Xây dựng đặc khu thông minh từ trụ cột KHCN và chuyển đổi số

Hơn một năm sau khi Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được ban hành, đặc khu Vân Đồn đã cho thấy tinh thần vào cuộc khẩn trương, quyết liệt, với những kết quả rõ nét, tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Tiên phong chuyển đổi số

Quán triệt đầy đủ các chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh, Đảng ủy đặc khu Vân Đồn đã ban hành Kế hoạch hành động số 04-KH/ĐU ngày 9/7/2025 để triển khai Kế hoạch hành động số 538-KH/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh, cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW sát với điều kiện thực tiễn. Trên cơ sở đó, đặc khu tập trung tuyên truyền, lan tỏa mạnh mẽ các cơ chế, chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Năm 2025, Vân Đồn thành lập Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số do đồng chí Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND làm Trưởng ban và lập các Tổ giúp việc chuyên trách. Cùng với đó, địa phương cũng đã thành lập 72 tổ công nghệ số cộng đồng với 542 thành viên, liên tục tổ chức các hội nghị triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” với tổng số 3.000 cán bộ, đoàn viên, hội viên và nhân dân tham dự; tổ chức 6 hội nghị và lớp tập huấn về thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu; ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI vào công tác quản lý, điều hành, phục vụ người dân và doanh nghiệp cho 1.700 cán bộ, công chức, viên chức các phòng ban, cơ quan, đơn vị.

Song song với đó, đặc khu Vân Đồn từng bước đầu tư, hoàn thiện hạ tầng số. Trong đó, địa phương đã rà soát hệ thống truyền thanh đặc khu, lắp đặt bổ sung 40 cụm loa truyền thanh tại các khu dân cư; khảo sát vị trí lắp đặt camera theo dõi thông minh (AI); triển khai rộng khắp Zalo mini App “Vân Đồn số” tới đông đảo nhân dân. Đồng thời, định hướng xây dựng kế hoạch triển khai giải pháp 5G, AI, ứng dụng công nghệ điện toán đám mây vào hệ thống điều khiển, ứng dụng công nghệ quản lý cảng thông minh tại Bến cảng cao cấp Ao Tiên; đẩy mạnh số hóa các di sản, di tích; hướng dẫn các đơn vị triển khai việc thanh toán không dùng tiền mặt trong hoạt động kinh doanh…

Những chuyển động mạnh mẽ trong chuyển đổi số đã góp phần quan trọng giúp Vân Đồn về đích vượt mức các nhiệm vụ tăng trưởng kinh tế - xã hội đã đề ra trong năm 2025. Vân Đồn hoàn thành 14/14 chỉ tiêu, trong đó có 5 chỉ tiêu vượt mức Nghị quyết HĐND đề ra. Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất đạt 26,8%, vượt cả chỉ tiêu huyện và chỉ tiêu đặc khu đề ra. Tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt 1.291 tỷ đồng, bằng 200% dự toán giao; giải ngân vốn đầu tư công đạt mức cao so với kế hoạch. Quan trọng hơn, chuyển đổi số đang thay đổi cách thức vận hành và nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân của cả hệ thống chính trị.

Chất lượng giải quyết thủ tục hành chính tiếp tục được nâng lên rõ rệt. Tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,71%; 100% hồ sơ được số hóa kết quả giải quyết; 100% phiếu đánh giá của người dân thể hiện mức “rất hài lòng” về thái độ và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Đặc khu cũng thành lập các tổ công tác tại khu vực đảo, vùng sâu, vùng xa, bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ hành chính công thuận lợi. Trong lĩnh vực y tế, UBND đặc khu ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, đồng thời triển khai Chiến dịch làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu hồ sơ sức khỏe, sổ sức khỏe điện tử, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân và hiệu quả quản lý y tế.

Hướng tới đặc khu thông minh

Xác định 2026 là năm mở đầu cho giai đoạn phát triển mới, mang tính bứt phá nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đặc khu Vân Đồn trở thành đặc khu kinh tế thế hệ mới, hiện đại, thông minh, mang tầm khu vực và quốc tế, Vân Đồn xác định việc triển khai nghị quyết 57 càng phải đi vào chiều sâu, đồng bộ. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh được xác định là khâu đột phá, tạo động lực cho phát triển toàn diện, bền vững..

Theo đó, Vân Đồn đã thông qua danh mục 13 nhiệm vụ khoa học công nghệ, chuyển đổi số năm 2026, bao trùm các lĩnh vực, tập trung xây dựng Đề án Chuyển đổi số toàn diện trên địa bàn đặc khu Vân Đồn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2040; Đề án xây dựng đặc khu thông minh, mô hình Trường học thông minh; xây dựng Trung tâm khám phá khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Vân Đồn; triển khai Phòng giám sát điều hành thông minh đặc khu; xây dựng mô hình du lịch thông minh…

Ông Đào Văn Vũ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND đặc khu Vân Đồn, cho biết: Thời gian tới, cùng với việc triển khai đồng bộ 3 trụ cột của chuyển đổi số gồm Chính quyền số, Kinh tế số và Xã hội số, Vân Đồn tập trung đầu tư xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu, kết nối, liên thông với Trung tâm Điều hành thông minh của tỉnh. Trên cơ sở đó, đặc khu sẽ triển khai một số mô hình mang tính tiên phong, trước hết là xây dựng đảo Minh Châu - Quan Lạn trở thành khu du lịch thông minh cấp tỉnh.

Bên cạnh đó, Vân Đồn chú trọng phát triển hệ thống truyền thông thông minh nhằm lan tỏa kịp thời các cơ chế, chính sách, quy định của địa phương; trước mắt là xây dựng hệ thống truyền thanh thông minh không dây. Đặc khu cũng đang phối hợp với các nhà mạng để phủ sóng, xóa các vùng lõm sóng viễn thông trên phạm vi toàn địa bàn. Vân Đồn hướng tới chuyển đổi số toàn diện các lĩnh vực kinh tế trọng điểm như du lịch, nuôi trồng thủy sản; đồng thời triển khai đồng bộ hệ thống camera thông minh nhằm bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn giao thông trên toàn đặc khu.

Hiện Vân Đồn đang phối hợp chặt chẽ với các bộ, ban, ngành Trung ương và của tỉnh để sớm trình cơ chế đặc thù, xây dựng Vân Đồn thành đặc khu thế hệ mới. Trong định hướng đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trụ cột chiến lược, tạo nền tảng cho mô hình quản trị hiện đại và phát triển các lĩnh vực kinh tế mũi nhọn. Thông qua chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ tiên phong, Vân Đồn không chỉ hướng tới một đặc khu thông minh mà còn giàu bản sắc.

Cô giáo Nguyễn Thúy Phượng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đông Xá, đặc khu Vân Đồn: Thực hiện mô hình “Tuần chuyển đổi số” định kỳ; khuyến khích giáo viên chia sẻ, hỗ trợ lẫn nhau Triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhà trường chúng tôi xác định phải bắt đầu từ thay đổi nhận thức. Từ cán bộ quản lý, giáo viên đến phụ huynh đều cần hiểu rõ vai trò của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong giáo dục tiểu học. Trên cơ sở đó, chúng tôi tập trung bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, tổ chức tập huấn theo tổ, khối; thực hiện mô hình “Tuần chuyển đổi số” định kỳ; khuyến khích giáo viên chia sẻ, hỗ trợ lẫn nhau theo phương châm “cầm tay chỉ việc”. Bên cạnh đó, chúng tôi xây dựng đội ngũ giáo viên cốt cán, đẩy mạnh tập huấn trực tuyến, từng bước hình thành kho học liệu số, video hướng dẫn để giáo viên có thể tự học mọi lúc, mọi nơi. Nhà trường tập trung đầu tư, hoàn thiện hạ tầng công nghệ, xây dựng lộ trình chuyển đổi số 5 năm với các mục tiêu tăng dần, qua đó đưa Nghị quyết 57 vào thực tiễn một cách hiệu quả và bền vững.

Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn 12, đặc khu Vân Đồn Hoàng Bích Hảo: Ban cán bộ thôn đã trực tiếp đến từng nhà, hỗ trợ cài đặt ứng dụng và hướng dẫn sử dụng số Chúng tôi được đặc khu tổ chức cho tham gia các lớp tập huấn về Bình dân học vụ số và mini app Zalo Vân Đồn số, qua đó biết cách truy cập, sử dụng các tiện ích như thông tin du lịch, giao thông, quy hoạch, cũng như các dịch vụ hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Sau các buổi tập huấn, chúng tôi triển khai nội dung này tại khu dân cư. Thôn 12 hiện có 174 hộ với 840 nhân khẩu. Khi triển khai Bình dân học vụ số, chúng tôi gặp nhiều thuận lợi. Thứ nhất, cán bộ, công chức, viên chức chiếm khoảng 60%, với nhóm này chúng tôi chủ yếu giới thiệu, hướng dẫn thông qua các trang mạng và nhóm Zalo. Với khoảng 40% còn lại là người cao tuổi và lao động tự do, chúng tôi triển khai nội dung trong các cuộc họp thôn. Riêng những người cao tuổi gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục hành chính, Ban cán bộ thôn đã trực tiếp đến từng nhà, hỗ trợ cài đặt ứng dụng và hướng dẫn sử dụng số.

Ông Đinh Văn Bảo, thôn 12, đặc khu Vân Đồn: Người già cũng phải cố gắng tiếp cận, không thể đứng ngoài cuộc Ngày xưa, chúng tôi có phong trào xóa mù chữ, phải học từ những chữ cái đầu tiên như chữ I, chữ T. Bây giờ cũng vậy, muốn theo kịp thời đại thì phải tiếp tục học. Chỉ khác là trước kia học viết bằng giấy, bằng bút, còn nay học bằng điện thoại, máy tính. Ngoài 80 tuổi rồi, mắt đã mờ, tôi phải đeo kính để nhìn cho rõ từng thao tác. Khi triển khai Bình dân học vụ số, trưởng thôn trực tiếp đến nhà hướng dẫn cài đặt ứng dụng, chỉ cho cách sử dụng từng bước một. Có những lúc làm được, cũng có lúc quên, nhất là khi lâu ngày không dùng. Những khi gặp khó khăn, tôi lại nhờ con cháu trong gia đình hướng dẫn thêm. Việc học bây giờ không chỉ dành cho người trẻ, người già cũng phải cố gắng tiếp cận, không thể đứng ngoài cuộc. Mình không thể chậm lại phía sau được, còn học được thì còn tiếp tục học.

Ủy viên BCH Đảng uỷ, Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đặc khu Vân Đồn Đào Minh Ngọc: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đặc khu Vân Đồn sẽ đẩy mạnh triển khai phong trào “5 tiên phong” Thời gian qua, các cấp bộ Đoàn, đoàn viên, thanh thiếu nhi đặc khu Vân Đồn tích cực tuyên truyền, vận động triển khai các phong trào như “Bình dân học vụ số”, “Tổ Công nghệ số cộng đồng”; tham gia hỗ trợ người dân trong giai đoạn đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Thời gian tới, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đặc khu Vân Đồn sẽ đẩy mạnh triển khai phong trào “5 tiên phong”, gồm: Tiên phong trong xây dựng thể chế; phát triển công nghệ; xây dựng hạ tầng số; phát triển cơ sở dữ liệu và thực hiện trách nhiệm xã hội. Cùng với đó là 3 nhiệm vụ đột phá, trọng tâm là phát triển năng lực khởi nghiệp của thanh niên, tham gia kiến tạo môi trường hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đoàn Thanh niên đặc khu Vân Đồn quyết tâm hành động đóng góp phần xây dựng Vân Đồn trở thành trung tâm kinh tế biển đa ngành, xanh, hiện đại, thông minh.