Quảng Ninh là một trong 6 địa phương thực hiện thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự, nhằm bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương, hoặc bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 (ngày 24/6/2025) của Quốc hội. Sau 7 tháng triển khai, với sự hỗ trợ của cấp uỷ, chính quyền địa phương, các ngành và sự ủng hộ của nhân dân, việc khởi kiện đã khẳng định tính hiệu quả trong công tác bảo vệ lợi ích công của ngành kiểm sát Quảng Ninh.
Khu xử lý rác thải sinh hoạt tại phường Mông Dương thời điểm cuối tháng 7/2025 lượng rác thải tập kết để chôn lấp đã vượt quá công suất thiết kế, nhưng đơn vị quản lý, vận hành là Công ty TNHH Xây dựng và phát triển Thanh Phong vẫn tiếp tục tập kết rác trong khi không có phương án để xử lý, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường.
Qua theo dõi các phương tiện thông tin đại chúng phản ánh, đồng thời, xác định vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công, lãnh đạo Viện KSND khu vực 3 đã phân công cán bộ, kiểm sát viên tiến hành xác minh nguồn thông tin theo đúng trình tự, thủ tục quy định. Kết quả cho thấy, đơn vị vận hành đã vi phạm Luật Bảo vệ môi trường, Viện KSND khu vực 3 đã ban hành quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm và kiến nghị các biện pháp khắc phục. Quan điểm đưa ra là nếu đơn vị không thực hiện, Viện KSND khu vực 3 sẽ kiến nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền khởi kiện vụ án dân sự công ích, hoặc sẽ tiến hành khởi kiện nếu các cơ quan, tổ chức này không khởi kiện.
Trước sự vào cuộc kịp thời, quyết liệt của Viện KSND khu vực 3 và sự phối hợp của chính quyền địa phương, các nội dung yêu cầu, kiến nghị của Viện KSND khu vực 3 đã được các đơn vị có liên quan tự giác chấp hành, khắc phục. Viện KSND khu vực 3 đã ban hành quyết định đình chỉ việc kiểm tra xác minh đối với vụ việc.
Ông Đào Anh Nhật (Công ty TNHH Xây dựng và phát triển Thanh Phong) cho biết: Đơn vị đã nghiêm chỉnh chấp hành ngay các kiến nghị của ngành Kiểm sát, ngừng việc tiếp nhận rác và tiến hành phủ bạt, xử lý nước rỉ rác, đảm bảo môi trường. Đơn vị cũng nâng cao ý thức trong việc chấp hành nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường.
Theo ông Đinh Quốc Hùng, Viện trưởng Viện KSND khu vực 3, để tiếp tục nâng cao hiệu quả việc thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, đơn vị đã chủ động đa dạng hóa các kênh tiếp nhận thông tin về vi phạm, nhất là phản ánh của người dân qua trang thông tin điện tử, mạng xã hội, xây dựng mạng lưới cộng tác viên cơ sở; đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Do tố tụng công ích là lĩnh vực công tác mới, nên đơn vị tiếp tục lựa chọn, phân công cán bộ, kiểm sát viên có bản lĩnh, tư duy nhạy bén trực tiếp thực hiện nhiệm vụ.
7 tháng đầu năm 2026, Viện KSND 2 cấp của Quảng Ninh đã giải quyết 64 vụ việc liên quan tới bảo vệ lợi ích công, trong đó có 27 vụ việc vi phạm lấn chiếm đất công, gây ô nhiễm môi trường, đất đai, thu hồi hơn 165.000m2 đất công bị lấn chiếm; 2 vụ việc về bảo vệ di sản văn hóa; thu hồi nộp NSNN hơn 68 tỷ đồng nợ thuế và nợ đóng BHXH; đồng thời, ban hành 5 quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích và chuyển hồ sơ sang toà án để giải quyết, nhằm bảo vệ triệt để lợi ích công.
Thời gian tới, ngành Kiểm sát Quảng Ninh tăng cường phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, nhất là trong thực hiện nghiêm túc, hiệu quả Chỉ thị 02-CT/TU (ngày 15/1/2026) của Ban Thường vụ Tỉnh ủy và các quy chế phối hợp, bảo đảm cơ chế trao đổi thông tin thông suốt, kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi xâm phạm lợi ích công. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cũng sẽ được đẩy mạnh hơn nữa trong nhân dân, nhằm tạo sự đồng thuận và tích cực phản ánh thông tin vi phạm tới Viện KSND; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ nhận diện các dạng vi phạm liên quan đến tố tụng công ích.
