Lần đầu tiên, Podcast được đưa vào hạng mục thi chính thức tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII - Quảng Ninh năm 2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng của phát thanh trong tiến trình chuyển đổi số báo chí. Đây không chỉ là sự bổ sung về mặt thể loại, mà còn phản ánh rõ xu hướng thay đổi trong cách tiếp cận công chúng, khi nhu cầu tiếp nhận thông tin ngày càng linh hoạt, cá nhân hóa và gắn với nền tảng số.
Trong nhiều năm, phát thanh chủ yếu gắn với sóng FM và khung giờ phát sóng cố định. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ, thói quen của người nghe đã thay đổi đáng kể. Công chúng, đặc biệt là giới trẻ, có xu hướng chủ động lựa chọn nội dung theo nhu cầu và thời điểm phù hợp, thay vì phụ thuộc vào lịch phát sóng truyền thống. Sự phát triển của các nền tảng nghe trực tuyến đã góp phần hình thành thói quen “nghe theo yêu cầu”, tạo điều kiện thuận lợi để Podcast trở thành một hình thức truyền tải thông tin ngày càng phổ biến. Trong bối cảnh đó, việc Podcast trở thành hạng mục thi chính thức tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn, mà còn cho thấy sự thích ứng kịp thời của phát thanh trước yêu cầu đổi mới.
Là địa phương đăng cai Liên hoan, Báo và PTTH Quảng Ninh đã chủ động nắm bắt xu thế, từng bước triển khai sản xuất nội dung Podcast trên nền tảng số. Từ tháng 3/2026, đơn vị đã đưa vào vận hành một số chuyên mục Podcast với nội dung đa dạng, từ thời sự, văn hóa, du lịch đến các chủ đề hướng tới giới trẻ. Việc xây dựng các chuyên mục theo định hướng rõ ràng không chỉ góp phần làm phong phú nội dung truyền thông, mà còn mở rộng khả năng tiếp cận công chúng trong môi trường số.
Theo bà Nguyễn Thị Thiện, Phó Giám đốc Báo và PTTH Quảng Ninh, việc phát triển Podcast không dừng lại ở thử nghiệm mà được chuẩn bị bài bản từ đào tạo nhân lực đến định hướng nội dung. Các lớp tập huấn chuyên sâu đã được tổ chức nhằm trang bị cho phóng viên, biên tập viên kỹ năng sản xuất Podcast, từ xây dựng kịch bản, thu âm đến xử lý hậu kỳ. Đây được xem là bước đi cần thiết để đội ngũ làm báo thích ứng với yêu cầu mới của nghề nghiệp trong bối cảnh truyền thông đa nền tảng.
Thực tế cho thấy, Podcast không đơn thuần là việc chuyển tải nội dung phát thanh lên môi trường số, mà đòi hỏi sự thay đổi trong cách kể chuyện và thể hiện. Thay vì lối đọc truyền thống, Podcast hướng tới phong cách trò chuyện tự nhiên, gần gũi, chú trọng yếu tố cảm xúc và âm thanh đời sống để tạo sự kết nối với người nghe. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với phát thanh viên và biên tập viên, từ khả năng làm chủ giọng đọc, kiểm soát nhịp điệu, đến cách truyền tải nội dung mang tính cá nhân hóa.
Ở góc độ người nghe, Podcast mang lại trải nghiệm linh hoạt hơn so với phát thanh truyền thống. Người dùng có thể nghe nội dung vào bất kỳ thời điểm nào, trong nhiều hoàn cảnh khác nhau. Đây là lợi thế rõ rệt giúp Podcast ngày càng thu hút công chúng, đặc biệt là nhóm khán giả trẻ. Tuy nhiên, môi trường số cũng đặt ra áp lực cạnh tranh lớn khi người nghe có nhiều lựa chọn từ các kênh nội dung khác nhau, bao gồm cả sản phẩm của cá nhân và các tổ chức truyền thông chuyên nghiệp. Theo anh Lương Gia Khánh, phường Hạ Long, hình thức này đặc biệt phù hợp với người trẻ những người có xu hướng tiếp nhận thông tin trong các khoảng thời gian linh hoạt như khi di chuyển, tập thể dục hoặc nghỉ ngơi ngắn…
Để thu hút và giữ chân người nghe, mỗi sản phẩm Podcast cần được đầu tư kỹ lưỡng cả về nội dung lẫn hình thức thể hiện. Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin, các ê-kíp sản xuất phải chú trọng cách kể chuyện, xây dựng nhịp điệu và tạo dấu ấn riêng cho từng chương trình. Việc đặt mình vào vị trí người nghe, thấu hiểu nhu cầu và thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng trở thành yêu cầu quan trọng đối với những người làm Podcast.
Việc Podcast trở thành hạng mục thi chính thức tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII cho thấy sự chuyển động mạnh mẽ của phát thanh trước yêu cầu đổi mới. Đối với Quảng Ninh, việc đăng cai tổ chức Liên hoan trong bối cảnh này không chỉ là nhiệm vụ về tổ chức sự kiện, mà còn gắn liền với quá trình đổi mới nội dung, phương thức sản xuất và phân phối thông tin. Đây cũng là cơ hội để đội ngũ làm phát thanh của tỉnh tiếp cận xu hướng mới, nâng cao chất lượng sản phẩm và từng bước khẳng định vị thế trong môi trường truyền thông số. BTV Vũ Nguyễn Phương Thảo phụ trách chuyên mục Gen Z14 chia sẻ:" Mỗi khi thực hiện một tập Podcast, tôi luôn tự hỏi nội dung này mang lại giá trị gì cho thính giả, cách thể hiện đã đủ gần gũi hay chưa và liệu câu chuyện mình kể có thực sự thu hút người nghe. Đó vừa là tiêu chuẩn, vừa là động lực để tôi tiếp tục học hỏi, hoàn thiện sản phẩm…”.
Trong khuôn khổ Liên hoan, hội thảo quốc tế với chủ đề “Podcast - Đại lộ sáng tạo cho phát thanh trong kỷ nguyên số” sẽ quy tụ các chuyên gia, nhà báo và nhà sản xuất nội dung trong và ngoài nước, mang đến nhiều góc nhìn đa chiều về xu hướng phát triển Podcast. Đây được xem là dịp để những người làm nghề trao đổi kinh nghiệm, học hỏi các mô hình hiệu quả, từ đó từng bước hoàn thiện sản phẩm phù hợp với đặc thù báo chí địa phương và nhu cầu ngày càng đa dạng của công chúng.
Sự xuất hiện của Podcast tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc không chỉ là dấu mốc về mặt hình thức, mà còn mở ra hướng đi mới cho phát thanh trong thời đại số. Với sự chủ động thích ứng và cách làm bài bản, Quảng Ninh đang từng bước bắt nhịp xu thế, góp phần đưa phát thanh tiến gần hơn với công chúng trong một môi trường truyền thông ngày càng năng động và cạnh tranh.
