Trước tình trạng dân số già hóa nhanh và thiếu hụt nhân viên chăm sóc tại nhà ngày càng nghiêm trọng, các nhà nghiên cứu Mỹ đang thử nghiệm những robot hỗ trợ có khả năng nhắc nhở, theo dõi và trợ giúp sinh hoạt hằng ngày cho người cao tuổi. Dù chưa thể thay thế con người, các thiết bị này được kỳ vọng sẽ góp phần giảm gánh nặng chăm sóc trong tương lai.
Sau khi chú chó dịch vụ hỗ trợ thứ hai qua đời, vợ chồng ông bà Brenda và Brian Marquis vẫn cần sự trợ giúp trong cuộc sống hằng ngày. Giải pháp mà họ lựa chọn không phải là một người chăm sóc mới, mà là Robbie, một robot có thể tự di chuyển trong căn hộ của họ ở bang New Hampshire.
Nhiều lần mỗi ngày, Robbie từ hành lang lăn vào phòng khách và trò chuyện với ông Brian Marquis, 59 tuổi, người đang sống chung với chấn thương sọ não do tai nạn giao thông từ năm 2012.
“Ông có muốn tập thể dục ngay bây giờ không? Vui lòng trả lời có hoặc không”, robot hỏi. Khi ông Brian đồng ý, màn hình hiển thị khuôn mặt của robot chuyển sang video hướng dẫn tập luyện để ông thực hiện các bài tập hằng ngày.
Trong nhiều thập kỷ, giới công nghệ đã theo đuổi mục tiêu tạo ra các robot gia đình vừa hữu ích vừa có khả năng tương tác tự nhiên như con người. Tuy nhiên, phần lớn những ý tưởng này vẫn chưa trở thành hiện thực.
Nhu cầu phát triển robot chăm sóc ngày càng gia tăng khi thế hệ người Mỹ sinh sau Chiến tranh thế giới thứ II bước vào độ tuổi 80, trong khi nước này đối mặt tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nhân viên chăm sóc tại nhà do mức lương thấp, tỷ lệ nghỉ việc cao và công việc áp lực.
Robot đang hỗ trợ gia đình Marquis là sản phẩm được phát triển trong khuôn khổ dự án nghiên cứu của Đại học New Hampshire (UNH), với sự tài trợ từ Viện Quốc gia về Lão hóa của Mỹ.
Bà Brenda Marquis cho biết cả bà và chồng đều gặp những khó khăn về thể chất, nhận thức và tâm lý, khiến cuộc sống hằng ngày trở nên phức tạp. Bà phải sử dụng xe lăn điện trong khi vẫn đảm nhận vai trò chăm sóc chồng.
“Chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm và duy trì nhân viên hỗ trợ chăm sóc tại nhà. Đó là lúc tôi bắt đầu tìm hiểu về robot để tìm giải pháp”, bà nói.
Robot mà gia đình gọi là Robbie thực chất là mẫu Stretch 4, do nhóm nghiên cứu của giáo sư khoa học máy tính Momotaz Begum tại UNH thử nghiệm. Thiết bị phần lớn thời gian ở trạm sạc đặt giữa phòng ngủ và bếp, nhưng sẽ tự động hoạt động khi cần nhắc ông Brian ăn uống hoặc thực hiện các công việc sinh hoạt.
Giáo sư Begum là người đã dành nhiều năm nghiên cứu các loại robot hỗ trợ xã hội dành cho người mắc bệnh Alzheimer hoặc các dạng sa sút trí tuệ khác. Bà cho biết, khi khảo sát ý kiến người cao tuổi về mẫu robot này, nhiều người cho rằng Stretch trông giống một chiếc giá treo quần áo hơn là người bạn đồng hành. “Tuy nhiên điều quan trọng là robot có thể hỗ trợ người dùng hiệu quả”, bà nói.
Hiện nay, ngoài robot hút bụi tự động, phần lớn người cao tuổi chỉ tiếp cận các thiết bị hỗ trợ dạng loa thông minh tích hợp trợ lý ảo như Alexa. Một số doanh nghiệp đã phát triển các robot đồng hành đặt trên bàn, nhưng chúng thiếu khả năng di chuyển và thực hiện các tác vụ thực tế.
Trong khi đó, các robot hình người vẫn còn xa mới đạt đến mức có thể hỗ trợ hiệu quả trong môi trường gia đình và thậm chí có thể gây nguy hiểm nếu bị ngã khi hoạt động gần những người hạn chế khả năng vận động.
Theo ông Aaron Edsinger, Giám đốc điều hành Hello Robot, đơn vị sản xuất Stretch, ưu điểm của thiết bị nằm ở tính đơn giản và thực dụng.
Phiên bản Stretch 4 mới nhất được trang bị cánh tay có thể kéo dài để lấy chai nước, hỗ trợ người dùng uống bằng ống hút hoặc giúp đọc các thông tin nhỏ trên nhãn thuốc. Robot sử dụng hệ thống camera, cảm biến tích hợp cùng các cảm biến lắp đặt trong nhà để xác định vị trí và nhận diện người sử dụng.
Được sản xuất tại bang California, Stretch 4 có giá gần 30.000 USD và chưa phổ biến như robot hút bụi hay các thiết bị trợ lý giọng nói. Tuy nhiên, đối với những gia đình có nhu cầu chăm sóc đặc biệt, thiết bị này được kỳ vọng sẽ trở thành một công cụ hỗ trợ hữu ích.
