Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những cách tiếp cận mới trong dạy và học. Tại Quảng Ninh, nhiều giáo viên đã chủ động ứng dụng công nghệ vào bài giảng, đổi mới phương pháp truyền đạt, biến kiến thức thành những trải nghiệm trực quan, sinh động, qua đó khơi dậy hứng thú và phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh.
Khơi dậy tình yêu lịch sử từ những giờ học sáng tạo
Lịch sử với nhiều sự kiện, nhân vật và mốc thời gian đôi khi khiến học sinh cảm thấy khó nhớ, khó tiếp thu. Để môn học trở nên gần gũi, sinh động hơn, cô giáo Nguyễn Thị Hương Lan, Tổ phó chuyên môn Tổ Xã hội, Trường THPT Uông Bí đã chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy, kết hợp ứng dụng công nghệ, AI với các hình thức học tập tích cực.
Trong các tiết học, thay vì truyền đạt kiến thức một chiều, cô Lan tổ chức cho học sinh xây dựng sơ đồ tư duy, tham gia kỹ thuật phòng tranh, mảnh ghép, thảo luận và trình bày quan điểm. Qua những câu hỏi gợi mở, định hướng của giáo viên, học sinh chủ động kết nối các sự kiện, tìm hiểu bối cảnh, nhận diện những dấu mốc và giá trị lịch sử.
Ở các tiết thực hành, cô tiếp tục khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức thông qua những sản phẩm sáng tạo. Từ chủ đề lịch sử nhà trường, học sinh được giao nhiệm vụ sử dụng AI hỗ trợ sáng tác bài hát, làm phim hoạt hình, xây dựng video phóng sự, thiết kế mô hình STEM. Quá trình thực hiện đòi hỏi học sinh phải tìm hiểu, chọn lọc thông tin, vận dụng kiến thức và phối hợp làm việc nhóm. Nhờ đó, những nội dung lịch sử không chỉ được tiếp nhận qua sách giáo khoa, mà còn trở thành sản phẩm trực quan do chính các em tìm tòi, sáng tạo.
Sự đổi mới trong cách tổ chức bài học đã góp phần khơi dậy hứng thú, phát huy tính chủ động của học sinh. Những sự kiện, nhân vật và dấu mốc lịch sử qua cách truyền đạt gần gũi, giàu cảm xúc của cô Lan dần trở nên dễ tiếp cận, giúp các em hiểu sâu hơn và thêm yêu thích môn học.
Vũ Ngọc Linh (lớp 12A10, Trường THPT Uông Bí) chia sẻ: Trước đây em từng thấy môn lịch sử khó học vì có nhiều mốc thời gian và sự kiện. Nhưng khi được học cô Lan dạy, đặc biệt là tham gia đội tuyển, em dần tìm thấy niềm yêu thích môn học. Qua cách giảng dạy của cô, mỗi bài học như một câu chuyện, giúp em hiểu hơn về những chiến công của cha ông qua các thời kỳ. Càng tìm hiểu, em càng thêm tự hào về lịch sử dân tộc và có động lực khám phá những sự kiện, nhân vật lịch sử.
Để có những giờ học như vậy, cô Lan luôn dành thời gian nghiên cứu, lựa chọn nội dung và cách thức ứng dụng công nghệ phù hợp. Theo cô, AI có thể hỗ trợ đổi mới cách truyền tải kiến thức, tăng tính trực quan cho bài giảng, nhưng không thể thay thế vai trò của người thầy. Điều quan trọng là giáo viên phải khơi gợi được cảm xúc, sự chủ động và niềm say mê khám phá ở học sinh, để các em không chỉ ghi nhớ kiến thức mà còn cảm nhận, trân trọng những giá trị lịch sử.
Cô giáo Nguyễn Thị Hương Lan chia sẻ: Lịch sử dân tộc ta vô cùng hào hùng và giàu cảm xúc. Điều quan trọng là người giáo viên phải tìm được cách truyền tải để học sinh thực sự cảm nhận và yêu thích môn học. Khi thấy các em chăm chú lắng nghe câu chuyện lịch sử, hào hứng đặt câu hỏi, chủ động tìm hiểu thêm sau giờ học, tôi cảm nhận rõ niềm vui và ý nghĩa của công việc mình đang làm. AI chỉ là công cụ hỗ trợ, điều tôi mong muốn là qua mỗi bài giảng, học sinh không chỉ hiểu lịch sử mà còn biết trân trọng những giá trị cha ông để lại, tự hào về cội nguồn và có trách nhiệm với đất nước.
Hơn 21 năm gắn bó với bục giảng, cô giáo Nguyễn Thị Hương Lan có nhiều đề tài đoạt giải tại Hội thi Sáng tạo kỹ thuật, được công nhận sáng kiến kinh nghiệm cấp thành phố và được Tổng LĐLĐ Việt Nam trao tặng Bằng Lao động sáng tạo. Những thành tích này ghi nhận năng lực chuyên môn, tinh thần đổi mới và sự tận tâm của cô trong quá trình giảng dạy.
Mỗi tiết học là một hành trình khám phá
Trong tiết học STEM với chủ đề thiết kế dụng cụ đo chiều cao và khoảng cách gián tiếp, học sinh lớp 9A3, Trường THCS Ba Chẽ hào hứng tham gia các công đoạn thiết kế, chế tạo giác kế, đo đạc và tính toán. Vận dụng kiến thức về tỉ số lượng giác, các em tìm cách xác định chiều cao của vật thể, hoặc khoảng cách giữa 2 địa điểm mà không cần tiếp cận trực tiếp.
Dưới sự hướng dẫn của nhà giáo ưu tú Nguyễn Sinh Khoa, học sinh sử dụng công nghệ để thiết kế, mô phỏng sản phẩm, trực tiếp thực hành đo đạc và đối chiếu kết quả. Trong quá trình đó, các em được khuyến khích trao đổi, thử nghiệm nhiều phương án, tự kiểm chứng kết quả. Qua bài học, kiến thức toán học không chỉ được vận dụng vào tình huống thực tế, mà còn giúp học sinh rèn luyện tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề và tinh thần chủ động khám phá.
Nguyễn Đức Hải (lớp 9A3, Trường THCS Ba Chẽ) chia sẻ: Em rất thích những tiết học toán của cô Khoa. Cô luôn tạo không khí học tập tích cực, sôi nổi và có phương pháp giảng dạy phù hợp với từng bài học, giúp chúng em dễ hiểu, nhớ kiến thức lâu hơn.
Niềm hứng thú của học sinh cũng là động lực để cô giáo Nguyễn Sinh Khoa không ngừng tìm tòi, đổi mới phương pháp giảng dạy. Sinh ra và lớn lên tại Ba Chẽ trong gia đình có 3 thế hệ làm nghề giáo, tình yêu với bục giảng đã được nuôi dưỡng trong cô Khoa từ nhỏ. Hơn 22 năm gắn bó với nghề, trong đó có 8 năm giảng dạy môn toán và vật lý tại Trường THCS Ba Chẽ, cô giáo Khoa thấu hiểu những khó khăn của học sinh miền núi khi tiếp cận kiến thức, nhất là các môn học đòi hỏi tư duy logic và khả năng vận dụng.
Từ thực tế giảng dạy, cô nhận thấy cần đổi mới phương pháp để phù hợp với năng lực tiếp nhận của học sinh và điều kiện nhà trường. Cô chủ động tìm hiểu các công cụ công nghệ, tự bồi dưỡng kỹ năng, nghiên cứu cách ứng dụng vào từng nội dung bài học, từ xây dựng học liệu, đến tổ chức hoạt động trên lớp. Mục tiêu là đưa kiến thức đến gần hơn với học sinh, tạo cơ hội để các em được thực hành, trải nghiệm và phát huy năng lực cá nhân.
Cô giáo Nguyễn Sinh Khoa chia sẻ: Người giáo viên hiện nay không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn phải làm tốt vai trò định hướng, dẫn dắt học sinh. Muốn truyền cảm hứng cho các em, bản thân mỗi thầy cô phải không ngừng học hỏi, sáng tạo và làm chủ những phương pháp mới. Với học sinh miền núi còn nhiều khó khăn, tôi mong muốn việc ứng dụng công nghệ sẽ giúp các em có thêm cơ hội tiếp cận tri thức, phát triển kỹ năng và tự tin hơn trong học tập.
Tinh thần đổi mới và trách nhiệm trong công việc của cô Khoa được lãnh đạo nhà trường, đồng nghiệp ghi nhận. Cô giáo Bằng Thị Ngọc Lan, Hiệu trưởng Trường THCS Ba Chẽ đánh giá: Cô Nguyễn Sinh Khoa là giáo viên có chuyên môn vững vàng, trách nhiệm cao, tích cực đổi mới sáng tạo và ứng dụng chuyển đổi số trong giảng dạy. Không chỉ tìm tòi phương pháp mới để nâng cao chất lượng các giờ học, cô Khoa còn trực tiếp tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi, ôn luyện học sinh thi vào lớp 10 và đạt những kết quả tích cực.
Ở địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn, việc nâng cao chất lượng giáo dục đại trà, đồng thời phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng lực đòi hỏi sự kiên trì, tâm huyết của đội ngũ nhà giáo. Bên cạnh đổi mới phương pháp trên lớp, cô Khoa còn dành nhiều thời gian củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng cho học sinh.
Nhờ đó, học sinh nhà trường đã có em đoạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh, đạt kết quả cao trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, trong đó có học sinh trúng tuyển trường chuyên với môn toán là thế mạnh. Những kết quả ấy là sự ghi nhận nỗ lực của cả thầy và trò, đồng thời tiếp thêm động lực để cô Khoa tiếp tục gắn bó, cống hiến cho giáo dục địa phương.
Thực tế từ những giờ học của cô Nguyễn Thị Hương Lan và Nguyễn Sinh Khoa cho thấy, công nghệ đang mở ra nhiều cách thức đổi mới hoạt động dạy và học. Tuy nhiên, hiệu quả ứng dụng không chỉ nằm ở việc đưa công cụ mới vào giảng dạy, mà quan trọng hơn là cách giáo viên lựa chọn, tổ chức và định hướng để học sinh chủ động tiếp nhận, vận dụng kiến thức. Công nghệ có thể hỗ trợ bài giảng trực quan, sinh động hơn, nhưng sự tận tâm, năng lực chuyên môn, cùng khả năng khơi gợi cảm hứng của người thầy vẫn giữ vai trò quyết định.
Bằng tinh thần không ngừng học hỏi, chủ động đổi mới và trách nhiệm với học trò, những giáo viên như cô Lan, cô Khoa đang góp phần tạo nên những chuyển biến từ mỗi lớp học. Qua đó, không chỉ nâng cao chất lượng dạy và học, mà còn bồi đắp cho học sinh năng lực tự học, tư duy sáng tạo và sự tự tin trước yêu cầu của thời đại số.