Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt yêu cầu bảo đảm cơ hội học tập công bằng, huy động và phân bổ nguồn lực để mọi người được học tập, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nhân tài. Ở Quảng Ninh, những yêu cầu đó đang được cụ thể hóa bằng những việc rất gần với mỗi gia đình như một bữa ăn ở trường, một hộp sữa, một bộ sách giáo khoa, một chuyến xe đến lớp và những điều kiện tốt hơn cho học sinh có năng lực nổi trội. Chỉ trong một năm, 12 chính sách đặc thù trong giáo dục đã được thành phố triển khai, đưa nguồn lực đến đúng những nhu cầu thiết thực của người học, nhà giáo và các cơ sở giáo dục.
Những bữa trưa giữ trẻ vùng khó ở lại trường
10 giờ 30 phút, điểm trường trung tâm Trường Mầm non Quảng Thịnh (xã Quảng Đức), thơm mùi thức ăn khi những suất cơm nóng lần lượt được chia về các lớp. Thực đơn buổi trưa có thịt băm, rau luộc và canh nóng. Vừa thấy cô giáo mang khay cơm tới, những đứa trẻ đang ngồi ngay ngắn bên bàn đã ríu rít gọi nhau, mắt dõi theo đôi bàn tay thoăn thoắt của các cô. Có em ngồi chờ, tay đặt ngay ngắn trên bàn, có em nghiêng người ngóng cô chia cơm. Khi những khay cơm nóng được đặt xuống, các bé nhanh chóng cầm thìa, háo hức thưởng thức bữa trưa.
Bữa cơm giản dị ấy với các em là một phần quen thuộc của mỗi ngày đến lớp, nhưng với nhiều gia đình ở vùng biên còn khó khăn, đó còn là khoản chi phí được san sẻ và sự yên tâm khi gửi con ở trường. Cô giáo Nguyễn Thị Nguyệt, Hiệu trưởng Trường Mầm non Quảng Thịnh, cho biết: Trước đây phụ huynh phải đóng tiền ăn trưa cho con. Từ năm học 2025-2026, thực hiện Nghị quyết số 93/2025/NQ-HĐND ngày 16/12/2025 của HĐND thành phố, mỗi trẻ thuộc diện thụ hưởng được hỗ trợ 360.000 đồng/tháng; nhà trường được hỗ trợ kinh phí điện, nước, nhân viên nấu ăn và giáo viên dạy hè. Từ thứ Hai đến thứ Sáu, trường tổ chức nấu ăn tại chỗ, kiểm soát từ khâu tiếp nhận nguyên liệu, chế biến đến chia suất, đồng thời chăm sóc, nhắc trẻ ăn chậm để các em được ăn, nghỉ đầy đủ trước khi tiếp tục học tập.
Anh Lỷ A Bảo, thôn Hải Đông (xã Quảng Đức), chia sẻ: Gia đình tôi có 2 con đang học mầm non và tiểu học. Trước đây, mỗi tháng gia đình phải dành một khoản tiền đóng tiền ăn cho con, có thời gian thu nhập khó khăn chúng tôi phải đưa đón con về ăn trưa. Nay khoản chi ấy được thành phố hỗ trợ, gia đình nhẹ thêm một phần gánh nặng. Giờ con được ăn, ngủ và chăm sóc tại trường, vợ chồng tôi cũng yên tâm đi làm, lo cho tương lai”.
Còn tại Trường TH-THCS Húc Động (xã Bình Liêu), 336 trong tổng số 447 học sinh được hỗ trợ tiền ăn trưa theo Nghị định số 339/2025/NĐ-CP, mức 450.000 đồng/học sinh/tháng. 81 học sinh còn lại được bố trí ăn, ở tập trung và hưởng mức hỗ trợ 936.000 đồng/học sinh/tháng theo Nghị quyết số 93/2025/NQ-HĐND.
Em Trần Thị Thu Thủy, học sinh lớp 8A, cho biết: “Trước đây những ngày học buổi chiều em phải vội về nhà ăn trưa rồi quay lại trường. Nay được ăn tại trường, em có thêm thời gian nghỉ ngơi và học tập”.
Cũng giống như các em học sinh ở Quảng Đức, Bình Liêu, trẻ em, học sinh ở các vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và các nhóm yếu thế tại Quảng Ninh đang được hưởng chính sách hỗ trợ ăn trưa, hỗ trợ chi phí ăn, ở theo Nghị quyết số 93/2025/NQ-HĐND. Theo đó, trẻ mầm non thuộc diện thụ hưởng được hỗ trợ 360.000 đồng/trẻ/tháng; học sinh tiểu học 400.000 đồng/học sinh/tháng. Mỗi năm học, khoảng 36.900 trẻ em, học sinh được hưởng chính sách, với kinh phí khoảng 188,1 tỷ đồng; các cơ sở giáo dục cũng được hỗ trợ kinh phí tổ chức bữa ăn, quản lý học sinh, điện, nước và nhân viên phục vụ. Với học sinh ở xa trường hoặc gặp khó khăn về địa hình, thành phố hỗ trợ ăn, ở tập trung hoặc đưa đón hằng ngày; học sinh ăn, ở tập trung được hỗ trợ 936.000 đồng/người học/tháng, khoảng 7.100 người học mỗi năm, với kinh phí khoảng 60,1 tỷ đồng. Cách thiết kế này đáp ứng những nhu cầu khác nhau của học sinh vùng khó: Có em cần một bữa trưa tại trường, có em cần ăn, ở cả tuần để duy trì việc học. Cha mẹ giảm chi phí chăm lo cho con, nhà trường chủ động hơn trong tổ chức ăn, nghỉ, còn học sinh có thêm thời gian học tập, vui chơi thay vì phải về nhà giữa hai buổi học. Với những địa bàn vùng cao, biên giới, nơi nhà cách trường hàng chục cây số, một bữa ăn tại trường còn giúp việc học được duy trì ổn định.
Một năm 12 chính sách đặc thù cho giáo dục
Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Quảng Ninh xác định đầu tư cho giáo dục phải đi cùng với bảo đảm công bằng trong tiếp cận, nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và học tập, đồng thời tạo điều kiện phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng lực nổi trội. Từ định hướng đó, cùng với các chính sách của Trung ương, Quảng Ninh đã ban hành và triển khai một hệ thống chính sách đặc thù phù hợp với điều kiện địa bàn và khả năng cân đối nguồn lực.
Từ tháng 8/2025 đến tháng 9/2026, chỉ trong vòng một năm, Quảng Ninh đã ban hành và triển khai 12 chính sách đặc thù trong lĩnh vực giáo dục. Các chính sách bao phủ từ những nhu cầu thiết thực của trẻ em, học sinh như dinh dưỡng, sách giáo khoa, bữa ăn, đi lại đến chăm lo nhà giáo, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh đặc biệt và phát triển giáo dục mũi nhọn. Cùng với các chính sách của Trung ương, đây là cách Quảng Ninh cụ thể hóa quan điểm giáo dục là quốc sách hàng đầu bằng những cơ chế hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Từ năm học 2025-2026, Quảng Ninh đã triển khai 10 chính sách hỗ trợ giáo dục có phạm vi từ giáo dục mầm non đến giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên; từ hỗ trợ diện rộng đến chính sách dành cho những nhóm học sinh có hoàn cảnh đặc thù. Năm học 2026-2027, hệ thống chính sách tiếp tục được nối dài bằng việc triển khai thí điểm đưa đón học sinh bằng xe buýt điện và lắp đặt điện mặt trời mái nhà, trang bị điều hòa cho phòng học.
Trong số đó, chính sách sữa uống miễn phí là một trong những chính sách có phạm vi bao phủ rộng nhất. Trẻ nhà trẻ từ đủ 6 tháng tuổi được uống 110ml sữa mỗi ngày; trẻ mẫu giáo và học sinh tiểu học được uống 180ml mỗi ngày theo số ngày học thực tế. Năm 2026, chính sách hỗ trợ 197.277 lượt trẻ em, học sinh tại cả cơ sở công lập và tư thục, với tổng kinh phí hơn 290,1 tỷ đồng. Một chính sách bắt đầu từ nhu cầu dinh dưỡng hằng ngày nhưng hướng tới mục tiêu lâu dài hơn là chăm lo sức khỏe, thể chất và tầm vóc của thế hệ trẻ. Cùng với đó, từ năm học 2026-2027, học sinh phổ thông và học viên giáo dục thường xuyên trên địa bàn cũng được cấp miễn phí sách giáo khoa. Quảng Ninh dành khoảng 147 tỷ đồng để mua sắm, trang bị sách cho trên 290.000 học sinh, học viên mượn và sử dụng trong năm học. Sách được đưa đến các cơ sở giáo dục trước ngày 15/8/2026, để việc chuẩn bị sách không trở thành một khoản chi đầu năm mà gia đình phải lo liệu.
Riêng đối với vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và địa bàn khó khăn, Quảng Ninh tập trung hỗ trợ bữa ăn, ăn ở, đưa đón học sinh và chăm sóc trẻ trong dịp hè. Qua đó giảm chi phí cho gia đình và tạo điều kiện để học sinh duy trì việc học. Các chính sách được triển khai với quy mô lớn, trong đó khoảng 36.900 trẻ em, học sinh được hỗ trợ ăn trưa mỗi năm, khoảng 7.100 học sinh được hỗ trợ ăn, ở tập trung và khoảng 1.000 học sinh được hỗ trợ đưa đón, cùng 44 cơ sở giáo dục mầm non được hỗ trợ tổ chức chăm sóc trẻ trong hè.
Nhóm chính sách an sinh cũng được mở rộng đến những người học có hoàn cảnh đặc biệt. Trẻ em, học sinh không có nguồn nuôi dưỡng đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng, khi đủ 16 tuổi nhưng tiếp tục học văn hóa, học nghề, trung cấp, cao đẳng hoặc đại học văn bằng thứ nhất được tiếp tục hưởng trợ giúp đến khi hoàn thành việc học, nhưng không quá 22 tuổi. Học sinh, học viên thuộc nhóm yếu thế học trung học phổ thông tại cơ sở giáo dục tư thục cũng được hỗ trợ học phí theo quy định, với khoảng 800 người học mỗi năm. Bên cạnh đó, Quảng Ninh cũng có các chính sách đặc thù dành riêng cho đội ngũ giáo viên. Đối với đội ngũ tại các cơ sở mầm non dân lập, tư thục, Quảng Ninh hỗ trợ 100% kinh phí đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định. Hằng năm, hơn 1.000 người được hưởng chính sách, với kinh phí khoảng 13 tỷ đồng. Đây là khoản hỗ trợ trực tiếp đến những người đang làm công việc quản lý, chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ, góp phần ổn định đội ngũ tại các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập.
Với giáo dục mũi nhọn, Quảng Ninh dành nguồn lực cho cả học sinh có thành tích cao và công tác bồi dưỡng đội tuyển. Học sinh đoạt giải tại các kỳ thi, cuộc thi học sinh giỏi, nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp tỉnh, quốc gia, khu vực và quốc tế được thưởng theo từng mức, cao nhất 700 triệu đồng; học sinh dân tộc thiểu số thường trú tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi hoặc xã đảo được hưởng mức thưởng bằng 1,5 lần mức chung, giáo viên trực tiếp bồi dưỡng được thưởng bằng 50% mức thưởng của học sinh, với khoảng 4.500 lượt học sinh, giáo viên được hưởng mỗi năm. Quảng Ninh đồng thời hỗ trợ bồi dưỡng 11 đội tuyển học sinh giỏi của tỉnh và thực hiện chính sách ưu đãi đối với Trường THPT Chuyên Hạ Long, trong đó học sinh có kết quả tuyển sinh xuất sắc được thưởng, khoảng 630 học sinh được cấp học bổng, học sinh ở xa được hỗ trợ tiền ăn và bố trí chỗ ở miễn phí, tạo điều kiện để học sinh có năng lực nổi trội được tuyển chọn, bồi dưỡng và phát triển.
Bước vào năm học 2026-2027, Quảng Ninh tiếp tục đầu tư những điều kiện thiết thực cho việc dạy và học. Tại các phường Hạ Long, Hồng Gai và Hà Tu, thành phố triển khai chính sách miễn giá vé xe buýt đưa đón học sinh với 6 tuyến, khoảng 50 xe buýt điện 30 chỗ, phục vụ khoảng 2.000 học sinh tại 22 cơ sở giáo dục. Học sinh sử dụng dịch vụ được hỗ trợ 100% giá vé từ ngân sách nhà nước. Cùng với đó, thành phố Quảng Ninh triển khai lắp đặt khoảng 11.550 máy điều hòa tại 515 trường, điểm trường và hệ thống điện mặt trời mái nhà tại 280/292 trường công lập, với tổng nhu cầu kinh phí khoảng 639,6 tỷ đồng. Việc đầu tư đồng thời hai hạng mục nhằm cải thiện điều kiện học tập, giảm áp lực chi phí điện, tăng khả năng sử dụng năng lượng sạch và từng bước thu hẹp chênh lệch về điều kiện học tập giữa các địa bàn.
Bảo đảm cơ hội học tập cho mọi học sinh
Chia sẻ về những quyết sách của Quảng Ninh về giáo dục, đồng chí Nguyễn Việt Dũng, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, cho biết: “Quán triệt quan điểm của Đảng về giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Quảng Ninh xác định đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển bền vững, cho chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh của địa phương. Trên cơ sở cân đối nguồn lực, thành phố đã chủ động ban hành các chính sách giáo dục đặc thù, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và tạo động lực phát triển giáo dục mũi nhọn”.
Theo đồng chí Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, các chính sách của Quảng Ninh tập trung vào ba định hướng trọng tâm. Đó là bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, giảm chi phí học tập cho người học và gia đình, ưu tiên trẻ em, học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và các đối tượng yếu thế. Đồng thời, nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và điều kiện học tập thông qua các chính sách hỗ trợ dinh dưỡng, sách giáo khoa, ăn trưa, bán trú, nội trú, đưa đón học sinh, đồng thời đầu tư hiện đại hóa cơ sở vật chất, xây dựng môi trường học đường xanh, an toàn và thân thiện. Cùng với đó là phát triển giáo dục mũi nhọn thông qua các chính sách về phát hiện, tuyển chọn, bồi dưỡng học sinh có năng lực nổi trội; khuyến khích, động viên đội ngũ nhà giáo và ưu đãi đối với Trường THPT Chuyên Hạ Long, góp phần tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho địa phương và đất nước.
Ngoài 12 chính sách tiêu biểu, nổi bật nêu trên, Quảng Ninh còn triển khai một số chính sách liên quan đến giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, phát triển tài năng thể thao và ổn định đội ngũ làm việc tại địa bàn khó khăn. Cụ thể, trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học, thành phố đã hỗ trợ học nghề thuộc danh mục nghề khuyến khích đào tạo; hỗ trợ học phí học văn hóa cho học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở học tiếp lên trình độ trung cấp, cao đẳng; chính sách thu hút, đào tạo sinh viên học tại trường đại học, cao đẳng của tỉnh, nhằm khuyến khích người học tham gia các ngành, nghề tỉnh có nhu cầu, góp phần thúc đẩy phân luồng và chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Đối với phát triển năng khiếu, tài năng thể thao trong lứa tuổi học sinh, Quảng Ninh ban hành chính sách đặc thù đối với huấn luyện viên, vận động viên, trong đó có lực lượng vận động viên năng khiếu, đội tuyển trẻ, đội tuyển tỉnh đang trong độ tuổi học văn hóa, nhằm bảo đảm điều kiện tập luyện, thi đấu, đồng thời hỗ trợ các em duy trì việc học tập tại cơ sở giáo dục, không để quá trình đào tạo tài năng thể thao tách rời mục tiêu giáo dục toàn diện. Cùng với đó, thành phố cũng hỗ trợ tiền đi lại, sinh hoạt đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động làm việc thường xuyên tại xã đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; trong đó phần lớn là đội ngũ nhà giáo đang trực tiếp công tác tại các địa bàn xa trung tâm, điều kiện đi lại, sinh hoạt còn khó khăn. Mức hỗ trợ hằng tháng từ 3-5 triệu đồng/người. Đối với ngành Giáo dục, chính sách có ý nghĩa thiết thực trong ổn định đội ngũ ở các địa bàn khó khăn, góp phần duy trì, nâng cao chất lượng dạy học.
Các chính sách giáo dục đặc thù của tỉnh Quảng Ninh bám sát chủ trương của Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện và đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; phù hợp thẩm quyền, điều kiện phát triển và khả năng cân đối nguồn lực của địa phương. Chỉ tính riêng 10 chính sách giáo dục đặc thù, tiêu biểu địa phương thực hiện trong năm học 2025-2026 có quy mô hỗ trợ trên 539.000 lượt người học và nhà giáo, tổng kinh phí thực hiện tạm tính gần 800 tỷ đồng/năm học. Hệ thống chính sách giáo dục đặc thù của tỉnh vừa mang tính toàn diện, đồng bộ, vừa có trọng tâm, trọng điểm, bao quát từ giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên đến giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, giáo dục mũi nhọn, bồi dưỡng năng khiếu. Chính sách vừa hỗ trợ diện rộng để giảm chi phí học tập, bảo đảm điều kiện học tập, chăm sóc, nuôi dưỡng cho trẻ em, học sinh, vừa ưu tiên cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, nhóm yếu thế, đội ngũ nhà giáo và học sinh có năng lực nổi trội. Việc gắn hỗ trợ người học với hỗ trợ điều kiện tổ chức thực hiện tại cơ sở giáo dục đã góp phần ổn định hệ thống sau sắp xếp mạng lưới trường lớp, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục và tạo nền tảng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho thành phố và đất nước.
