Năm 2025 ghi nhận bức tranh xuất bản đa đề tài, với các mảng nổi bật trải dài từ văn hóa - ngôn ngữ, văn học, khoa học - kiến thức, y học - sức khỏe, kỹ năng - tâm lý, kinh tế ứng dụng, lịch sử - chính trị đến thiếu nhi và truyện tranh.
Thay vì chỉ chạy theo xu hướng nhất thời, danh mục sách năm nay cho thấy một điểm chung: Sự dịch chuyển về phía các cuốn có “độ sâu”, vừa bồi đắp căn cốt văn hóa, vừa đáp ứng nhu cầu tri thức và chăm sóc tinh thần của bạn đọc trong bối cảnh đời sống biến động.
Ở mảng văn hóa - ngôn ngữ, nhiều tác phẩm khảo cứu và di cảo được tái bản, bổ sung, trở thành điểm tựa cho người đọc muốn hiểu về tiếng nói, nếp sống và ký ức đô thị. Các tựa như “Tự vị tiếng nói miền Nam”, “Sài Gòn năm xưa”, “Tiếng nói Nam Kỳ cũ”, “Tả quân Lê và tuồng San Hậu” mang đến lớp tư liệu giàu chi tiết, giúp độc giả nhìn lại Nam Bộ qua ngôn ngữ và sinh hoạt. Cùng dòng này, bộ khảo cứu về lịch sử, văn hóa, con người Việt Nam, đặc biệt ở vùng Nam Bộ, tạo nền tham khảo đáng kể cho độc giả quan tâm đến miền đất phương Nam. “Nam Ông mộng lục” (Hồ Nguyên Trừng) thuộc dòng “cảo thơm” tiếp tục gợi mở giá trị văn bản cổ, như một nhịp nối giữa truyền thống và lối đọc hiện đại.
Mạch lịch sử - đô thị có xu hướng hấp dẫn hơn khi nhiều cuốn chọn cách “đọc thành phố” từ ký ức và tư liệu. “Sài Gòn - Paris viễn đông” tập hợp góc nhìn của các trí thức, quân nhân, thương nhân và du khách từng đến Sài Gòn từ thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, cho thấy một đô thị sôi động qua nhiều lăng kính. Những cuốn hỏi - đáp, địa lý, lịch sử đô thị theo lát cắt sông nước - kênh rạch cũng góp phần làm mới cách tiếp cận: Ngắn gọn, dễ hiểu nhưng vẫn gợi nhiều suy ngẫm.
Trong khi đó, mảng khoa học - kiến thức nổi lên với nhiều tựa được triển khai công phu và bám sát xu hướng thế giới. “Uy thế lượng tử - Cuộc cách mạng máy tính lượng tử sẽ làm thay đổi tất cả như thế nào” (Michio Kaku) tạo điểm rơi đúng năm 2025 - thời điểm Liên Hợp Quốc chọn là Năm Quốc tế về Khoa học và Công nghệ lượng tử - nên càng tăng tính thời sự. “Vũ trụ tuần hoàn: Vượt khỏi Big Bang - viết lại lịch sử vũ trụ” đặt ra một mô hình khác về nguồn gốc và tiến hóa vũ trụ, phù hợp độc giả yêu vật lý, vũ trụ học. Ở nhóm lịch sử khoa học, “Lược sử sự sống - Bản trường ca của 4,6 tỉ năm” (Henry Gee), từng được vinh danh tại Royal Society Science Book Prize 2022, giúp người đọc hình dung tiến trình sự sống trên trái đất bằng lối kể chuyện súc tích, bao quát.
Cùng với tri thức “cứng”, các cuốn kết nối công nghệ - đời sống được quan tâm mạnh. “Nghề thầy và trí tuệ nhân tạo” (Trần Đức Huyên, Trần Đặng Minh Trí) đi thẳng vào nhu cầu ứng dụng AI trong giáo dục, đồng thời cảnh báo rủi ro nếu sử dụng sai. Nhóm sách về kỹ năng báo chí và tiêu thụ tin tức từ báo chí trên nền tảng số đến hướng dẫn nhận diện tin giả, tương lai báo chí với AI trở thành “bộ công cụ” hữu ích cho cả người làm nội dung lẫn độc giả phổ thông.
Năm 2025 cũng chứng kiến sự gia tăng quan tâm đến sức khỏe tinh thần và chất lượng sống. Hơn 30 tựa thuộc mảng kỹ năng, tâm lý phát triển bản thân tập trung vào các nhóm độc giả cụ thể: Người đi làm, người hay lo nghĩ, người ở tuổi 30, người cần tăng tập trung, giảm tiêu cực. Đáng chú ý, dòng sách cho người cao tuổi xuất hiện rõ hơn, hướng đến một đời sống tích cực, an vui, lành mạnh; một số cuốn do chính tác giả lớn tuổi viết, tạo cảm giác gần gũi và thấu hiểu.
Song hành, mảng y học - sức khỏe ưu tiên các chủ đề đời thường, gọn gàng, dễ áp dụng như dinh dưỡng, vận động, thiền, chăm sóc răng miệng, sử dụng thực phẩm chức năng. “Tâm lý học sức khỏe” (TS. Phạm Toàn) nhấn mạnh mối liên hệ giữa lối sống, tinh thần, dinh dưỡng và bệnh tật; trong khi các cuốn sách về ăn uống khoa học hay phòng ngừa suy giảm trí nhớ, Alzheimer đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe chủ động của gia đình hiện đại.
Với thiếu nhi, sách tiếp tục mở rộng theo hai hướng: Sách bồi dưỡng cảm xúc, thói quen, kỹ năng sống cho trẻ nhỏ, và sách văn học khám phá dành cho lứa cuối cấp 1, cấp 2. Các tác giả trong nước mang đến bối cảnh văn hóa đa dạng, từ đô thị đến miền Tây, từ đời sống thường nhật đến câu chuyện biển đảo; trong khi sách dịch nổi bật như “Quái vật Ickabog” của J.K. Rowling gợi nhắc những giá trị cổ tích về lòng dũng cảm, tình bạn và tình thân.
Ở mảng văn học, các cây bút gạo cội tiếp tục duy trì sức hút với tác phẩm mới, còn tác giả trẻ đi sâu vào cảm xúc của người trẻ hiện đại: Cô đơn, khát vọng, chông chênh giữa một thời đại đổi thay nhanh. Sách dịch ghi nhận sự tăng mạnh của văn học Nhật với series bestseller “Khi tách cà phê còn chưa nguội”, cùng sự mở rộng của tủ “văn học kinh điển” bằng các bản dịch mới chỉn chu. Nhóm phi hư cấu cũng sôi động với hồi ký và cuốn sách thời sự toàn cầu như “Mã nguồn” (Bill Gates) hay các cuốn về chính trị - xã hội, giúp độc giả có thêm lăng kính để đọc thế giới.
Nhìn chung, điểm đáng chú ý của bức tranh sách 2025 là sự cân bằng giữa hơi thở thời đại và thời sự. Các nhóm sách này bổ sung cho nhau, góp phần định hình một năm đọc sách có chiều sâu, thiết thực và bền vững.
