Vùng mỏ Quảng Ninh gắn liền với lớp lớp thợ mỏ kiên cường, bền bỉ vượt qua điều kiện lao động khắc nghiệt. Họ đã hun đúc nên bản sắc văn hóa riêng với truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, trở thành nền tảng sức mạnh của ngành Than và nét đặc trưng tiêu biểu của Vùng mỏ.
Truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” ra đời từ cuộc Tổng bãi công của hơn ba vạn thợ mỏ vào năm 1936. Trong hoàn cảnh bị áp bức, bóc lột, những người thợ mỏ đã đoàn kết đứng lên đấu tranh, khẳng định sức mạnh của tinh thần tập thể. Từ sự kiện lịch sử ấy, khẩu hiệu “Kỷ luật và đồng tâm - chúng ta nhất định thắng” trở thành biểu tượng của ý chí, tinh thần đoàn kết và bản lĩnh của giai cấp công nhân Vùng mỏ.
Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” đã trở thành nếp nghĩ và cách sống của nhiều thế hệ thợ mỏ. Trong lao động sản xuất, “kỷ luật” thể hiện ở việc tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật, bảo đảm an toàn trong môi trường làm việc nhiều rủi ro. Nếu “kỷ luật” là cái gốc giữ vững kỷ cương, thì “đồng tâm” chính là chất keo bền chặt gắn kết tập thể. Những điều đó càng được thể hiện rõ trong những thời điểm khó khăn.
Trận mưa lũ lịch sử năm 2015 tại Quảng Ninh đã gây thiệt hại nặng nề cho ngành Than khi nhiều khu mỏ bị ngập sâu, hạ tầng và thiết bị sản xuất hư hại, khiến hoạt động khai thác của nhiều đơn vị đứng trước nguy cơ đình trệ, đời sống hàng vạn công nhân bị ảnh hưởng. Trong hoàn cảnh đó, tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” của người thợ mỏ tiếp tục được phát huy. Nhiều đơn vị trong Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đã nhanh chóng điều động nhân lực, phương tiện hỗ trợ các mỏ bị thiệt hại. Trong gian khó, tình đồng nghiệp và trách nhiệm với nghề đã trở thành động lực giúp họ vượt qua thử thách.
Không chỉ thể hiện trong lao động sản xuất, văn hóa công nhân Vùng mỏ còn được thể hiện rõ qua tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Vào tháng 9/2024, khi siêu bão số 3 (Yagi) đổ bộ vào Quảng Ninh, nhiều địa phương trong tỉnh chịu thiệt hại nặng nề về tài sản và hạ tầng. Sau khi khẩn trương ổn định sản xuất, đông đảo công nhân ngành Than đã tham gia hỗ trợ các địa phương khắc phục hậu quả thiên tai.
Hàng nghìn lượt công nhân cùng máy móc, phương tiện của các đơn vị ngành Than đã tham gia dọn dẹp môi trường, thu gom cây gãy, bùn đất và hỗ trợ sửa chữa hạ tầng. Nhiều công nhân còn phối hợp với lực lượng điện lực để khôi phục hệ thống điện, giúp đời sống người dân sớm trở lại bình thường. Những việc làm giản dị nhưng thiết thực ấy tiếp tục khẳng định tinh thần sẻ chia, trách nhiệm của cộng đồng công nhân Vùng mỏ đối với xã hội.
Nhận thức rõ giá trị của truyền thống văn hóa, những năm gần đây, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và Đảng ủy Than Quảng Ninh đã triển khai nhiều chủ trương nhằm bảo tồn và phát huy văn hóa công nhân Vùng mỏ trong bối cảnh mới. Nghị quyết số 76-NQ/ĐU ngày 9/1/2023 của Đảng ủy Tập đoàn về tăng cường bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong Tập đoàn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác định văn hóa là nền tảng tinh thần và nguồn lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của ngành. Theo đó, nhiều hoạt động tuyên truyền, giáo dục truyền thống đã được tổ chức nhằm giúp người lao động hiểu rõ hơn về lịch sử và ý nghĩa của tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm”. Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, các đơn vị trong ngành Than cũng đang xây dựng văn hóa doanh nghiệp hiện đại, chú trọng nâng cao tác phong làm việc chuyên nghiệp, cải thiện môi trường lao động và xây dựng hình ảnh người thợ mỏ trong thời kỳ mới.
Qua thời gian, văn hóa công nhân Vùng mỏ không chỉ là di sản tinh thần của ngành Than mà còn trở thành một phần bản sắc của Quảng Ninh. Trong bối cảnh hội nhập và phát triển hiện nay, văn hóa công nhân Vùng mỏ tiếp tục là điểm tựa tinh thần để ngành Than vượt qua khó khăn, đổi mới và phát triển. Từ truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, các thế hệ thợ mỏ hôm nay đang tiếp tục viết tiếp câu chuyện về một cộng đồng lao động bền bỉ, đoàn kết và giàu bản sắc, một sức mạnh mềm quan trọng của ngành Than và Quảng Ninh.
