Trong bối cảnh ngành Than đang đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa và chuyển đổi số, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng trở nên cấp thiết. Nhiều năm qua, Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam luôn giữ vai trò là “cái nôi” đào tạo, cung cấp hàng nghìn lao động vững tay nghề mỗi năm cho TKV. Để rút ngắn khoảng cách từ giảng đường đến khai trường mỏ, nhà trường đã chủ động đổi mới phương pháp đào tạo theo hướng bám sát nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và tăng cường thời gian thực hành các nghề mỏ hầm lò.
Theo đó, Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam đã chủ động đổi mới toàn diện phương pháp giảng dạy. Tại các phòng học lý thuyết, phương pháp truyền thống được thay thế bằng hệ thống trình chiếu 3D mô phỏng trực quan cấu trúc địa chất, sơ đồ khai thác và quy trình vận hành thiết bị. Những kiến thức kỹ thuật phức tạp nhờ đó trở nên sinh động, giúp học viên dễ dàng tiếp thu bản chất của từng công đoạn sản xuất.
Sự khác biệt lớn nhất trong mô hình đào tạo của nhà trường nằm ở các khu thực nghiệm hầm lò quy mô. Tại Phân hiệu Hoành Bồ, học viên nghề khai thác mỏ được học tập trong môi trường mô phỏng giống hệt thực tế sản xuất. Hệ thống đường lò, vì chống, máng cào, băng tải và thiết bị khoan được bố trí đồng bộ. Giảng viên Nguyễn Văn Hải (Phân hiệu Hoành Bồ) chia sẻ: Nhờ mô hình bài giảng trực quan, hấp dẫn, không khí học tập tại khu thực hành luôn sôi động. Sau khi giảng viên hướng dẫn, từng nhóm học viên chủ động trao đổi, phối hợp xử lý công việc như một tổ sản xuất thực sự. Sai ở đâu, sửa ngay ở đó, chưa thành thạo thì luyện tập lại nhiều lần.
Khai thác mỏ hầm lò đòi hỏi người lao động phải làm chủ kỹ năng ngay từ những ngày đầu nhận việc, bởi chỉ một thao tác sai cũng có thể ảnh hưởng đến an toàn sản xuất. Nói về điều này, Thạc sĩ Nguyễn Xuân Huy, Phó Trưởng Phân hiệu Hoành Bồ, nhấn mạnh: Triết lý đào tạo của nhà trường là rút ngắn tối đa khoảng cách giữa nhà trường và doanh nghiệp. Vì vậy, trường luôn xây dựng chương trình đào tạo theo hướng tăng cường thực hành. Khi về doanh nghiệp, học viên sẽ nhanh chóng hòa nhập với môi trường làm việc.
Song hành với lực lượng trực tiếp khai thác than là đội ngũ thợ cơ điện, cơ khí - những "người hậu cần" tin cậy giữ cho các dây chuyền sản xuất vận hành an toàn, liên tục. Tại Phân hiệu Cẩm Phả, các lớp đào tạo nghề cơ điện lò, cơ khí, công nghệ ô tô... liên tục được bổ sung, cập nhật trang thiết bị hiện đại tương thích với thiết bị tại các mỏ hiện nay.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn về điện, điều khiển và công nghệ số, nhà trường đặc biệt chú trọng hình thành văn hóa an toàn và kỷ luật lao động cho học viên. Học viên Nguyễn Tiến Đức Minh (lớp Công nghiệp ô tô, Phân hiệu Cẩm Phả) cho biết: Không chỉ truyền đạt kiến thức chuyên môn, các thầy cô còn chú trọng hình thành tác phong công nghiệp, kỹ năng làm việc nhóm, kỷ luật lao động và văn hóa an toàn cho học viên. Đây là những hành trang bắt buộc với chúng em khi bước vào môi trường sản xuất của ngành Than.
Để tránh tình trạng "trường dạy một đằng, mỏ cần một nẻo", Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam chọn cách bắt tay chặt chẽ với các đơn vị sản xuất của TKV. Hằng năm, nhà trường đều lấy ý kiến từ các mỏ để chỉnh sửa giáo trình cho sát với thực tế vị trí việc làm. Nhiều kỹ sư, quản đốc có kinh nghiệm từ các công ty than được mời về trường dạy các chuyên đề thực tế. Ngược lại, giảng viên của trường cũng định kỳ xuống các diện sản xuất để cập nhật công nghệ mới, đảm bảo kiến thức truyền đạt không bị lạc hậu.
Những năm tới, ngành Than sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức, điều kiện khai thác ngày càng xuống sâu, yêu cầu về an toàn cao hơn, công nghệ phát triển nhanh hơn và áp lực nâng cao năng suất ngày càng lớn. Điều đó đồng nghĩa với việc nguồn nhân lực phải được chuẩn bị từ hôm nay.
