sẽ tăng hơn gấp đôi.
Tuy nhiên, theo đánh giá năm 2025 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), châu Âu vẫn tụt hậu đáng kể so với Mỹ và Trung Quốc ở nhiều lĩnh vực then chốt của AI. Trung Quốc có lợi thế về nguồn điện phục vụ các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, trong khi Mỹ tiếp tục thu hút phần lớn nguồn vốn đầu tư tư nhân vào lĩnh vực này.
Một báo cáo của EC trình lên Nghị viện châu Âu hồi tháng 6 cũng cho thấy châu Âu chưa sản xuất được nhiều linh kiện thiết yếu phục vụ các trung tâm dữ liệu, trong khi chi phí điện tại EU cao gấp hai đến ba lần so với Mỹ và Trung Quốc.
Báo cáo cảnh báo nếu không nhanh chóng nâng cao năng lực nội khối, các doanh nghiệp và cơ quan công quyền châu Âu sẽ tiếp tục phụ thuộc vào các nhà cung cấp AI của Mỹ, làm suy giảm năng lực cạnh tranh của ngành công nghệ châu Âu. Hiện cả năm nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây lớn nhất tại EU đều là doanh nghiệp Mỹ.
Tại Pháp, Mistral AI đang vận hành một trong những trung tâm AI lớn nhất của châu Âu và phát triển chatbot Le Chat. Tuy nhiên, doanh nghiệp này vẫn chưa theo kịp các đối thủ như OpenAI với ChatGPT hay DeepSeek của Trung Quốc.
Bên cạnh mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh, châu Âu cũng đối mặt với nhiều lo ngại về những tác động của AI đối với kinh tế, xã hội và quyền riêng tư. EC khẳng định các sản phẩm AI được phát triển trên hạ tầng mới sẽ phải tuân thủ các tiêu chuẩn của EU về bảo vệ dữ liệu, an toàn, an ninh và đạo đức, phù hợp với Đạo luật Dịch vụ số (Digital Services Act) và Đạo luật Thị trường số (Digital Markets Act).
