Quảng Ninh luôn nằm trong nhóm địa phương có hoạt động XNK sôi động nhất cả nước. Lợi thế cửa khẩu đa dạng, hạ tầng hiện đại và môi trường kinh doanh thông thoáng đã giúp tỉnh thu hút ngày càng nhiều doanh nghiệp mở rộng hoạt động XNK.
Thực hiện nghị quyết của Chính phủ và chỉ đạo của tỉnh về phát triển kinh tế tư nhân, Quảng Ninh liên tục rà soát, cắt giảm TTHC, nâng cao chất lượng dịch vụ công, tạo môi trường kinh doanh minh bạch. Tại các cửa khẩu, thủ tục XNK được thực hiện hoàn toàn bằng phương thức điện tử, doanh nghiệp có thể theo dõi, kiểm tra, cập nhật tình trạng hồ sơ trực tuyến, giảm tối đa thời gian chờ, chi phí đi lại, kho bãi.
Chi cục Hải quan khu vực VIII luôn được đánh giá là một trong những đơn vị tiên phong trong cải cách hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp. Đơn vị thực hiện nghiêm việc tinh gọn tổ chức, nâng cao hiệu lực quản lý, đồng thời phát huy vai trò “hải quan kiến tạo”, đồng hành để doanh nghiệp phát triển.
Chi cục và các đơn vị trực thuộc duy trì nhiều kênh hỗ trợ 24/24h, tiếp nhận và xử lý vướng mắc nhanh chóng. Đặc biệt, các chương trình trao đổi, đối thoại thường xuyên với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh giúp cơ quan quản lý nắm bắt chính xác khó khăn của doanh nghiệp, kịp thời tham mưu cơ quan có thẩm quyền sửa đổi quy định, rút gọn thủ tục, hỗ trợ lưu thông hàng hóa.
Trong công tác hỗ trợ, Chi cục triển khai nhiều kênh tiếp nhận vướng mắc trực tuyến và trực tiếp: Website, email, fanpage, zalo OA, đường dây nóng và các tổ hướng dẫn tại cửa khẩu. Doanh nghiệp được giải đáp kịp thời về chính sách, quy trình, hồ sơ XNK; được hướng dẫn đầy đủ khi có quy định mới hoặc phát sinh các rủi ro thị trường.
Từ năm 2023 đến tháng 9/2025, Chi cục đã tiếp nhận và xử lý 10.102 hồ sơ trên dịch vụ công trực tuyến HQ36a, nghiên cứu ứng dụng AI vào công tác quản lý rủi ro, triển khai phân công tờ khai tự động và công cụ tra cứu thông tin thuế, phí phục vụ doanh nghiệp.
Đặc biệt, đơn vị đã đề xuất cắt giảm 34 nhóm hàng thuộc diện kiểm tra chuyên ngành; rà soát, sửa đổi, bãi bỏ tổng cộng 18 TTHC để giảm gánh nặng cho doanh nghiệp; kiến nghị công khai 79 TTHC để doanh nghiệp thuận tiện tra cứu, thực hiện.
Quảng Ninh coi doanh nghiệp là trung tâm của hoạt động cải cách thủ tục XNK, bởi vậy chính sách hỗ trợ được triển khai thường xuyên và liên tục. Riêng Chi cục Hải quan khu vực VIII, từ năm 2023 đến tháng 9/2025 đã tổ chức 6 hội nghị đối thoại cấp Chi cục và 38 cuộc đối thoại tại cấp cửa khẩu, tiếp nhận và giải đáp 194 ý kiến trực tiếp từ doanh nghiệp. Tổ hỗ trợ đã xử lý dứt điểm 839 vướng mắc phát sinh, góp phần giúp doanh nghiệp yên tâm hoạt động, không bị gián đoạn quá trình thông quan.
Đơn vị cũng là một trong những chi cục đầu tiên triển khai hiệu quả chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan. Doanh nghiệp tham gia được cảnh báo rủi ro, giảm tần suất kiểm tra thực tế hàng hóa và được ưu tiên bố trí khu vực làm thủ tục riêng. Đến nay, đã có 19 doanh nghiệp ký kết tham gia, tạo bước chuyển trong nâng cao mức độ tuân thủ, giảm thiểu tình trạng gian lận, rút ngắn thời gian thông quan nhưng vẫn đảm bảo an toàn.
Cùng với cải cách TTHC, chuyển đổi số là trụ cột quan trọng giúp Quảng Ninh thu hút doanh nghiệp XNK. 100% thủ tục hải quan được thực hiện qua hệ thống điện tử; doanh nghiệp có thể nộp thuế 24/7, kê khai trực tuyến, không còn cảnh xếp hàng giấy tờ như trước. Hệ thống một cửa quốc gia và một cửa ASEAN vận hành ổn định, giúp doanh nghiệp giảm đáng kể thời gian kiểm tra chuyên ngành.
Chi cục Hải quan khu vực VIII còn triển khai ứng dụng dữ liệu “Vietnam Customs Data” để theo dõi, phân tích số liệu XNK theo từng thời điểm, hỗ trợ lãnh đạo điều hành khoa học, kịp thời. Việc ứng dụng AI trong một số khâu nghiệp vụ giúp nâng cao năng lực giám sát, cảnh báo rủi ro, khẳng định hướng đi của Quảng Ninh trong xây dựng “cửa khẩu thông minh - hải quan số”.
Nhờ cách làm quyết liệt, minh bạch và hỗ trợ đúng trọng tâm, lượng doanh nghiệp XNK qua Quảng Ninh tăng đều qua từng năm. 10 tháng năm 2025, có 2.533 doanh nghiệp làm thủ tục hải quan qua các cửa khẩu.
