Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Quảng Ninh có 54 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có hai đặc khu kinh tế biển đảo chiến lược là Vân Đồn và Cô Tô. Với diện tích đất liền hơn 6.206km² cùng vùng biển đặc quyền rộng lớn, tỉnh và các địa phương tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, từ đó khai thác tốt các lợi thế để thúc đẩy phát triển kinh tế biển.
Theo đánh giá của tỉnh, điểm nghẽn đầu tiên là độ mở của nền kinh tế chưa tương xứng với lợi thế cảng biển. Mặc dù sở hữu hệ thống cảng nước sâu cùng ba khu kinh tế cửa khẩu năng động, tỷ lệ kim ngạch xuất nhập khẩu trên GRDP năm 2025 mới đạt khoảng 75%, chủ yếu do khu vực ven biển vẫn thiếu các dự án công nghiệp chế biến, chế tạo quy mô lớn hướng đến xuất khẩu.
Bên cạnh đó, hệ thống hậu cần nghề cá và logistics biển chưa được đầu tư đồng bộ; xung đột giữa phát triển công nghiệp với yêu cầu bảo tồn Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà và phát triển du lịch sinh thái ngày càng rõ nét. Trong khi đó, tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng và các hiện tượng hải văn cực đoan cũng tạo thêm sức ép đối với phát triển kinh tế biển.
Trước thực tế đó, tỉnh đang tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng và logistics; đẩy nhanh GPMB, giải quyết khó khăn về nguồn vật liệu san lấp để thúc đẩy tiến độ Bến cảng tổng hợp Vạn Ninh (giai đoạn 1), khu kho bãi hàng hóa cửa khẩu Hoành Mô, đồng thời nâng cấp luồng hàng hải Con Ong - Hòn Nét, hướng tới mục tiêu giảm từ 10-15% chi phí logistics.
Song song với đó, hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão, trung tâm hậu cần nghề cá và chợ đầu mối thủy sản quy mô vùng cũng đang được thúc đẩy đầu tư nhằm hình thành chuỗi liên kết tiêu thụ thủy sản khu vực phía Bắc. Đây được xem là bước đi quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng của kinh tế biển thay vì chỉ khai thác lợi thế tài nguyên.
Ông Nguyễn Như Hạnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo điều kiện để cấp tỉnh trực tiếp điều phối quy hoạch, quản lý thống nhất không gian biển, thay vì bị chia cắt theo địa giới hành chính cấp huyện như trước.
Từ lợi thế đó, Quảng Ninh đang tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng và logistics. Tỉnh trực tiếp chỉ đạo đẩy nhanh GPMB, giải quyết khó khăn về nguồn vật liệu san lấp để thúc đẩy tiến độ Bến cảng tổng hợp Vạn Ninh (giai đoạn 1), khu kho bãi hàng hóa cửa khẩu Hoành Mô, đồng thời nâng cấp luồng hàng hải Con Ong - Hòn Nét, hướng tới mục tiêu giảm từ 10-15% chi phí logistics.
Song song với đó, hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão, trung tâm hậu cần nghề cá và chợ đầu mối thủy sản quy mô vùng cũng đang được thúc đẩy đầu tư nhằm hình thành chuỗi liên kết tiêu thụ thủy sản khu vực phía Bắc. Đây được xem là bước đi quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng của kinh tế biển thay vì chỉ khai thác lợi thế tài nguyên. Một điểm nhấn khác là chuyển đổi phương thức quản trị biển theo hướng số hóa.
Cùng với hạ tầng và chuyển đổi số, Quảng Ninh cũng tập trung mở rộng dư địa phát triển các ngành kinh tế biển mới. Hiện tỉnh đang phối hợp với các bộ, ngành tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế lựa chọn nhà đầu tư và giao khu vực biển để thu hút các dự án điện gió ngoài khơi tại vịnh Bắc Bộ cũng như điện gió ven bờ từ Hạ Long đến Móng Cái, Cô Tô.
Phát triển kinh tế biển đi đôi với bảo tồn tài nguyên cũng là yêu cầu xuyên suốt trong chiến lược của tỉnh. Theo đó, tỉnh đã giao quyền quản lý trực tiếp cho chính quyền 54 địa phương trong bảo vệ các vùng lõi đa dạng sinh học như Vườn quốc gia Bái Tử Long, khu bảo tồn Đồng Sơn - Kỳ Thượng; áp dụng nghiêm ngặt các giải pháp bảo vệ hệ sinh thái ven biển, kiểm soát phát triển không gian ngầm nhằm hạn chế nguy cơ sụt lún, xâm nhập mặn và tác động tiêu cực đến môi trường.
Ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, cho biết: Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tinh gọn, hiệu quả chính là điểm tựa vững chắc giúp Quảng Ninh tối ưu hóa không gian, phát huy nội lực để hiện thực hóa các cam kết phát triển xanh. Đây cũng sẽ là nền tảng để tỉnh tiếp tục đóng góp tích cực vào Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, phấn đấu trở thành một trong những đầu tàu kinh tế biển tổng hợp của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước.
Tuy nhiên, để phát triển nhanh, bền vững kinh tế biển, tỉnh cũng đang đề nghị Trung ương tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho cấp tỉnh trong công tác quản lý tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, đặc biệt là thẩm định quy hoạch không gian biển, giao khu vực biển cho các dự án nuôi trồng thủy sản nước lợ và các hoạt động kinh tế ven biển. Đối với lĩnh vực năng lượng tái tạo biển, tỉnh kiến nghị sớm ban hành hướng dẫn thống nhất về thẩm quyền lựa chọn nhà đầu tư và giao khu vực mặt biển đối với các dự án điện gió ngoài khơi, tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý, tạo điều kiện thu hút dòng vốn đầu tư xanh vào các địa phương ven biển. Bên cạnh đó, tỉnh cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế thí điểm giao doanh nghiệp tư nhân trong nước tham gia quản lý rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và các khu bảo tồn biển theo mô hình hợp tác công - tư; chính sách hỗ trợ phát triển nuôi biển ở vùng biển mở, ngoài 3 hải lý.
Liên quan đến liên kết vùng, tỉnh kiến nghị Chính phủ sớm phê duyệt Đề án phát triển Hải Phòng - Quảng Ninh trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, mang tầm quốc tế, hàng đầu Đông Nam Á, tạo cơ chế đặc thù để hai địa phương phát huy lợi thế bổ trợ lẫn nhau, hình thành cực tăng trưởng mới của vùng Bắc Bộ.
