Suy giảm kinh tế kéo dài hơn 1 năm qua do dịch bệnh Covid-19 đã tác động rất lớn đến khối doanh nghiệp. Do đó, cùng với những chính sách của Chính phủ, tỉnh cũng đã nghiên cứu, triển khai nhiều cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn, gia tăng “sức khỏe” cho doanh nghiệp. Đây là động lực quan trọng giúp doanh nghiệp có thể vượt qua giai đoạn khó khăn, trụ vững và tạo đà phát triển.
Doanh nghiệp nỗ lực vượt khó
Những năm qua, Quảng Ninh duy trì tốc độ phát triển KT-XH nhanh, các cơ chế chính sách áp dụng cho đối tượng doanh nghiệp, nhà đầu tư ngày càng thông thoáng, cởi mở. Đây là điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp thành lập, đầu tư, mở rộng quy mô phát triển. Tuy nhiên, “cơn địa chấn” bất ngờ đến từ đại dịch toàn cầu Covid-19 kéo dài từ năm 2020 đến nay đã khiến nền kinh tế thế giới nói chung, Việt Nam nói riêng chịu những tác động tiêu cực.
Theo đó, chỉ trong thời gian rất ngắn, nhu cầu trong các ngành đều giảm; cùng với đó là suy giảm tiêu dùng của người dân và xã hội,... đã ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của hầu hết doanh nghiệp. Việc thực hiện giãn cách xã hội để ngăn chặn dịch bệnh cũng đã làm hạn chế việc đi lại giao thương giữa các nước, các tỉnh, thành, địa phương, cước vận tải đường biển và đường bộ đều tăng, nên giá bán sản phẩm hàng hóa của doanh nghiệp giảm mạnh, dẫn đến sụt giảm về doanh thu.
Dòng tiền lưu thông trong doanh nghiệp cũng bị thiếu hụt trầm trọng, dẫn đến gặp khó khăn trang trải các khoản chi phí cho người lao động, nhập hàng, chi trả cho bạn hàng... Trong khi đó, chi phí sản xuất không giảm, thậm chí có xu hướng tăng lên do phải tăng chi phí thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch, lại càng làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp. Đây là những nguyên nhân khiến hầu hết các doanh nghiệp rất khó khăn trong việc trả lãi vay đúng hạn, dẫn đến tình trạng nợ xấu, khó có thể tiếp cận các khoản vay mới.
Theo báo cáo tổng hợp của Sở KH&ĐT, năm 2020, dịch Covid-19 đã ảnh hưởng, tác động trực tiếp tới phát triển thành lập mới và sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trong tỉnh. Tổng số doanh nghiệp và đơn vị phụ thuộc thành lập mới là 2.080 đơn vị (trong đó có 1.490 doanh nghiệp, 590 đơn vị phụ thuộc), giảm 12% so với cùng kỳ năm 2019.
Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Phạm Văn Thể chia sẻ: Trong khó khăn, mỗi doanh nghiệp phải tự có cách ứng biến phù hợp để thích nghi với tình hình, nếu không sẽ bị đào thải. Thời gian qua, doanh nghiệp trong tỉnh đã rất nỗ lực xây dựng cho mình nhiều giải pháp, chiến lược để giữ được hoạt động sản xuất, kinh doanh không bị ngưng trệ do tác động của dịch bệnh. Nhiều sáng kiến đã được triển khai để khắc phục tác động tiêu cực của dịch bệnh như: Áp dụng giờ làm linh hoạt; tổ chức cho cán bộ công nhân ở lại tại nhà máy để sản xuất đáp ứng thời hạn đơn hàng; chủ động cắt giảm chi phí sản xuất; tìm kiếm nguồn cung nguyên vật liệu thay thế. Tại tỉnh khi thời điểm dịch bệnh được kiểm soát, các doanh nghiệp đã nhanh chóng ổn định sản xuất kinh doanh và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm; đặc biệt là tập trung khai thác thị trường nội địa, nhanh nhạy nắm bắt cơ hội kinh doanh mới; ứng dụng công nghệ số trong sản xuất kinh doanh; đẩy mạnh thương mại điện tử...
Những nỗ lực của doanh nghiệp, cùng với những hỗ trợ từ phía Trung ương và tỉnh, đã giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn, dần phục hồi và phát triển. Theo đó, 7 tháng năm 2021, toàn tỉnh có 1.227 đơn vị thành lập mới, tăng 5% so với cùng kỳ năm 2020; số vốn đăng ký 14.806 tỷ đồng, tăng 77% so với cùng kỳ. Có 241 doanh nghiệp giải thể, giảm 23% so cùng kỳ, 636 doanh nghiệp hoạt động trở lại, tăng 56% so cùng kỳ. Tính đến ngày 30/7/2021, toàn tỉnh có 18.050 doanh nghiệp và đơn vị phụ thuộc, vốn đăng ký đạt 211.000 tỷ đồng. Đóng góp của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh vào ngân sách tỉnh 7 tháng qua đạt 12.458 tỷ đồng, đạt 61,3% so với dự toán năm 2021 và tăng 5,8% so cùng kỳ năm 2020.
Các số liệu về doanh nghiệp gia nhập và quay trở lại thị trường trong 7 tháng năm 2021 đã cho thấy ý chí kiên cường và nỗ lực to lớn của các doanh nghiệp, doanh nhân. Ở cả 3 khu vực doanh nghiệp đều có tăng trưởng khích lệ so với năm 2020. Đơn cử như khu vực doanh nghiệp dân doanh, nếu như cả năm 2020 nộp ngân sách hơn 4.000 tỷ đồng thì trong 6 tháng đầu năm 2021 nộp ngân sách 2.502 tỷ đồng, tăng 44% so cùng kỳ năm 2020. Hay như ở khu vực doanh nghiệp nhà nước cơ bản hoàn thành kế hoạch kinh doanh đề ra, góp phần bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, duy trì việc làm ổn định cho người lao động. Khu vực doanh nghiệp FDI tiếp tục đóng góp lớn cho xuất khẩu.
Các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp cũng đã thể hiện vai trò, trách nhiệm của mình với cộng đồng. Tính từ năm 2020 đến nay, doanh nghiệp trong tỉnh đã ủng hộ được hơn 167,3 tỷ đồng cho các hoạt động liên quan đến công tác phòng, chống dịch Covid-19.
Cần thêm trợ lực từ các cơ chế, chính sách
Song song với việc triển khai thực hiện các chính sách của Trung ương, Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương hỗ trợ doanh nghiệp, từ năm 2020 đến nay, Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, UBND tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết, chương trình, kế hoạch để triển khai hỗ trợ doanh nghiệp, người lao động. Trong đó phải kể đến 2 nghị quyết (số 245 ngày 31/3/2020 và số 326 ngày 8/2/2021) về đảm bảo an sinh và ổn định tình hình KT-XH; 4 nghị quyết (số 256 ngày 14/5/2020, số 266 ngày 9/7/2020, số 316 ngày 9/12/2020, số 11 ngày 18/6/2021) về các giải pháp kích cầu du lịch. Đồng thời nhanh chóng, kịp thời tổ chức thực hiện Nghị quyết 68/NQ-CP ngày 1/7/2021 của Chính phủ và Quyết định số 23/2021/QĐ-TTg ngày 7/7/2021 của Thủ tướng Chính phủ quy định thực hiện một số chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do đại dịch Covid-19...
Cấp tỉnh, địa phương cũng đã tổ chức nhiều hội nghị gặp mặt, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cũng đã tới thăm các khu vực sản xuất, lắng nghe ý kiến của doanh nghiệp. Trong đó, nhiều khó khăn, khúc mắc của doanh nghiệp đã được các đồng chí chỉ đạo cơ quan chuyên môn trao đổi, giải quyết cho doanh nghiệp. Đại diện Tập đoàn Foxconn cho biết: Tỉnh Quảng Ninh rất quan tâm đến hoạt động của doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp FDI. Khi triển khai các dự án tại tỉnh chúng tôi được tạo mọi điều kiện thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ dự án, sớm đi vào sản xuất. Trong điều kiện dịch bệnh Covid-19 có diễn biến phức tạp, nhà máy của chúng tôi tại KCN Đông Mai vẫn hoạt động. Chúng tôi cũng được tỉnh tạo điều kiện để công nhân lao động tiêm vắc-xin phòng Covid-19, đảm bảo cho hoạt động sản xuất lâu dài.
Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh thời gian qua vẫn còn gặp nhiều khó khăn, thách thức. Dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp làm tiến độ sản xuất kinh doanh bị ảnh hưởng, người lao động phải nghỉ luân phiên để đảm bảo khoảng cách an toàn; trong khi doanh nghiệp vẫn phải chi trả các chi phí cho người lao động, tiền lãi vay ngân hàng, trả tiền điện, nước, nhiên liệu đầu vào, tiền thuê kho bãi, nhà xưởng, văn phòng thiết bị... Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa không có khả năng thanh toán, không cân đối được thu chi, đa số các doanh nghiệp phải thực hiện cắt giảm lao động hoặc giãn hợp đồng lao động. Đơn cử, theo thống kê của Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh, hiện khoảng 90% cơ sở kinh doanh dịch vụ trên địa bàn đã ngừng kinh doanh, lao động mất việc làm kéo dài. Trên 1.597 cơ sở lưu trú xếp hạng, trên 500 tàu du lịch phải tạm dừng hoạt động, dẫn đến có nguy cơ cao phải đối diện với khả năng không còn vốn để phục hồi sản xuất, không có khả năng trả nợ vay cả vốn, lãi vay và các chi phí cơ bản khác...
Bà Nguyễn Thị Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh, cho biết: Hơn 1 năm qua, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ trên địa bàn tỉnh đang gặp quá nhiều khó khăn. Nguyên nhân do ảnh hưởng của đại dịch nên doanh nghiệp không hoạt động được nhưng các khoản chi phí doanh nghiệp phải chi trả rất nhiều. Chúng tôi rất mong tỉnh quan tâm, hỗ trợ có nguồn vốn vay lưu động để có nguồn chi lương cho người lao động cũng như chi phí bảo dưỡng tàu. Đồng thời, quan tâm bổ sung thêm các đối tượng ngành du lịch như nhân viên điều hành, nhân viên marketing... được hưởng hỗ trợ theo Nghị quyết 68/NQ-CP của Chính phủ.
Mới đây, ngày 10/8, tỉnh Quảng Ninh tiếp tục tổ chức hội nghị gặp mặt, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Tại hội nghị, các doanh nghiệp đã thẳng thắn nêu lên những khó khăn của mình với mong muốn được tỉnh sớm quan tâm, giải quyết. Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Xuân Ký, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh khẳng định: Tỉnh sẽ tiếp tục triển khai có hiệu quả các cơ chế, chính sách, giải pháp hỗ trợ người dân, người lao động, doanh nghiệp phòng chống dịch, vượt qua khó khăn, sẵn sàng phục hồi sản xuất, kinh doanh khi có điều kiện, cơ hội. Tỉnh chỉ đạo từng sở, ngành, địa phương rà soát cụ thể, chủ động tháo gỡ dứt điểm các khó khăn vướng mắc, tạo thuận lợi tối đa cho các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, nhất là ngành Than, công nghiệp chế biến, chế tạo, dệt may, xây dựng... Tận dụng từng cơ hội kiểm soát được dịch bệnh đưa ngành du lịch, dịch vụ hoạt động trở lại.
Để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, Quảng Ninh đang tích cực thực hiện các biện pháp, phòng chống dịch Covid-19 linh hoạt, hiệu quả, tạo điều kiện cho doanh nghiệp ổn định và duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh. Tiếp tục phân bổ hợp lý, hiệu quả nguồn vaccine phòng Covid-19, bổ sung các đối tượng ưu tiên tiêm ở những khu vực có nguy cơ dịch bệnh cao, tập trung cho các chuỗi cung ứng, công nhân trong các khu công nghiệp, lao động trong lĩnh vực vận tải, giao nhận, du lịch, nhà hàng, khách sạn, giáo dục, siêu thị... Đảm bảo lưu thông hàng hoá thông suốt, hiệu quả, khắc phục chuỗi cung ứng bị gián đoạn. Các sở, ngành được giao chủ trì nhiệm vụ kịp thời triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ người lao động, doanh nghiệp khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid-19 theo Nghị quyết 68/NQ-CP ngày 1/7/2021 của Chính phủ.
Tỉnh cũng đã thành lập các tổ công tác phối hợp dưới sự chỉ đạo điều hành của UBND tỉnh, nâng cao trách nhiệm phối hợp của các sở, ngành, địa phương trong giải quyết thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc nảy sinh trong quá trình triển khai dự án của các doanh nghiệp, nhà đầu tư, nhất là các dự án của các thành phần kinh tế còn đang tồn đọng. Cùng với đó, cơ quan tham mưu đang tiếp tục tham mưu cho tỉnh để xây dựng chính sách phát triển doanh nghiệp có tính chiến lược, khai thác lợi thế ngành, lĩnh vực để đón bắt cơ hội nhằm phục hồi nền kinh tế.
