Các nhà khoa học Nam Phi đang điều tra nguyên nhân khiến lượng lớn cá mòi chết hoặc hấp hối dạt vào bờ biển phía Tây và phía Nam nước này. Một loại virus herpes ở cá đã được phát hiện với mật độ cao trong nhiều mẫu, song giới chuyên gia cho rằng chưa thể loại trừ khả năng có nhiều yếu tố cùng gây ra hiện tượng này.
Bộ Lâm nghiệp, Thủy sản và Môi trường Nam Phi cho biết hiện vẫn chưa xác định được nguyên nhân cuối cùng của đợt cá mòi chết hàng loạt, nhưng đã ghi nhận một phát hiện đáng chú ý: Đây là lần đầu tiên virus herpes ở cá mòi, có tên pilchard herpesvirus (PHV), được xác định trong quần thể cá mòi ngoài khơi Nam Phi.
PHV từng được cho là có liên quan tới hai đợt cá mòi chết hàng loạt tại Australia trong những năm 1990. Theo cơ quan môi trường Nam Phi, virus này có thể gây viêm và làm dày mang cá, cản trở khả năng hấp thụ oxy.
Giới chức Nam Phi nhấn mạnh PHV chỉ gây bệnh ở cá và hiện chưa ghi nhận nguy cơ đối với sức khỏe con người. Việc phát hiện virus cũng không đồng nghĩa với việc cá mòi khỏe mạnh được khai thác thương mại hoặc các sản phẩm cá mòi đóng hộp không an toàn để sử dụng.
Hàng chục mẫu cá được thu thập từ những khu vực bị ảnh hưởng, gồm cả cá chết và cá còn sống, đang được các nhà khoa học tại Viện Đa dạng Sinh học Thủy sinh Nam Phi cùng một trường đại học địa phương phân tích.
Kết quả ban đầu cho thấy cá chết trong các đợt này đều có nồng độ PHV cao một cách nhất quán, trong khi lượng virus ở các mẫu cá sống có sự khác biệt.
Các nhà khoa học cũng xem xét một số nguyên nhân khác, như tảo độc trong đại dương, nhiệt độ nước biển thấp bất thường hoặc tình trạng thiếu oxy.
Tuy nhiên, Bộ Lâm nghiệp, Thủy sản và Môi trường Nam Phi cho biết “các bằng chứng ngày càng cho thấy PHV là lời giải thích có khả năng nhất”.
Trong khi cuộc điều tra tiếp tục, hiện tượng cá mòi chết hàng loạt đã gây ra một số hệ quả ngoài môi trường tự nhiên.
Nhà máy điện hạt nhân Koeberg nằm ở phía Bắc Cape Town trên bờ biển phía Tây Nam Phi và là nhà máy điện hạt nhân duy nhất tại châu Phi, đã phải giảm 50% công suất tại một trong hai tổ máy sau khi lượng lớn cá mòi chết làm tắc hệ thống lấy nước biển.
Theo công ty điện lực quốc gia vận hành nhà máy, sự cố buộc cơ sở phải điều chỉnh công suất để bảo đảm vận hành an toàn.
