Trong đời sống văn hóa cơ sở, những giá trị tốt đẹp không chỉ được tạo nên từ các thiết chế hay phong trào, mà còn được bồi đắp từng ngày bởi những con người bình dị, giàu nhiệt huyết. Đó là những cá nhân, những câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ tích cực tham gia hoạt động cộng đồng, mang lời ca, điệu múa làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân. Như những “bông hoa xuân” lặng lẽ tỏa hương, họ góp phần làm cho không gian văn hóa ở cơ sở thêm sinh động, ấm áp, lan tỏa tinh thần nhân văn và xây dựng đời sống văn hóa văn minh, lành mạnh từ những điều gần gũi nhất.
Giữ “lửa” phong trào dân vũ
Xuân về, bên bờ Vịnh Hạ Long rộn ràng hơn bởi tiếng nhạc vui tươi vang lên ở các khu dân cư, sân nhà văn hóa, quảng trường... Hòa trong không khí ấy, CLB Dân vũ cung cá heo Hạ Long (Hội LHPN phường Hạ Long) vẫn đều đặn luyện tập, sẵn sàng tham gia các chương trình giao lưu, đồng diễn chào xuân, đón Tết cùng các CLB dân vũ ở những địa phương lân cận.
Thành lập từ tháng 10/2018, CLB Dân vũ cung cá heo Hạ Long là một trong những CLB ra đời sớm của tỉnh. Đến nay, CLB vẫn duy trì hoạt động hiệu quả với 50 hội viên phụ nữ. Gắn bó với CLB từ những ngày đầu là bà Nguyễn Thị Dung, Chủ nhiệm CLB, đồng thời là người trực tiếp hướng dẫn tập luyện.
Bà Dung chia sẻ: Tôi thường xem các video dân vũ trên mạng xã hội, tự học thuộc, tập thuần thục trước rồi truyền dạy lại cho chị em. Đến nay, CLB đã luyện được hơn 100 bài dân vũ. Điều tôi vui nhất là dân vũ không chỉ giúp mọi người khỏe hơn về thể chất, mà tinh thần cũng thay đổi rõ rệt. Nhiều chị em biết chăm sóc bản thân, tự tin hơn khi giao tiếp, cởi mở chia sẻ chuyện gia đình, cuộc sống và từ đó cũng tích cực tham gia các phong trào xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh ở địa phương.
Từ những buổi tập đều đặn, phong trào dân vũ của CLB còn lan tỏa rộng hơn trong cộng đồng qua các hoạt động giao lưu, đồng diễn. Tại chương trình “Phụ nữ Hạ Long - vũ điệu bên bờ di sản”, chào mừng 95 năm Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 (1930-2025), bà Dung là một trong những người chủ đạo tham gia dàn dựng, với sự hưởng ứng tích cực của các thành viên CLB. Chương trình đã thu hút hơn 1.000 chị em đến từ các khu phố, trường học, 28 chi hội phụ nữ cùng các CLB, nhóm nhảy dân vũ trên địa bàn. Cùng với đó, CLB còn thường xuyên góp mặt trong các hội thi, chương trình đồng diễn, cũng như nhiều hoạt động chào mừng kỷ niệm ngày lễ lớn tại địa phương.
Không chỉ ở phường Hạ Long, phong trào dân vũ đang trở thành một nét đẹp văn hóa trong đời sống khu dân cư, góp phần lan tỏa phong trào “Mỗi phụ nữ lựa chọn một hình thức văn hóa - văn nghệ, thể dục, thể thao quần chúng phù hợp để rèn luyện sức khỏe” do Hội LHPN tỉnh phát động. Hiện toàn tỉnh có 858 CLB và 933 mô hình dân vũ, với 19.976 hội viên, phụ nữ tham gia. Qua đó, góp phần xây dựng hình ảnh người phụ nữ tự tin, văn minh, hiện đại và làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của người dân trong tỉnh.
Lan tỏa nét đẹp văn hóa quê hương
Sinh ra và lớn lên trong không gian văn hóa Dao Thanh Y, từ nhỏ chị Trương Thị Thanh Hương (SN 1982) đã quen và gắn bó với các nghi lễ, phong tục, lễ hội truyền thống của dân tộc mình. Tình yêu và tâm huyết với quê hương đã thôi thúc trong chị khát vọng gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa đẹp đẽ ấy. Nghĩ là làm, chị Hương mạnh dạn đầu tư, trở thành người tiên phong xây dựng mô hình du lịch cộng đồng văn hóa người Dao Thanh Y tại thôn Khe Sú 2 (phường Yên Tử), mở ra một hướng đi mới cho phát triển du lịch gắn với bảo tồn bản sắc dưới chân núi thiêng Yên Tử.
Với vai trò người khởi xướng, chị Hương không chỉ tập trung tạo dựng sản phẩm du lịch, mà còn kiên trì gây dựng nền tảng văn hóa từ cộng đồng. Việc hình thành không gian trưng bày văn hóa, xây dựng khu trải nghiệm may thêu thổ cẩm, tắm lá thuốc, ngâm chân thảo dược, thưởng thức nghệ thuật truyền thống và ẩm thực đặc trưng của đồng bào Dao Thanh Y, đòi hỏi nhiều nguồn lực, kiến thức, kỹ năng và nhất là sự đồng thuận, chung tay của người dân. Chị Hương đã đi từng nhà, gặp gỡ từng người, thuyết phục bà con cùng tham gia gìn giữ, trao truyền và khai thác những giá trị văn hóa vốn có, để mỗi món ăn, mỗi sản phẩm, mỗi trải nghiệm không chỉ mang giá trị kinh tế, mà còn kể câu chuyện văn hóa của cộng đồng.
Từ mô hình du lịch cộng đồng, chị Hương dần trở thành hạt nhân thúc đẩy xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại thôn Khe Sú 2. Chị phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương trong cải tạo hạ tầng, mở đường, vệ sinh môi trường, góp phần thay đổi diện mạo khu dân cư xanh, sạch, đẹp. Các đội văn nghệ quần chúng được thành lập và duy trì sinh hoạt thường xuyên, không chỉ phục vụ du khách, mà còn tạo sân chơi văn hóa lành mạnh cho người dân, khơi dậy niềm tự hào dân tộc, tăng cường sự gắn bó, sẻ chia trong cộng đồng.
Quan trọng hơn cả, từ chính mô hình du lịch do chị Hương khởi xướng, ý thức trách nhiệm gìn giữ văn hóa đã được khơi dậy và lan tỏa sâu rộng. Người dân không còn đứng ngoài, mà trở thành chủ thể của quá trình bảo tồn và phát huy bản sắc: Người già truyền dạy nghi lễ, phong tục; phụ nữ gìn giữ nghề thêu, ẩm thực truyền thống; thanh niên tham gia hoạt động văn nghệ, đón tiếp du khách. Du lịch vì thế không tách rời đời sống, mà trở thành động lực để văn hóa tiếp tục được nuôi dưỡng, phát triển. Qua đó, góp phần xây dựng đời sống văn hóa cơ sở bền vững, để những giá trị văn hóa Dao Thanh Y không chỉ được gìn giữ, mà còn lan tỏa mạnh mẽ, sống động dưới chân núi thiêng Yên Tử.
Hạt nhân văn nghệ khơi dậy sức trẻ ngành Than
Yêu ca hát, văn nghệ không chỉ như một sở thích, anh Phạm Quốc Cường (SN 1991), Bí thư Đoàn Thanh niên Công ty CP Than Cao Sơn - TKV, đã biến niềm đam mê ấy thành “chất xúc tác” khơi dậy sức hút của phong trào đoàn trong đơn vị. Gắn bó với công tác đoàn từ năm 2016, anh Cường nhận ra, giữa môi trường lao động đặc thù của ngành Than, phong trào văn hóa văn nghệ chính là chiếc cầu nối hiệu quả để tập hợp, đoàn kết và truyền cảm hứng cho thanh niên công nhân.
Nuôi dưỡng đam mê bằng việc học hát, chơi đàn guitar, tham gia biểu diễn và sáng tác, Quốc Cường là gương mặt quen thuộc tại các hội thi, hội diễn nghệ thuật quần chúng của TKV, ghi dấu ấn bằng nhiều thành tích nổi bật. Đồng thời, anh chủ động xây dựng và duy trì môi trường sinh hoạt văn hóa, văn nghệ lành mạnh tại đơn vị lồng ghép trong hoạt động đoàn để mỗi đoàn viên, thanh niên đều có cơ hội tham gia, thể hiện. Nhờ đó, hoạt động đoàn càng trở nên gần gũi, sinh động, góp phần hình thành lối sống văn hóa, văn minh trong lực lượng lao động trẻ.
Đặc biệt, từ đời sống lao động, khí thế sản xuất và tình yêu với ngành Than, anh Cường đã sáng tác nhiều ca khúc như: “Tuổi trẻ Đoàn Than Quảng Ninh”, “Sức trẻ Than Cao Sơn”, “Tuổi trẻ Than Tây Nam Đá Mài”, “Hãy sống vui”… Cùng với sáng tác, anh còn trực tiếp tổ chức dàn dựng, thực hiện các MV ca nhạc với sự tham gia của chính đoàn viên, thanh niên trong đơn vị và Đoàn Than Quảng Ninh. Những giai điệu mộc mạc, chân thành ấy không chỉ thể hiện niềm tự hào về ngành Than, về truyền thống “Kỷ luật và Đồng Tâm”, mà còn khơi dậy tinh thần thi đua lao động, cống hiến, không ngừng lan tỏa giá trị văn hóa, tinh thần đoàn kết trong tuổi trẻ ngành Than.
Không chỉ gắn bó với đơn vị, anh Cường còn tích cực kết nối phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng thông qua tham gia các chương trình giao lưu, biểu diễn âm nhạc cùng các ban nhạc trẻ trong tỉnh như: Rock 45 độ, Home Band, Guitar & More, Xóm Văn Công….
Từ tình yêu văn hóa, văn nghệ, anh Phạm Quốc Cường đã trở thành hạt nhân tích cực, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa cơ sở và xây dựng hình ảnh người thợ mỏ Quảng Ninh thời kỳ mới hiện đại, năng động, bản lĩnh, giàu khát vọng cống hiến.
