Theo khái niệm các chuyên gia đưa ra thì văn hóa doanh nghiệp chính là cách nghĩ, cách sống và cách làm của doanh nghiệp. Hay nói một cách cụ thể hơn, văn hóa doanh nghiệp chính là cách nghĩ, cách sống và cách làm việc của từng con người trong doanh nghiệp đó. Do đó, con người luôn là trung tâm.
Có thể hiểu, văn hóa doanh nghiệp là tập hợp các giá trị, niềm tin, hành vi, thái độ, chuẩn mực và cách hành xử chung của mọi thành viên trong một tổ chức doanh nghiệp. Văn hóa doanh nghiệp bắt nguồn từ các mục tiêu, chiến lược, cấu trúc và cách tiếp cận của tổ chức đối với nhân viên, khách hàng, đối tác, cộng đồng.
Tại Quảng Ninh, nói đến xây dựng văn hóa doanh nghiệp, tiên phong là ngành than. Trong những năm qua, ngành Than (Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam) xây dựng văn hóa doanh nghiệp đã tập trung vào truyền thống "Kỷ luật và Đồng tâm", kết hợp với tinh thần "tình người thợ mỏ" để tạo môi trường an toàn, đoàn kết và chuyên nghiệp. Văn hóa ngành Than - Khoáng sản, với những giá trị truyền thống đặc sắc được hun đúc qua chiều dài lịch sử, với điểm khởi đầu là truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” - giá trị cốt lõi được hình thành từ cuộc tổng bãi công của hơn 3 vạn thợ mỏ ngày 12/11/1936, ngày nay được lấy làm “Ngày Truyền thống công nhân Vùng mỏ - Truyền thống ngành Than”.
Bên cạnh truyền thống "Kỷ luật và Đồng tâm", văn hóa doanh nghiệp trong ngành than nhấn mạnh tình người, sự sẻ chia và chăm lo đời sống cho người lao động, tạo sự gắn bó (đưa đón thợ mỏ về quê ăn tết, xây nhà, tặng quà thăm hỏi các trường hợp, hoàn cảnh khó khăn, cứu nạn, cứu hộ khi chẳng may có tai nạn); tác phong công nghiệp (giao ca, bữa ăn tự chọn); xây dựng môi trường lao động an toàn, giảm thiểu rủi ro, bảo vệ sức khỏe và tính mạng công nhân. Không dừng lại ở đó, công nhân ngành than còn là những người có đời sống văn hóa tinh thần phong phú, đậm chất văn hóa nghệ thuật, thể thao. Từ Vùng mỏ đã xuất hiện những danh hiệu “Nghệ sĩ Vùng mỏ”, “Thợ mỏ vẻ vang”, “Thợ mỏ chiến sĩ” - điều mà không ngành nghề nào có được.
Trong khối doanh nghiệp tư nhân, một trong các doanh nghiệp tiêu biểu trong chú trọng xây dựng văn hóa doanh nghiệp phải kể đến Công ty CP Gốm Đất Việt. Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch HĐQT, Anh hùng Lao động Nguyễn Quang Mâu, Gốm Đất Việt đã quan tâm xây dựng văn hóa doanh nghiệp với trung tâm là công nhân. Từ xây dựng tác phong công nghiệp trong sản xuất, lãnh đạo Công ty chú trọng xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, chăm sóc đời sống vật chất, tinh thần để mỗi công nhân luôn coi công ty như gia đình. Ngoài khen thưởng cho công nhân, doanh nghiệp còn tạo sân chơi cho con của công nhân như vào các ngày lễ, tổ chức tát ao, thi bắt cá, khen thưởng các cháu có thành tích học tập tốt. Từ các hoạt động ý nghĩa đó, đã góp phần để tập thể cán bộ, công nhân toàn công ty nỗ lực phấn đấu, thi đua lao động sản xuất. Thành quả Công ty đã đạt được những năm qua chính là minh chứng cho việc coi trọng xây dựng văn hóa doanh nghiệp ấy.
Theo các chuyên gia, 6 lý do nên xây dựng văn hóa doanh nghiệp, đó là thu hút và giữ chân nhân tài, tạo sự khác biệt cho tổ chức, nâng cao thương hiệu, nâng cao năng suất nhân viên, ảnh hưởng đến dịch vụ khách hàng và cuối cùng văn hóa doanh nghiệp là cơ sở để kiểm soát đội ngũ nhân viên.
Một trong các yếu tố cấu thành nên văn hóa doanh nghiệp là con người. Con người đóng vai trò quan trọng đối với việc hình thành và phát triển văn hóa doanh nghiệp. Đội ngũ nhân sự không chỉ là người định hình mà còn trực tiếp đưa ra mục tiêu, tầm nhìn, tạo nên giá trị cốt lõi của tổ chức. Chính vì vậy, nhiều công ty không chỉ ở Quảng Ninh, ở Việt Nam mà trên thế giới hiện nay đều có quy trình tuyển dụng khá khắt khe, mục đích là để tìm ra những ứng viên phù hợp nhất với văn hóa của doanh nghiệp.
