Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn vừa ký Quyết định số 164/QĐ-TTg phê duyệt Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc).
Mục tiêu tổng quát của Đề án nhằm xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái nói riêng và tỉnh Quảng Ninh nói chung sớm trở thành một trong những trung tâm, đầu mối hoạt động xuất nhập khẩu, thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế cửa khẩu trọng điểm của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc; đồng thời, là cửa ngõ quan trọng trong thông thương hàng hóa của các nước ASEAN với thị trường Trung Quốc và các nước khác. Xây dựng cửa khẩu quốc tế Móng Cái trở thành một trong những “cửa khẩu kiểu mẫu, thông minh, cửa khẩu tiên tiến” dựa trên ứng dụng công nghệ cao, có hệ thống giao thông đường bộ hiện đại kết nối với cảng biển, sân bay.
Mục tiêu cụ thể là phấn đấu thời gian thông quan dự kiến rút ngắn còn khoảng 4-6 giờ, giảm khoảng 30-40% chi phí thông quan, chi phí bến bãi, vận chuyển và dịch vụ tại cửa khẩu hai bên; bảo đảm dòng chảy hàng hóa thông suốt, hạn chế đứt gãy chuỗi cung ứng khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh. Đến năm 2030, nâng cao năng lực thông quan tại cửa khẩu quốc tế Móng Cái lên khoảng 3 lần so với thời điểm hiện tại.
Đề án cũng xác định xây dựng mô hình cửa khẩu Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc) trên cơ sở ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại cho luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh tại khu vực cầu Bắc Luân I và luồng kiểm soát phương tiện vận tải, hàng hóa xuất nhập khẩu tại khu vực cầu Bắc Luân II. Việc này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông qua lại cửa khẩu biên giới; đồng thời tạo công cụ quản lý hiện đại phục vụ công tác kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng tại cửa khẩu. Mô hình cửa khẩu thông minh thực hiện trong một phạm vi tách biệt, khép kín, áp dụng đối với một số chủng loại mặt hàng cụ thể trong thời gian thí điểm. Bên cạnh đó, phương thức giao nhận hàng hóa truyền thống vẫn được duy trì hoạt động đồng thời.
Các mặt hàng lựa chọn thực hiện thông quan theo mô hình cửa khẩu thông minh, gồm: Hàng nông sản (rau, quả), thủy sản đông lạnh, hàng điện tử, linh kiện điện tử của Việt Nam và mặt hàng điện tử, linh kiện điện tử xuất khẩu của Trung Quốc và một số mặt hàng khác để đảm bảo mục tiêu, hiệu quả của Đề án.
Đề án dự kiến triển khai trong 2 giai đoạn. Giai đoạn 1 là năm 2026, tại khu vực cầu Bắc Luân I sẽ triển khai luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh trên cơ sở hạ tầng hiện có, đối tượng phục vụ là cư dân biên giới và hành khách. Dự kiến hoàn thành trong quý I/2026. Tại khu vực cầu Bắc Luân II sẽ xây dựng cơ sở hạ tầng công trình cửa khẩu thông minh, xây dựng luồng chuyên dụng và lắp đặt trang thiết bị để xe tự hành không người lái IGV hoạt động (mục tiêu hoạt động 24/7), xây dựng Trung tâm điều hành thông minh (IOC).
Giai đoạn 2 (2027-2030), khu vực cầu Bắc Luân I sẽ mở rộng phạm vi ranh giới cửa khẩu để đầu tư mở rộng không gian, diện tích dành cho xuất nhập cảnh, tăng số luồng kiểm soát tự động. Tại khu vực cầu Bắc Luân II sẽ triển khai mô hình cửa khẩu thông minh, tăng số làn chuyên dụng và nâng cấp năng lực thông quan xuất nhập khẩu...
Thời gian thí điểm Đề án đến hết ngày 31/12/2030. Quyết định cũng nêu rõ, UBND tỉnh Quảng Ninh là đơn vị chủ trì, phối hợp với bộ, ngành Trung ương triển khai những nhiệm vụ trọng tâm, như: xây dựng các quy định, văn bản hướng dẫn việc triển khai xây dựng và vận hành thí điểm cửa khẩu thông minh; phát triển lực lượng lao động số; đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng; tăng cường công tác đối ngoại với phía Trung Quốc; tuyên truyền, phổ biến đến các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
