Nhìn lại chặng đường 38 năm, Công ty Cổ phần Than Núi Béo đã trải qua những bước chuyển mình mang tính lịch sử: từ khai thác lộ thiên đạt sản lượng kỷ lục 5,1 triệu tấn/năm đến xây dựng và làm chủ mỏ hầm lò công suất 2 triệu tấn/năm. Mỗi điểm nhấn đều ghi dấu trí tuệ, bản lĩnh và sự cống hiến của nhiều thế hệ thợ mỏ, giúp Công ty khẳng định vị thế của mình trong Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV).
Từ dấu ấn khai thác lộ thiên đến quyết định chuyển hướng chiến lược
Năm 1988, mỏ than Núi Béo được thành lập trên cơ sở thỏa thuận hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và Liên bang Xô viết. Tuy nhiên, mỏ thành lập đúng vào thời điểm đất nước chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế, không lâu sau Liên bang Xô viết tan rã đặt mỏ đứng trước muôn vàn khó khăn khi không còn nguồn viện trợ của nước bạn, phải tự chủ hoàn toàn về công nghệ, vốn và tổ chức sản xuất.
Phát huy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, tập thể người lao động Than Núi Béo đã kiên trì vượt khó, huy động các nguồn lực kinh tế và không ngừng nâng cao năng lực sản xuất. Từ một mỏ than “sinh sau đẻ muộn”, Núi Béo từng bước vươn lên trở thành một trong những đơn vị khai thác có tốc độ phát triển mạnh của TKV. Đỉnh cao của thời kỳ khai thác lộ thiên là năm 2009, công ty đạt sản lượng 5,1 triệu tấn than nguyên khai. Công ty cũng là đơn vị đầu tiên trong khối sản xuất than của Tập đoàn thực hiện cổ phần hóa doanh nghiệp, thể hiện tinh thần tiên phong trong đổi mới mô hình quản trị. Những thành quả to lớn đó đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó công ty và nguyên Giám đốc công ty - ông Phạm Minh Thảo - vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.
Tuy nhiên, khi tài nguyên lộ thiên ngày càng xuống sâu, để giải bài toán bảo đảm việc làm, thu nhập cho hàng nghìn lao động và phù hợp với định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế từ “nâu” sang “xanh” của địa phương, Than Núi Béo đã quyết định chuyển đổi công nghệ khai thác. Ngày 3/2/2012, Dự án đầu tư xây dựng công trình mỏ than hầm lò Núi Béo chính thức khởi công với tổng mức đầu tư trên 5.300 tỷ đồng, công suất thiết kế 2 triệu tấn than/năm, áp dụng công nghệ khai thông mở vỉa bằng cặp giếng đứng. Đây là bước chuyển đổi mang tính chiến lược, chưa từng có tiền lệ đối với TKV, đồng thời cũng là quyết định đầy thách thức khi Núi Béo vừa phải tìm nguồn vốn đầu tư, vừa phải xây dựng mới đội ngũ thợ lò và tổ chức sản xuất trong điều kiện khai thác hoàn toàn mới.
Làm chủ công nghệ, chinh phục mức khai thác 2 triệu tấn
Ngày 19/5/2017, Than Núi Béo khai thác tấn than hầm lò đầu tiên, chính thức mở ra một chương mới trong lịch sử phát triển. Từ những bước đi ban đầu còn nhiều bỡ ngỡ, bằng tinh thần đoàn kết, sáng tạo và ý chí quyết tâm, công ty từng bước làm chủ công nghệ, xây dựng lực lượng thợ lò lành nghề đáp ứng yêu cầu sản xuất.
Những nỗ lực ấy được thể hiện rõ qua sự tăng trưởng sản xuất: Năm 2021, khi công ty kết thúc hoàn toàn khai thác lộ thiên, sản lượng than hầm lò đạt 1,15 triệu tấn; năm 2022 đạt 1,4 triệu tấn; năm 2023 đạt 1,76 triệu tấn; năm 2024 đạt 1,63 triệu tấn và đến năm 2025 đạt 2 triệu tấn, chính thức hoàn thành công suất thiết kế mỏ. Sau 10 năm kể từ ngày khai thác tấn than hầm lò đầu tiên, sản lượng công ty đạt được đã lên tới 12 triệu tấn. Đây là minh chứng cho thấy sự trưởng thành về năng lực quản lý, trình độ kỹ thuật và khả năng làm chủ mỏ hầm lò hiện đại của người lao động Núi Béo.
Sản lượng khai thác than của Núi Béo tăng không đơn thuần dựa vào mở rộng khối lượng đào lò mà chủ yếu từ đổi mới công nghệ và đẩy mạnh cơ giới hóa. Năm 2021, công ty đào 13.326 mét lò nhưng kế hoạch năm 2026 chỉ là 12.700 mét, giảm gần 5% nhưng công ty vẫn đạt mức khai thác 2 triệu tấn. Đáng chú ý, gần một nửa sản lượng khai thác năm 2026 được thực hiện bằng công nghệ cơ giới hóa. Nếu năm 2024, sản lượng than khai thác cơ giới hóa mới đạt 140 nghìn tấn thì năm 2025 đã tăng lên 560 nghìn tấn và đến năm 2026 đạt gần 1 triệu tấn, gấp khoảng 7 lần so với năm 2024. Đây là bước tiến quan trọng giúp công ty nâng cao năng suất, giảm cường độ lao động trực tiếp cho thợ lò, nhất là trong điều kiện khai thác ngày càng xuống sâu, áp lực mỏ lớn và nguồn nhân lực thợ lò còn thiếu.
Phát triển sản xuất gắn với chăm lo đời sống người lao động
Song song với chiến lược phát triển sản xuất kinh doanh, Than Núi Béo luôn xác định: Bên cạnh mục tiêu sản xuất than làm giàu cho đất nước, mọi thành quả công ty đạt được đều hướng đến người lao động, vì người lao động. Công ty đang triển khai nhiều chính sách như: hỗ trợ tiền thuê nhà, cắt tóc, gửi trẻ; đầu tư nhà chờ xe, sân bóng và các hệ thống monoray, tời cáp treo, tàu song loan nhằm rút ngắn thời gian di chuyển, giảm sức lao động cho thợ lò. Năm 2026 thu nhập bình quân của người lao động công ty đạt 22,5 triệu đồng/người/tháng, tăng 46% so với năm 2021. Hằng năm, gần 3.000 người lao động được công ty tổ chức cho đi tham quan, nghỉ dưỡng. Đặc biệt, công ty đang đầu tư 300 tỷ đồng xây dựng nhà tập thể 11 tầng với 400 phòng ở khép kín dành cho thợ lò và phấn đấu đưa công trình vào sử dụng từ quý II/2027. Đây là công trình có ý nghĩa rất thiết thực đối với đời sống thợ lò, góp phần gắn kết lực lượng lao động chủ lực này với công ty lâu dài.
Chặng đường phát triển sản xuất kinh doanh phía trước của Than Núi Béo vẫn còn không ít khó khăn, thách thức song với truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, với nền tảng công nghệ hiện đại, đội ngũ cán bộ kỹ thuật được đào tạo bài bản và lực lượng thợ lò ngày càng trưởng thành, công ty có cơ sở vững chắc để tiếp tục chinh phục những mục tiêu sản xuất mới, hướng tới xây dựng mỏ hầm lò hiện đại, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của TKV và đất nước.
