Phát triển dược liệu dưới tán rừng

Sau nhiều nỗ lực, cố gắng, nhiều địa phương của Quảng Ninh có lợi thế về lâm nghiệp cũng đồng thời phát triển mạnh việc trồng và khai thác cây dược liệu dưới tán rừng. Hướng đi này không chỉ đem lại thu nhập bền vững cho người dân, mà còn góp phần vào mục tiêu bảo vệ rừng, duy trì hệ sinh thái tự nhiên và đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Từ nhiều năm qua, khu vực vùng cao của Quảng Ninh luôn được đánh giá là những địa phương có nhiều tiềm năng, lợi thế phát triển cây dược liệu dưới tán rừng, với trên 900 loài cây thuốc thuộc các họ, chi khác nhau. Nhiều loại trong đó là những dược liệu quý, có giá trị kinh tế cao. Tỉnh đã quan tâm, triển khai nhiều chương trình, dự án khoa học để bảo tồn, phát triển các loài cây dược liệu bản địa dưới tán rừng tự nhiên và rừng trồng. Từ việc áp dụng nhiều cơ chế, chính sách đặc thù của Chính phủ về giống, vốn và công nghệ trong phát triển nuôi trồng, khai thác dược liệu, cho tới việc ban hành một số cơ chế, chính sách riêng của tỉnh tạo hành lang pháp lý cho phát triển dược liệu. Nhờ đó, nhiều mô hình đã được thực hiện khá hiệu quả, mở ra hướng phát triển sinh kế mới cho người dân, góp phần tích cực vào kết quả thực hiện các chương trình 135, xây dựng NTM, giảm nghèo bền vững... cho những khu vực vùng sâu, vùng xa của tỉnh.

Từ tiềm năng, lợi thế như vậy, nhiều địa phương trong tỉnh đang ngày càng phát triển mạnh việc trồng và khai thác cây dược liệu dưới tán rừng trong những năm gần đây, tạo thành một động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội. Như tại xã Hoành Mô, đề án phát triển nông nghiệp giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045 đang được địa phương nghiên cứu xây dựng, trên cơ sở toàn xã có trên 11.400ha đất rừng (chiếm 82,6% diện tích đất tự nhiên) bao gồm gần 6.000ha rừng hồi thuộc khu vực núi cao, điều kiện môi trường đất, nước, khí hậu thuận lợi... Đáng chú ý, Hoành Mô dự kiến mở rộng diện tích 180ha trồng cây ích trí nhân - là loại dược liệu có giá trị kinh tế cao (giá bán hạt đạt 35.000-40.000 đồng/kg) và có tác dụng giúp hạn chế xói mòn đất, ổn định nguồn nước ngầm, làm đa dạng thảm thực vật.

Còn tại các xã Quảng Đức, Đường Hoa... đồng bào DTTS đang dần mở rộng diện tích trồng các loại dược liệu như địa liền, ba kích, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất rừng. Trong đó, địa liền đang được trồng theo hướng hàng hóa với quy mô lớn trong vài năm trở lại đây, mỗi vụ từ 11-12 tháng là có thể thu hoạch củ với giá bán khoảng 50.000 đồng/kg.

Việc trồng dược liệu dưới tán rừng càng thêm thuận lợi khi Chính phủ ban hành Nghị định số 183/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 156/2018/NĐ-CP ngày 16/11/2018, quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Lâm nghiệp. Trong đó đã bổ sung những quy định riêng về hoạt động nuôi, trồng, phát triển và thu hoạch cây dược liệu trong các loại rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và rừng sản xuất.

Với cơ chế mới, người dân, nhóm hộ và hợp tác xã có cơ sở pháp lý rõ ràng để phát triển vùng dược liệu dưới tán rừng với điều kiện phải bảo vệ tài nguyên rừng một cách hài hòa và bền vững. Thẩm quyền phê duyệt phương án được phân cấp cho UBND cấp xã theo hướng rút ngắn thủ tục, tạo thuận lợi để hình thành hướng sinh kế mới cho các địa phương.

Giữa tháng 5 vừa qua, Sở Y tế đã tổ chức hội thảo thu hút đầu tư phát triển dược liệu giai đoạn 2026-2030 với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, chuyên gia và nhà đầu tư trong lĩnh vực nuôi trồng, sản xuất, chế biến dược liệu. Quảng Ninh xác định mục tiêu trở thành trung tâm dược liệu vùng Đông Bắc và mong muốn tăng cường kết nối, hợp tác với các doanh nghiệp, viện nghiên cứu, các chuyên gia và nhà đầu tư, nhằm thúc đẩy phát triển vùng nguyên liệu dược liệu bền vững. Tỉnh cũng cam kết sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình tìm hiểu, khảo sát, đầu tư tại địa bàn Quảng Ninh, nhất là trong việc xây dựng các cơ sở nghiên cứu, sản xuất, chế biến dược phẩm, thực phẩm bảo vệ và chăm sóc sức khỏe từ nguồn dược liệu bản địa.