Thượng viện Mỹ ngày 7/8 đã thông qua gói biện pháp trừng phạt Nga quy mô lớn, sau hơn một năm vận động của Thượng nghị sĩ quá cố Lindsey Graham nhằm củng cố sự ủng hộ của Mỹ đối với Ukraine và gây sức ép lên Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc chiến kéo dài.
Dự luật lưỡng đảng được thông qua với tỷ lệ 86-11, trong đó cho phép Tổng thống Mỹ áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với những quốc gia tiếp tục mua dầu, khí đốt và các mặt hàng xuất khẩu khác của Nga, nhằm cắt giảm nguồn thu mà Moskva sử dụng để duy trì chiến sự.
Cuộc bỏ phiếu diễn ra sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy tới Quốc hội Mỹ hồi tuần trước, gặp các thượng nghị sĩ thuộc cả hai đảng và theo dõi từ khán phòng những cuộc bỏ phiếu thủ tục đầu tiên đối với dự luật.
Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal của bang Connecticut, người từng phối hợp với ông Graham xây dựng gói trừng phạt, cho rằng cả Tổng thống Zelenskyy và Tổng thống Putin đều đang theo dõi động thái của Thượng viện. Ông khẳng định Washington muốn gửi thông điệp tới người dân Ukraine rằng họ không đơn độc, đồng thời cảnh báo Tổng thống Putin rằng Nga sẽ không thể chinh phục Ukraine.
Đây được xem là một trong những động thái đáng kể nhất của Quốc hội Mỹ trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump nhằm tác động đến cục diện cuộc chiến Nga - Ukraine. Quốc hội Mỹ lâu nay gặp khó khăn trong việc duy trì dòng viện trợ và đạn dược cho Ukraine, nhưng ông Trump đã bày tỏ ủng hộ gói trừng phạt và gây sức ép để Hạ viện sớm xem xét dự luật, trước khi dự luật có thể được chuyển lên Nhà Trắng để Tổng thống ký ban hành.
Ông Graham và ông Blumenthal từng công bố thỏa thuận với Nhà Trắng về dự luật ngày 10/7, sau hơn một năm đàm phán. Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, ông Graham đột ngột qua đời ở tuổi 71.
Nhắm vào nguồn thu năng lượng của Nga
Theo dự luật, Tổng thống Mỹ có thể áp mức thuế lên tới 100% đối với hàng hóa nhập khẩu từ những quốc gia thuộc nhóm mua dầu hoặc khí đốt của Nga nhiều nhất, trong đó có Trung Quốc và Ấn Độ.
Dự luật cũng đưa ra ngoại lệ đối với những quốc gia nhập khẩu chưa đến 15% khí đốt từ Nga và đang thực hiện các bước nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung này.
Ngoài các biện pháp nhằm vào hoạt động xuất khẩu năng lượng, gói trừng phạt còn nhắm tới Tổng thống Putin, các quan chức chính trị và quân sự cấp cao của Nga, các tổ chức tài chính và những dự án năng lượng của nước này.
Phạm vi trừng phạt cũng được mở rộng tới đội tàu chở dầu cũ đổi cờ mà Nga sử dụng để né tránh các biện pháp trừng phạt hiện hành, qua đó nhằm hạn chế nguồn thu từ dầu mỏ và năng lượng của Moskva.
Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ có thể miễn trừ hoặc dỡ bỏ một số biện pháp trừng phạt nếu xác nhận với Quốc hội rằng việc này phù hợp với lợi ích quốc gia.
Việc trao cho tổng thống quyền áp thuế rộng như vậy đã gây tranh cãi. Một số nghị sĩ Dân chủ và Cộng hòa lo ngại các biện pháp thuế quan mới có thể khiến giá hàng hóa tăng và làm gia tăng lạm phát tại Mỹ. Phần lớn những người bỏ phiếu chống dự luật là các nghị sĩ Dân chủ có quan điểm cấp tiến.
Dự luật chuyển sang Hạ viện
Sau khi được Thượng viện thông qua, dự luật sẽ được chuyển sang Hạ viện, nơi dự kiến sẽ xem xét vấn đề này sau khi các nghị sĩ trở lại làm việc vào cuối tháng 8.
Tuy nhiên, các nghị sĩ Dân chủ hàng đầu tại Hạ viện vẫn lo ngại, dự luật trao cho Tổng thống Trump quá nhiều quyền lực về thuế quan.
Hạ nghị sĩ Gregory Meeks, thành viên Dân chủ cấp cao của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, cho rằng dự luật hiện tại có thể cho phép ông Trump sử dụng thuế quan như một công cụ chính trị mà không thực sự tạo đủ sức ép đối với Nga, trong khi người tiêu dùng Mỹ có thể phải gánh thêm chi phí.
Hạ viện trước đó đã thông qua một dự luật riêng hồi tháng 6 nhằm cung cấp viện trợ cho Ukraine và trừng phạt những lĩnh vực quan trọng trong nền kinh tế Nga.
