Trong khai thác hầm lò, vận tải được ví như “mạch máu” của cả dây chuyền sản xuất. Than, đất đá, vật tư, thiết bị và cả con người đều phải được vận chuyển liên tục, an toàn và đúng tiến độ. Bởi vậy, trên hành trình xuống sâu, hiện đại hóa công tác vận tải đã được Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm xây dựng mô hình mỏ hầm lò hiện đại, ít người, an toàn và năng suất cao.
Công ty Than Mạo Khê - TKV là một trong những đơn vị tiêu biểu cho quá trình chuyển đổi mô hình vận tải từ giản đơn đến hiện đại. Nhiều năm trước, toàn bộ than khai thác (khoảng 2,5 triệu tấn) được vận chuyển qua 11 tuyến băng tải và 3 hộc cấp liệu từ mức -150m, -80m, -25m lên mặt bằng. Mỗi công đoạn đều cần công nhân trực vận hành, tổng cộng 45 lao động mỗi ngày đêm sản xuất. Từ năm 2017, Than Mạo Khê từng bước thay thế hình thức vận tải bằng xe goòng bằng hệ thống băng tải liên tục. Hiện nay, 18 tuyến băng tải đã tạo thành một dây chuyền khép kín, đưa than từ các lò chợ ra mặt bằng công nghiệp mỏ. Đơn vị cũng đã xây dựng hệ thống điều khiển tập trung, cho phép toàn bộ tín hiệu, thông số của từng tuyến băng tải được truyền về phòng điều khiển trung tâm. Nhờ đó, số lao động trực tiếp vận hành giảm còn 12 người mỗi ngày đêm, trong khi khả năng giám sát, phát hiện và xử lý sự cố được nâng lên rõ rệt.
Công nhân Lâm Văn Khánh, Phân xưởng Vận tải 2, Công ty Than Mạo Khê, cho biết: Việc tự động hóa các tuyến băng tải không chỉ giúp giảm nhân lực, tiết kiệm chi phí, mà còn nâng cao năng suất của mỏ trong nhiều năm qua. Từ một vị trí vận hành, công nhân trực ca có thể giám sát toàn tuyến hành trình của hệ thống băng tải, nâng cao công tác an toàn lao động cho mỏ.
Không chỉ vận chuyển than, Than Mạo Khê đặt mục tiêu không để người lao động phải đi bộ quá 500m từ điểm xuống lò tới nơi làm việc. Theo đó, đơn vị đã đầu tư hệ thống tời MDK tại giếng chính với năng suất vận chuyển từ 300-350 người/giờ; 9 hệ thống tời hỗ trợ người đi bộ, năng suất đạt 270-300 người/giờ cùng 50 xe song loan 18 chỗ phục vụ đưa đón công nhân vào các khu vực sản xuất. Thời gian di chuyển của thợ lò được rút ngắn từ 20-25 phút so với trước đây.
Ông Đoàn Việt Tuấn, Phó Giám đốc Công ty, cho biết: Than Mạo Khê hiện đã hình thành hệ thống vận tải đồng bộ gồm vận tải than bằng máng cào, băng tải; vận tải đất đá bằng máy xúc, tàu điện ắc quy và trục kéo; vận tải vật tư bằng tời trục kết hợp goòng chuyên dùng; vận tải nhân công bằng cáp treo và xe song loan. Đặc biệt, ở các phân xưởng đào lò, cơ giới hóa khâu xúc bốc, vận chuyển đất đá được đẩy mạnh, góp phần giảm sức lao động thủ công, nâng cao năng suất và cải thiện điều kiện làm việc. Đây là nền tảng để đơn vị nâng cao sản lượng trong những năm tới, khi Dự án khai thác hầm lò dưới mức -150m đưa vào khai thác với mô hình lò giếng đứng sử dụng các hệ thống trục tải chuyên dùng vận chuyển người, than, đất đá và vật tư.
Đầu tư đồng bộ cho công tác vận tải cũng góp phần đắc lực giúp Than Núi Béo đạt mức sản lượng theo thiết kế là 2 triệu tấn than/năm; đồng thời cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động. Hiện nay, đơn vị đang duy trì hiệu quả các hệ thống trục tải giếng đứng chính và phụ, phục vụ vận tải than, đất đá và người đi lại, làm việc trong lò. Các hệ thống băng tải vận hành thông suốt với sản lượng bình quân trên 8.000 tấn than/ngày. Các thiết bị hỗ trợ người đi lại như song loan, tời RJYK... cũng hoạt động liên tục 3 ca, đảm bảo sản xuất thông suốt.
Ông Nguyễn Tiến Sơn, Quản đốc Phân xưởng Vận tải Giếng đứng, cho biết: Cùng với việc quản lý, vận hành hiệu quả các phương tiện, thiết bị vận tải; đơn vị cũng đang từng bước số hóa khâu này, nhằm giảm nhân lực vận hành và nâng cao tính an toàn cho các hệ thống vận tải.
Theo TKV, tính riêng khâu vận tải than trong các mỏ hầm lò, toàn Tập đoàn hiện có khoảng 1.652 bộ băng tải. Trong năm 2025 vừa qua, các đơn vị đã lắp đặt thêm 54 hệ thống vận chuyển người với 93 đầu thiết bị, nâng tổng số thiết bị chở người trong hầm lò lên 972 bộ. Hệ thống vận chuyển vật liệu cũng được bổ sung thêm 147 đầu thiết bị, nâng tổng số lên 2.437 thiết bị. Song song với đầu tư thiết bị, Tập đoàn đặc biệt chú trọng quản lý kỹ thuật, kiểm định tời trục, hệ thống điện, đường sắt, các trạm bơm nước và bảo đảm chiếu sáng tại những vị trí sản xuất có nguy cơ cao, nhằm duy trì môi trường làm việc an toàn trong điều kiện khai thác ngày càng xuống sâu.
Hiện đại hóa vận tải hầm lò cũng là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển khoa học công nghệ của TKV đến năm 2030 theo hướng tăng cường cơ giới hóa, tự động hóa, tin học hóa và sản xuất sạch hơn; đồng thời cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đây là nền tảng quan trọng để ngành Than chinh phục những chiều sâu mới, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng các mỏ hầm lò thông minh, năng suất cao và an toàn trong tương lai.
