Quảng Ninh luôn xác định nguồn nhân lực là một trong những yếu tố then chốt quyết định sức cạnh tranh và tính bền vững của tăng trưởng. Trong bối cảnh đó, hệ thống các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc cung cấp nguồn lao động có tay nghề, kỹ năng và tác phong công nghiệp cho thị trường lao động địa phương.
Những năm gần đây, Quảng Ninh đã dành sự quan tâm đặc biệt cho giáo dục nghề nghiệp (GDNN), coi đây là “bệ đỡ” để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Mạng lưới các trường nghề trên địa bàn tỉnh từng bước được củng cố và mở rộng, từ các trung tâm GDNN đến các trường trung cấp, cao đẳng nghề. Các cơ sở đào tạo không chỉ chú trọng mở rộng quy mô tuyển sinh mà còn tập trung đổi mới nội dung, phương pháp đào tạo theo hướng gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và thị trường lao động.
Theo báo cáo của Sở GD&ĐT, mạng lưới cơ sở GDNN trên địa bàn tỉnh hiện cơ bản được sắp xếp ổn định, đáp ứng yêu cầu đào tạo nhân lực theo hướng phân tầng, đa trình độ, gắn với nhu cầu thị trường lao động địa phương. Toàn tỉnh hiện có 1 Trung tâm GDNN-GDTX trực thuộc Sở, cùng hệ thống các trường đại học, cao đẳng, trung cấp nghề thuộc nhiều bộ, ngành và địa phương quản lý. Đội ngũ nhà giáo GDNN là một bộ phận quan trọng, đóng vai trò then chốt trong công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề cho hàng vạn học sinh, sinh viên mỗi năm.
Cùng với việc củng cố hệ thống, công tác tuyển sinh và đào tạo nghề có chuyển biến tích cực. Tỷ lệ học sinh sau tốt nghiệp trung học cơ sở, trung học phổ thông tham gia học nghề ngày càng tăng, góp phần điều tiết cơ cấu nguồn nhân lực, giảm áp lực cho giáo dục đại học thuần túy.
Thực tiễn cho thấy, sự phát triển nhanh của các khu công nghiệp tại Quảng Ninh đã đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng lao động. Người lao động không chỉ cần có kỹ năng nghề vững vàng mà còn phải thích ứng với môi trường làm việc hiện đại, kỷ luật, có khả năng tiếp cận công nghệ mới và hội nhập quốc tế. Trước yêu cầu đó, các trường nghề trên địa bàn tỉnh đã chủ động rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo, tăng thời lượng thực hành, đồng thời mở rộng hợp tác với doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh.
Một trong những điểm nhấn nổi bật trong hệ thống đào tạo nghề của Quảng Ninh là mô hình đào tạo gắn với doanh nghiệp. Thông qua các chương trình hợp tác, doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo, từ khâu xây dựng chương trình, tổ chức thực hành, thực tập đến đánh giá kỹ năng và tuyển dụng lao động. Mô hình này giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động, đồng thời tạo điều kiện để học sinh, sinh viên tiếp cận sớm với môi trường làm việc thực tế.
Trong bức tranh chung đó, Trường Cao đẳng Việt - Hàn Quảng Ninh được xem là một trong những đơn vị tiêu biểu về đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trên địa bàn tỉnh. Chương trình đào tạo của nhà trường được xây dựng theo hướng cân đối giữa lý thuyết và thực hành, trong đó thời lượng thực hành chiếm tỷ lệ lớn, giúp người học hình thành kỹ năng nghề vững chắc ngay trong quá trình học tập.
ThS Trịnh Biên Thùy, Trưởng Khoa Điện - Điện công nghiệp, Trường Cao đẳng Việt - Hàn, cho biết: "Thông qua các thỏa thuận hợp tác, sinh viên của trường có cơ hội thực tập tại doanh nghiệp, tiếp cận dây chuyền sản xuất hiện đại, làm quen với tác phong công nghiệp, có thêm nhiều kỹ năng mềm và am hiểu văn hóa doanh nghiệp". Đây là những yếu tố quan trọng giúp sinh viên ra trường có việc làm ngay và thích ứng nhanh với môi trường làm việc hiện đại, nâng cao năng suất và hiệu quả lao động. Nhiều sinh viên sau khi tốt nghiệp đã được doanh nghiệp tiếp nhận vào làm việc ngay, góp phần nâng cao hiệu quả đào tạo và uy tín của nhà trường.
Từ thực tiễn đào tạo nghề tại Quảng Ninh có thể thấy, giáo dục nghề nghiệp đang từng bước khẳng định vai trò trong việc cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng cho địa phương. Nhiều học sinh, sinh viên sau khi tốt nghiệp các trường nghề đã có việc làm ổn định, thu nhập khá, góp phần cải thiện đời sống và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội tại địa phương. Đặc biệt, đào tạo nghề còn mở ra cơ hội học tập và lập nghiệp cho nhiều lao động trẻ ở khu vực nông thôn, miền núi, vùng khó khăn.
Để nâng cao hơn nữa hiệu quả đào tạo nguồn nhân lực từ các trường nghề, Quảng Ninh cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ giáo dục nghề nghiệp; tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo hiện đại; đẩy mạnh liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Đồng thời, công tác hướng nghiệp cho học sinh phổ thông cần được chú trọng hơn, giúp các em có cái nhìn đúng đắn về học nghề và cơ hội việc làm trong tương lai.
Ông Nguyễn Thanh Tuấn, Phó trưởng Phòng Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên, Sở GD&ĐT, cho biết: "Nhận thức rõ vai trò của GDNN trong phát triển bền vững, Quảng Ninh đặt mục tiêu đến năm 2035, hệ thống GDNN của tỉnh đạt trình độ ngang tầm khu vực, hình thành mạng lưới cơ sở GDNN hiện đại, gắn với nhu cầu của thị trường lao động trong nước và quốc tế. Trong đó, đội ngũ nhà giáo GDNN không chỉ là người “truyền nghề”, mà còn là “kỹ sư sư phạm” truyền cảm hứng sáng tạo, tư duy kỹ thuật số và tinh thần khởi nghiệp cho học viên để học viên chủ động tiếp cận các mô hình đào tạo hiện đại, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, thích ứng với thị trường lao động đang biến đổi nhanh chóng".
