Mỹ, Đan Mạch và Greenland ngày 22/9 ký thỏa thuận tăng cường an ninh Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương, cho phép Washington mở rộng hiện diện quân sự tại Greenland, trong khi hòn đảo vẫn nằm trong Vương quốc Đan Mạch. Thỏa thuận không quy định thời hạn kết thúc và sẽ tiếp tục có hiệu lực nếu Greenland sau này lựa chọn độc lập.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ký thỏa thuận bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York cùng các đại diện của Đan Mạch và Greenland. Văn kiện được cả ba chính quyền công bố sau lễ ký, là kết quả của nhiều tháng đàm phán giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland.
Theo thỏa thuận, Mỹ được phép hiện đại hóa và mở rộng hoạt động tại Căn cứ Không gian Pituffik, đồng thời thiết lập các "khu vực phòng thủ” tại Narsarsuaq ở phía Nam và Mestersvig ở phía Đông Greenland. Washington cũng có thể mở thêm các khu vực phòng thủ khác và tăng cường hoạt động hoặc cơ sở quân sự trên đảo.
Thỏa thuận cũng cho phép Mỹ tiếp cận Greenland nhằm phục vụ nhiệm vụ phòng thủ khu vực NATO, Greenland và lục địa Mỹ, trong đó có thể thông qua hệ thống phòng thủ tên lửa "Vòm Vàng” do ông Trump đề xuất. Các quốc gia không thuộc NATO không được thiết lập cơ sở quân sự hoặc duy trì hiện diện quân sự thường xuyên tại Greenland nếu không có sự đồng ý của các bên.
Theo thỏa thuận, Greenland vẫn là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch, trong khi Mỹ được mở rộng quyền tiếp cận và hiện diện quân sự trên đảo theo các điều khoản đã thỏa thuận.
Nếu Greenland trong tương lai lựa chọn độc lập, thỏa thuận vẫn tiếp tục có hiệu lực. Khi đó, Greenland sẽ cam kết duy trì tư cách thành viên NATO và tiếp nhận các quyền, nghĩa vụ hiện do Đan Mạch đảm nhận theo văn kiện.
Theo các bên, thỏa thuận nhằm củng cố an ninh Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược tại khu vực gia tăng. Bà Naaja Nathanielsen, một trong hai nghị sĩ Greenland tại Quốc hội Đan Mạch, gọi đây là thỏa thuận mang tính ràng buộc đầu tiên Greenland ký và cho rằng văn kiện là một bước tiến trong nỗ lực mở rộng quyền tự chủ và vai trò của Greenland.
Thỏa thuận được ký sau thời gian dài căng thẳng liên quan những tuyên bố của ông Trump về việc Mỹ muốn sở hữu Greenland. Tổng thống Mỹ từ năm 2019 nhiều lần bày tỏ mong muốn kiểm soát hòn đảo giàu tài nguyên này và trong nhiệm kỳ thứ hai từng đề cập khả năng Mỹ giành quyền kiểm soát Greenland từ Đan Mạch.
Mỹ đã duy trì hiện diện quân sự tại Greenland trong nhiều thập kỷ. Từ sau năm 1945, lực lượng Mỹ tại đây giảm từ hàng nghìn binh sĩ tại 17 căn cứ và cơ sở xuống còn khoảng 200 quân nhân tại Căn cứ Không gian Pituffik ở phía Tây Bắc Greenland. Pituffik hiện phục vụ các hoạt động cảnh báo tên lửa, phòng thủ tên lửa và giám sát không gian của Mỹ và NATO.
Khoảng hai phần ba diện tích Greenland nằm trong Vòng Bắc Cực, nơi băng biển tan đã mở thêm các tuyến hàng hải. Vị trí chiến lược, thương mại và nguồn tài nguyên của hòn đảo cũng là những yếu tố làm gia tăng sự quan tâm tới tương lai Greenland.
