Trong điều kiện khai thác hầm lò ngày càng xuống sâu, địa chất phức tạp và áp lực sản xuất gia tăng, bài toán an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) luôn là thước đo năng lực quản trị của mỗi đơn vị ngành Than. Với Công ty Than Nam Mẫu, đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc, mà đã trở thành một nguyên tắc vận hành xuyên suốt, đó là mọi giải pháp sản xuất đều phải đi cùng tiêu chí an toàn. Nhờ vậy, trong nhiều năm qua, Than Nam Mẫu là một trong số ít các đơn vị của TKV giữ vững công tác an toàn, VSLĐ với số vụ sự cố và tai nạn lao động nghiêm trọng giảm đáng kể.
Để công tác lãnh đạo, chỉ đạo được thống nhất và hiệu quả, hàng năm, Đảng ủy Công ty Than Nam Mẫu ban hành nghị quyết chuyên đề về lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ năm, trong đó xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ và nhóm giải pháp đối với công tác ATVSLĐ. Trên nền tảng đó, các quy chế, kế hoạch, chương trình hành động được cụ thể hóa, giao trách nhiệm rõ ràng đến từng phòng ban, phân xưởng.
Không dừng lại ở cấp lãnh đạo, các tổ chức đoàn thể, đặc biệt là công đoàn đóng vai trò “cánh tay nối dài” trong việc hiện thực hóa các mục tiêu an toàn. Việc xây dựng nghị quyết liên tịch giữa chuyên môn và công đoàn; tổ chức ký giao ước thi đua từ cấp tổ, phân xưởng đã tạo nên một cơ chế phối hợp chặt chẽ, đưa công tác ATVSLĐ đi vào từng ca sản xuất, từng vị trí việc làm.
Tuy nhiên, điểm nhấn của Than Nam Mẫu là cách tiếp cận an toàn từ góc độ con người. Hàng loạt hoạt động chăm lo điều kiện làm việc, sức khỏe người lao động được triển khai đồng bộ: Từ kiểm tra môi trường làm việc trong mùa nắng nóng, trang cấp áo bảo hộ có quạt làm mát, túi đựng đồ cá nhân, đến hỗ trợ kinh phí bổ sung vitamin, khoáng chất.
Không chỉ dừng ở chăm lo vật chất, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức được duy trì thường xuyên. Hệ thống phát thanh, truyền hình nội bộ được tận dụng để phổ biến quy định, nêu gương điển hình và thẳng thắn chỉ ra các vi phạm. Đây là cách làm mang tính hai chiều, vừa khích lệ, vừa răn đe, góp phần hình thành văn hóa an toàn trong toàn Công ty.
"Với mỗi người lao động chấp hành tốt quy trình an toàn, Công ty và phân xưởng có chế độ thưởng khuyến khích và ngược lại, sẽ có kỷ luật nghiêm với các trường hợp vi phạm. Việc gắn thu nhập với thực hiện ATVSLĐ đã tạo ra động lực trực tiếp, buộc mỗi người lao động phải nâng cao ý thức tự bảo vệ mình và đồng nghiệp" - anh Ngô Tùng Lâm, Quản đốc Phân xưởng Khai thác 11 cho biết.
Trong môi trường hầm lò tiềm ẩn nhiều nguy cơ, Than Nam Mẫu lựa chọn cách tiếp cận quản trị rủi ro bằng hệ thống kiểm tra đa tầng. Chỉ tính riêng trong năm, Công ty đã tổ chức hàng chục đợt kiểm tra chuyên đề, kiểm tra đột xuất vào các ca sản xuất nhạy cảm như ca 2, ca 3 - thời điểm dễ phát sinh chủ quan.
Theo ông Đỗ Quang Trung, Chủ tịch Công đoàn Công ty, hoạt động sinh hoạt nghiệp vụ được duy trì thường xuyên đối với mạng lưới an toàn vệ sinh viên (ATVSV). Đây được xem là “tai mắt” tại hiện trường, giúp phát hiện sớm nguy cơ và kịp thời xử lý ngay từ cơ sở. Các hội thi ATVSV giỏi, các cuộc thi nhận diện rủi ro không chỉ là sân chơi, mà còn là hình thức đào tạo thực tế, nâng cao kỹ năng phòng ngừa tai nạn. Việc tổ chức huấn luyện ATVSLĐ cho hơn 6.000 lượt cán bộ, công nhân viên mỗi năm, cùng với các buổi rút kinh nghiệm định kỳ, cho thấy tính kỷ luật và sự nghiêm túc trong kiểm soát an toàn của đơn vị.
Không thể tách rời an toàn khỏi yếu tố công nghệ, Than Nam Mẫu đã và vẫn tiếp tục đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa trong khai thác và đào lò. Việc đưa vào vận hành lò chợ cơ giới hóa đồng bộ không chỉ giúp tăng năng suất lao động gấp nhiều lần, mà còn giảm đáng kể sự phụ thuộc vào sức người trong môi trường nguy hiểm. Hệ thống thông gió, thoát nước, kiểm soát khí mỏ được đầu tư đồng bộ; trạm quạt gió mới đưa vào hoạt động đã cải thiện rõ rệt điều kiện làm việc. Các giải pháp khoan thăm dò, tháo nước, cảnh báo sớm nguy cơ bục nước… được triển khai bài bản, cho thấy sự chủ động trong phòng ngừa hơn là xử lý sự cố. Đơn vị cũng đang từng bước ứng dụng tin học hóa, tự động hóa trong giám sát sản xuất, góp phần giảm thiểu sự cố thiết bị - một trong những nguyên nhân gián tiếp gây mất an toàn.
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, công tác ATVSLĐ của Than Nam Mẫu cơ bản được kiểm soát. Số vụ tai nạn lao động trong năm 2025 giảm đáng kể so với năm trước; đặc biệt, không để xảy ra tai nạn nghiêm trọng. Tuy nhiên, những con số vẫn đặt ra yêu cầu không thể chủ quan. Giai đoạn 2023-2025, Công ty vẫn ghi nhận nhiều vụ sự cố lao động. Điều này phản ánh thực tế rằng, dù hệ thống có hoàn thiện đến đâu, yếu tố con người và đặc thù khai thác hầm lò vẫn tiềm ẩn rủi ro cao.
Giữ vững an toàn lao động, Than Nam Mẫu duy trì được tốc độ tăng trưởng ấn tượng về sản lượng than, doanh thu, thu nhập người lao động đều vượt kế hoạch. Phía sau những con số ấy, điểm tựa quan trọng nhất vẫn là công tác an toàn. Cách làm của Than Nam Mẫu cho thấy một nguyên tắc rõ ràng, an toàn là trục xuyên suốt trong mọi hoạt động của doanh nghiệp. Khi hệ thống chính trị cùng vào cuộc, khi người lao động được đặt ở vị trí trung tâm và khi công nghệ được phát huy đúng hướng, an toàn sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh bền vững. Trong hành trình xuống sâu hơn, đi xa hơn của ngành Than, giữ vững ATVSLĐ không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là cam kết dài hạn của doanh nghiệp với người lao động và với sự phát triển bền vững của toàn ngành.
