Ngày 6/8, Chính quyền thành phố Hiroshima (Nhật Bản) kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới thúc đẩy tiến trình xóa bỏ vũ khí hạt nhân trong bối cảnh căng thẳng toàn cầu gia tăng. Lời kêu gọi được đưa ra tại lễ tưởng niệm 81 năm vụ Mỹ ném bom nguyên tử xuống thành phố này.
Khoảng 50.000 người, trong đó có đại diện của gần 120 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm Mỹ và Iran, đã tham dự buổi lễ. Đúng 8 giờ 15 phút sáng – thời điểm máy bay B-29 của Mỹ thả bom nguyên tử xuống Hiroshima năm 1945 – mọi người dành một phút mặc niệm trong tiếng chuông hòa bình.
"Việc xem nhẹ tính vô nhân đạo của vũ khí hạt nhân và chấp nhận sử dụng vũ lực để theo đuổi lợi ích riêng có nguy cơ tạo ra vòng xoáy trả đũa bạo lực, cuối cùng có thể dẫn đến một Hiroshima hoặc Nagasaki khác." - Thị trưởng Hiroshima Kazumi Matsui nhấn mạnh.
Ông Matsui cho rằng vẫn còn quá nhiều nhà lãnh đạo coi răn đe hạt nhân là một lựa chọn thực tế, qua đó hợp thức hóa bạo lực và khiến mục tiêu xây dựng một thế giới không có vũ khí hạt nhân ngày càng xa vời. Ông cũng kêu gọi mỗi người dân ghi nhớ bài học từ lịch sử và hành động vì hòa bình.
Lần đầu tham dự lễ tưởng niệm trên cương vị Thủ tướng, bà Sanae Takaichi khẳng định, với tư cách là quốc gia duy nhất từng hứng chịu thảm họa bom nguyên tử trong chiến tranh, Nhật Bản sẽ tiếp tục theo đuổi mục tiêu xây dựng một thế giới không còn sử dụng vũ khí hạt nhân trong khuôn khổ Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT).
Tuy nhiên, lễ tưởng niệm năm nay diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều đồn đoán rằng Chính phủ của bà Takaichi có thể xem xét điều chỉnh ba nguyên tắc phi hạt nhân của Nhật Bản khi xây dựng các văn kiện quốc phòng và an ninh mới vào cuối năm nay. Trước đó, bà từng đề cập khả năng xem xét bãi bỏ nguyên tắc không cho phép đưa vũ khí hạt nhân vào lãnh thổ Nhật Bản, dù trong bài phát biểu lần này chỉ khẳng định nước này vẫn duy trì chính sách phi hạt nhân sau chiến tranh.
Những người sống sót sau vụ ném bom nguyên tử bày tỏ lo ngại trước xu hướng ngày càng nhiều quốc gia, trong đó có Nhật Bản, ủng hộ việc duy trì vũ khí hạt nhân vì mục đích răn đe. Dù được Mỹ cam kết bảo đảm an ninh bằng năng lực răn đe hạt nhân, Chính phủ Nhật Bản vẫn từ chối ký Hiệp ước Cấm Vũ khí Hạt nhân hoặc tham dự các cuộc họp của hiệp ước này với tư cách quan sát viên.
Vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima ngày 6/8/1945 đã phá hủy phần lớn thành phố và cướp đi sinh mạng của khoảng 140.000 người. Ba ngày sau, quả bom thứ hai được thả xuống Nagasaki khiến khoảng 70.000 người thiệt mạng. Nhật Bản tuyên bố đầu hàng ngày 15/8/1945, kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ hai.
Hiện số người sống sót sau hai vụ ném bom chỉ còn khoảng 91.100 người, với độ tuổi trung bình trên 86. Họ lo ngại ký ức về thảm họa hạt nhân sẽ dần phai nhạt khi thế hệ chứng nhân lịch sử ngày càng ít đi.
Trong thông điệp gửi tới lễ tưởng niệm, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres nhấn mạnh: "Sự khủng khiếp của vũ khí hạt nhân chỉ là một bài học từ Hiroshima. Một bài học khác là chúng ta phải xây dựng một thế giới mà ở đó việc đe dọa hoặc sử dụng vũ khí hạt nhân không còn là một lựa chọn."
Ông Guterres cũng khẳng định, Hiroshima là biểu tượng của sự kiên cường, tái thiết và hy vọng, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế lựa chọn đối thoại thay vì chia rẽ, hợp tác thay vì đối đầu và đặt an ninh chung lên trên lợi ích cục bộ.
