Thủ tướng Canada Mark Carney ngày 1/10 đưa dự án đường ống dầu Pacific Link vào diện dự án lợi ích quốc gia, qua đó đẩy nhanh quá trình xem xét một tuyến ống có khả năng vận chuyển 1 triệu thùng dầu mỗi ngày tới bờ biển Thái Bình Dương. Dự án được kỳ vọng giúp Canada mở rộng thị trường xuất khẩu sang châu Á và giảm phụ thuộc vào Mỹ, đồng thời cải thiện quan hệ với tỉnh giàu dầu mỏ Alberta trong bối cảnh những người ủng hộ ly khai đang thúc đẩy việc tổ chức một cuộc trưng cầu ý dân về rời Canada.
Xuất hiện cùng Thủ hiến Alberta Danielle Smith tại Fort McMurray, trung tâm ngành dầu cát của Canada, ông Carney cho biết Pacific Link được đưa vào diện ưu tiên theo đạo luật mới nhằm đẩy nhanh các dự án hạ tầng lớn.
Tuyến đường ống dự kiến dài khoảng 1.250km, chạy từ Bruderheim, Alberta, tới một cảng nước sâu gần Delta, British Columbia, chủ yếu theo hành lang hiện có của hệ thống Trans Mountain.
Ông Carney cho biết hiện khoảng 90% dầu của Alberta được xuất sang Mỹ. Theo Chính phủ, Pacific Link cùng với việc nâng cấp Trans Mountain có thể giúp giảm tỷ trọng công suất đường ống xuất sang Mỹ từ khoảng 83% xuống còn 65-70%, đồng thời cho rằng Canada có cơ hội mở rộng tiếp cận các thị trường đang tăng trưởng tại châu Á.
Pacific Link dự kiến có tổng chi phí từ 25 tỷ đến 31 tỷ đô la Canada. Tuy nhiên, việc được xếp vào diện dự án lợi ích quốc gia chưa đồng nghĩa với phê duyệt cuối cùng. Các bên vẫn phải hoàn thiện thiết kế kỹ thuật, xác định chi phí và đáp ứng các điều kiện môi trường trước khi đưa ra quyết định đầu tư.
Chính phủ liên bang và Alberta dự kiến đóng góp khoảng 2,8 tỷ USD trước khi nhà đầu tư tư nhân chính, Pembina Pipeline Corp., cam kết phần vốn xây dựng của mình. Pembina hiện nắm lợi ích kinh tế 10% trong dự án và sẽ quyết định có đầu tư hay không khi dự án đi tới quyết định đầu tư cuối cùng.
Dự án cũng vấp phải sự phản đối từ một số cộng đồng người bản địa và các tổ chức môi trường. Chính phủ cho biết phần lớn cộng đồng bản địa được tham vấn chưa sẵn sàng ủng hộ do lo ngại về tuyến đường ống, tác động môi trường, vận tải biển và quyền lợi theo các hiệp ước. Canada, Alberta và các chủ dự án cam kết dành cho các cộng đồng bản địa cơ hội sở hữu ít nhất 10% dự án.
Ông Carney cho biết các hành lang pháp lý cuối cùng dự kiến được hoàn tất vào tháng 9/2027. Nếu được triển khai, đường ống có thể bắt đầu hoạt động vào năm 2032 hoặc 2033.
Việc đẩy nhanh dự án diễn ra trong lúc Alberta chuẩn bị bỏ phiếu ngày 19/10 về việc có tổ chức một cuộc trưng cầu ý dân liên quan khả năng rời khỏi Canada hay không.
Thủ hiến Danielle Smith cho biết bà sẽ bỏ phiếu ủng hộ Alberta tiếp tục ở lại Canada. Theo một cuộc thăm dò gần đây, khoảng 22% người được hỏi ủng hộ việc Alberta tách khỏi Canada, mức mà bà Smith cho là “quá cao”.
