Cơ quan thuế cho biết có hơn 400 doanh nghiệp doanh thu từ 1.000 tỉ đồng mỗi năm nhưng kê khai lỗ.
Doanh thu hàng nghìn tỉ đồng kê khai lỗ
Chia sẻ tại Họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Tài chính diễn ra chiều 9.4, ông Lê Long - Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết, qua thống kê trên phạm vi cả nước, cơ quan thuế xác định có trên 400 doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỉ đồng/năm trở lên nhưng kê khai lỗ.
Theo ông, việc doanh nghiệp báo lỗ hoặc lãi thấp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, cả khách quan lẫn chủ quan. Tuy nhiên, trong thực tế quản lý, có những trường hợp doanh nghiệp báo lỗ nhiều năm nhưng vẫn mở rộng sản xuất kinh doanh, gia tăng đầu tư. Điều này đặt ra nghi vấn về tính trung thực trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế và tuân thủ quy định kế toán.
Cơ quan thuế đã triển khai nhiều biện pháp nhằm tăng cường quản lý đối với nhóm doanh nghiệp này. Trước hết là đẩy mạnh tuyên truyền, yêu cầu người nộp thuế kê khai trung thực, đầy đủ, đồng thời cảnh báo các chế tài xử lý đối với hành vi kê khai không chính xác.
Bên cạnh đó, cơ quan thuế tăng cường rà soát hồ sơ kê khai, đẩy mạnh kiểm tra, hướng dẫn doanh nghiệp kê khai bổ sung nếu phát hiện sai sót. Các đơn vị thuế từ trung ương đến địa phương, bao gồm cả các đơn vị chuyên trách như Chi cục Thuế thương mại điện tử và Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn, được giao nhiệm vụ triển khai các biện pháp chống thất thu đối với doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng.
Ông Long cũng thông tin, cơ quan thuế đã rà soát, lập danh sách các doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỉ đồng/năm trở lên nhưng lỗ liên tiếp 2 năm để phân tích rủi ro, đưa vào kế hoạch kiểm tra chuyên đề trong năm 2026.
Sử dụng 2 hệ thống sổ kế toán là vi phạm nghiêm trọng
Đối với việc duy trì 2 hệ thống sổ kế toán, ông Long khẳng định đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, nhằm gian lận thuế hoặc gian lận trong lập và phát hành báo cáo tài chính. Hành vi này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn tác động tiêu cực, lâu dài tới môi trường kinh doanh.
Theo ông, điểm đáng lo ngại là việc sử dụng 2 sổ kế toán có thể được thực hiện một cách có hệ thống, tinh vi, dễ che giấu và khó phát hiện nếu không có nghiệp vụ thanh tra, kiểm tra chuyên sâu. Thực tế, thời gian qua, cơ quan chức năng đã phát hiện, xử lý một số vụ án lớn liên quan đến hành vi này.
Từ góc độ quản lý, cơ quan thuế nhận diện một số nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này, gồm ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh của một bộ phận doanh nghiệp còn hạn chế; động cơ tối đa hóa lợi nhuận, giảm nghĩa vụ thuế; chưa nhận thức đầy đủ rủi ro pháp lý, thậm chí chấp nhận đánh đổi; và tâm lý cho rằng hành vi vi phạm khó bị phát hiện.
Để phục vụ công tác quản lý, Cục Thuế đã yêu cầu các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử lập danh sách khách hàng sử dụng phần mềm kế toán, gửi về cơ quan thuế. Mục tiêu nhằm nắm bắt số lượng doanh nghiệp, hộ kinh doanh đang sử dụng phần mềm kế toán, qua đó hỗ trợ quản lý kê khai, nộp thuế.
Ông Long cũng thông tin thêm, thời gian qua, hàng loạt giải pháp đã được triển khai, gồm kiểm soát chặt dòng tiền, hạn chế giao dịch tiền mặt; kết nối dữ liệu với hệ thống ngân hàng để giám sát các giao dịch lớn; ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để nhận diện rủi ro; tăng cường quản lý hóa đơn điện tử, kết nối dữ liệu bán hàng theo thời gian thực đối với lĩnh vực rủi ro cao; và đẩy mạnh phối hợp với cơ quan công an để xử lý các hành vi có dấu hiệu hình sự.
Ngành thuế cũng tăng cường truyền thông, công khai, minh bạch, cảnh báo rủi ro pháp lý; triển khai chương trình “Hóa đơn may mắn” và khuyến khích người tiêu dùng lấy hóa đơn, tố giác hành vi vi phạm.
