Sau cuộc gặp tại Bắc Kinh hồi tháng 5/2026, việc thực hiện các cam kết thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn chưa đạt tiến triển đồng đều. Trước thềm cuộc gặp trực tiếp thứ hai trong năm nay tại Washington, cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình được kỳ vọng sẽ giúp hai bên tháo gỡ những bế tắc trong các vấn đề từ thương mại nông sản, máy bay Boeing đến trí tuệ nhân tạo (AI).
Từ cuộc gặp đầu tiên, hai nước đã nhất trí thiết lập khuôn khổ “ổn định chiến lược mang tính xây dựng” nhằm ngăn chặn bất đồng leo thang, đồng thời kỳ vọng tìm kiếm các lĩnh vực hợp tác mới ngay cả khi những khác biệt cốt lõi vẫn tồn tại.
Tín hiệu tích cực về Hội đồng Thương mại
Phần lớn các phỏng đoán về cuộc gặp trong tuần này tập trung vào khả năng ra mắt Hội đồng Thương mại, đi kèm với các biện pháp cắt giảm thuế quan tương ứng đối với 30 tỷ USD hàng hóa theo mỗi chiều. Cả hai bước đi này đã được thống nhất từ cuộc gặp tháng 5.
Mới đây, người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết hai bên hy vọng sẽ thực hiện việc cắt giảm thuế quan vào thời điểm sớm nhất. Giới phân tích kỳ vọng hai bên sẽ đưa ra thông báo cụ thể, dù một số ý kiến dự đoán con số thực tế sẽ thấp hơn mức 30 tỷ USD.
Theo các chuyên gia tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), hai bên đang bàn thảo khoảng 10 nhóm sản phẩm, nhưng vẫn còn những bất đồng về phạm vi thực hiện. Họ chỉ áp dụng việc cắt giảm thuế đối với các mặt hàng ít nhạy cảm. Các nhà phân tích nhận định danh mục này có thể bao gồm đồ chơi, đồ trang trí lễ hội và các sản phẩm công nghiệp giá rẻ khác từ Trung Quốc. Ngược lại, phía Trung Quốc có thể hạ thuế đối với các mặt hàng nông sản xuất khẩu từ Mỹ.
Lượng nông sản Trung Quốc mua vào có thể thấp hơn mục tiêu
Sau cuộc gặp tháng 5, Nhà Trắng cho biết Trung Quốc đồng ý mua ít nhất 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm, bên cạnh cam kết mua 25 triệu tấn đậu tương trước đó. Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp Mỹ phụ trách thương mại Luke Lindberg, tổng kim ngạch nhập khẩu nông sản hàng năm của Trung Quốc từ Mỹ sẽ đạt khoảng 30 tỷ USD nếu thực hiện đúng cam kết.
Dù vậy, khả năng chạm mốc này vẫn còn bỏ ngỏ. Tháng trước, Bộ Nông nghiệp Mỹ dự báo Trung Quốc chỉ nhập khẩu 21,5 tỷ USD nông sản Mỹ trong chu kỳ 12 tháng bắt đầu từ ngày 1/10.
Kể từ cuộc gặp tháng 5, hai bên cũng thống nhất tích cực tháo gỡ rào cản thương mại đối với các mặt hàng sữa, hải sản và cây cảnh xuất khẩu từ Trung Quốc, cũng như thịt bò và gia cầm từ Mỹ. Ông Joe Schuele, đại diện Liên đoàn Xuất khẩu Thịt Mỹ, cho biết Trung Quốc đã gia hạn đăng ký cho các nhà máy thịt bò Mỹ, nhưng đội ngũ đàm phán vẫn đang xử lý các vướng mắc kỹ thuật để thông quan suôn sẻ các lô hàng Mỹ tại cảng biển nước này. "Chúng tôi kỳ vọng mọi vướng mắc sẽ sớm được tháo gỡ", ông chia sẻ.
Đơn hàng Boeing của Trung Quốc vẫn chưa được chốt
Là một thị trường hàng không thương mại lớn, Trung Quốc từng cam kết mua 200 máy bay Boeing hồi tháng 5. Thế nhưng, sau 4 tháng, các giao dịch này vẫn chưa đi vào thực tế.
Tuần trước, Giám đốc điều hành (CEO) Boeing Kelly Ortberg cho biết các hãng hàng không Trung Quốc sẽ tự công bố đơn hàng theo lịch trình riêng của họ. Ông chia sẻ với giới phân tích: "Chúng tôi đang tiến bước thuận lợi, và tôi hoàn toàn tin tưởng chúng ta sẽ sớm nhận được các đơn hàng". Dù vậy, theo nhà nghiên cứu không thường trú Craig Allen thuộc Viện Chính sách Xã hội Châu Á, phía Trung Quốc vẫn mang tâm lý dè dặt vì lo ngại vấn đề tiếp cận nguồn phụ tùng máy bay.
Trí tuệ nhân tạo (AI) thu hút sự chú ý
Thỏa thuận đối thoại về AI từng đình trệ, nhưng áp lực từ những lo ngại về nguy cơ lạm dụng công nghệ gần đây đã thúc đẩy các hành động thực tế. Nghiên cứu viên cao cấp Alvin Graylin thuộc Viện Chính sách Xã hội Châu Á nhận định: "AI giờ đây đã nằm trong tâm trí của mọi người".
Dù cùng chung lo ngại rủi ro, hai cường quốc AI hàng đầu thế giới vẫn coi nhau là đối thủ, khiến hợp tác bị đình trệ.
Trước thực tế đó, mục tiêu thiết thực trước mắt là lập ra một kênh liên lạc khẩn cấp. Cựu nhà đàm phán thương mại Schuman nhấn mạnh: “Điều tối quan trọng là các bên phải biết rõ đầu mối liên lạc để gọi cho nhau khi khủng hoảng xảy ra".
Ít hy vọng về một Hội đồng Đầu tư
Thỏa thuận thành lập Hội đồng Đầu tư đạt được hồi tháng 5 đang đối mặt với nhiều trở ngại hơn các vấn đề thương mại.
Dù Tổng thống Trump hoan nghênh các nhà máy mới “mọc lên” trên đất Mỹ, dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc vẫn chịu sự giám sát chặt chẽ từ Quốc hội Mỹ do những lo ngại về an ninh và chiến lược trong kỷ nguyên cạnh tranh song phương.
Cựu nhà ngoại giao Mỹ Kurt Tong, hiện làm việc tại Công ty tư vấn The Asia Group, cho biết phía Trung Quốc cũng dè dặt không kém khi muốn xuất khẩu công nghệ sang Mỹ và hoài nghi về sự an toàn khi rót vốn vào thị trường này. Ông nhận xét: "Chính điều đó đã vẽ nên một ranh giới cho mức độ cải thiện của quan hệ hai nước, xuất phát từ sự ngờ vực lẫn nhau".
