Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) ngày 2/10 cho biết sẽ đưa 100 triệu thùng dầu và các sản phẩm nhiên liệu ra thị trường trong những tuần tới nhằm góp phần hạ nhiệt giá năng lượng đang tăng mạnh. Kế hoạch sẽ bắt đầu bằng một lượng dầu diesel “đáng kể”, trong bối cảnh giá nhiên liệu này vừa lên mức cao kỷ lục tại Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết việc xuất kho diesel sẽ được triển khai “ngay lập tức”. Theo tuyên bố của G7, một lượng diesel lớn sẽ được đưa ra thị trường trước trong vòng 20 ngày, phần còn lại của kế hoạch sẽ được thực hiện trong bốn tháng.
Động thái diễn ra trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng mạnh trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11. Theo khảo sát của AP-NORC, tỷ lệ tín nhiệm của ông Trump về điều hành kinh tế đã xuống mức thấp mới, khi xung đột Trung Đông cùng các tranh chấp thương mại góp phần đẩy giá dầu và nhiều mặt hàng tại Mỹ đi lên.
Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá trung bình toàn quốc của một gallon (khoảng 3,78 lít) dầu diesel tại Mỹ ngày 2/10 là 6,37 USD, sau khi lập kỷ lục 6,52 USD vào ngày 22/9. Giá dầu diesel tại châu Âu cũng đã tăng lên mức kỷ lục.
Ông Michael Lynch, chuyên gia tại Quỹ Nghiên cứu Chính sách Năng lượng, nhận định việc châu Âu đưa dầu diesel dự trữ ra thị trường có thể làm giảm lượng dầu diesel nhập khẩu từ Mỹ, qua đó giúp giá tại Mỹ giảm khoảng 0,25-0,50 USD/gallon sau vài tuần.
G7 kỳ vọng quyết định giúp hạ giá nhiên liệu
Pháp, nước đang giữ chức Chủ tịch luân phiên G7, công bố kế hoạch sau cuộc họp trực tuyến do Tổng thống Emmanuel Macron chủ trì. G7 gồm Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản, Anh và Mỹ, cùng sự tham gia của Liên minh châu Âu (EU).
Quyết định mới được đưa ra sau thông báo hồi tháng 3, khi các nước thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cam kết giải phóng 426 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu nhằm ổn định thị trường. Trong đó, các nước EU cam kết khoảng 92 triệu thùng, chủ yếu là các sản phẩm tinh chế như dầu diesel.
Ngoài giá dầu thô tăng, nguồn cung dầu diesel còn chịu tác động từ quyết định của Nga cấm xuất khẩu nhiên liệu sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu. Châu Âu không nhập dầu diesel của Nga, nhưng các khách hàng khác như Thổ Nhĩ Kỳ và các nước Mỹ Latinh giờ phải cạnh tranh với châu Âu để tìm nguồn cung thay thế.
Nguồn cung sản phẩm tinh chế từ các nước sản xuất tại Vịnh Ba Tư cũng giảm do thiệt hại từ xung đột và các tuyến xuất khẩu bị gián đoạn.
Thông báo của G7 khiến giá dầu tại Mỹ giảm khoảng 2%. Tuy nhiên, ông Pavel Molchanov, chuyên gia chiến lược đầu tư tại tập đoàn dịch vụ tài chính và ngân hàng đầu tư Raymond James, cho rằng tác động bị hạn chế do chưa rõ 100 triệu thùng này là lượng bổ sung hay nằm trong cam kết đã đưa ra hồi tháng 3.
G7 loại trừ phương án cấm xuất khẩu năng lượng
Một số nghị sĩ Cộng hòa tại Mỹ trước đó kêu gọi Tổng thống Trump cấm xuất khẩu dầu diesel để hạ giá trong nước. Tuy nhiên, tuyên bố của G7 khẳng định các thành viên nhất trí không hạn chế xuất khẩu năng lượng cho nhau.
Các chuyên gia thị trường dầu mỏ cảnh báo lệnh cấm xuất khẩu của Mỹ có thể giúp giảm giá trong ngắn hạn nhưng về lâu dài lại gây tác dụng ngược. Việc giảm sản lượng dầu diesel sẽ buộc các nhà máy lọc dầu phải cắt giảm tổng sản lượng, qua đó có thể làm giảm cả nguồn cung xăng.
Khi được hỏi về khả năng áp dụng lệnh cấm xuất khẩu, ông Trump khẳng định: “Chúng tôi chưa bao giờ có ý định làm điều đó. Chúng tôi sẽ không áp dụng lệnh cấm xuất khẩu”, đồng thời cho rằng châu Âu và Mỹ đều đang có đóng góp lớn trong nỗ lực ổn định thị trường.
Chuyên gia cảnh báo rủi ro từ việc sử dụng kho dự trữ
Ông Jim Krane, chuyên gia nghiên cứu năng lượng tại Viện Baker thuộc Đại học Rice, cảnh báo việc giải phóng các kho dự trữ khẩn cấp có thể giúp giảm giá nhiên liệu trong ngắn hạn nhưng cũng tiềm ẩn những rủi ro lâu dài.
“Rút bớt các kho dự trữ sẽ làm giá nhiên liệu bán lẻ giảm trong một thời gian, nhưng đổi lại châu Âu sẽ có ít nguồn dự phòng khẩn cấp hơn” - ông Krane nói. Theo ông, G7 sau đó sẽ phải bổ sung lại các kho dự trữ, trong khi không ai biết khi nào giá sẽ đủ thấp để làm điều này.
Ông cũng lưu ý rằng trong bối cảnh hai cuộc xung đột đang diễn ra và các nhà máy lọc dầu cũng như tuyến xuất khẩu bị tấn công, đây không phải thời điểm thuận lợi để giảm lượng dự trữ khẩn cấp.
