Trước thềm World Cup 2026, một số thành phố tại Mỹ, Canada và Mexico đang tận dụng sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh để đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ người vô gia cư. Tuy nhiên, cách tiếp cận giữa các địa phương vẫn khác nhau và nhiều ý kiến lo ngại các biện pháp chỉnh trang đô thị có thể khiến người vô gia cư tiếp tục bị đẩy ra bên lề.
World Cup tạo áp lực xử lý tình trạng vô gia cư tại các thành phố đăng cai
Chỉ cách sân vận động ở Atlanta khoảng 1,6km - nơi sẽ đón hàng chục nghìn người hâm mộ trong thời gian diễn ra World Cup - hàng chục người vô gia cư vẫn tập trung trên các vỉa hè trung tâm thành phố, chờ các cơ sở lưu trú mở cửa.
Hình ảnh này phản ánh thách thức không chỉ Atlanta mà nhiều thành phố đăng cai World Cup tại Mỹ, Canada và Mexico đang phải đối mặt khi chuẩn bị đón lượng lớn du khách quốc tế.
World Cup được kỳ vọng mang lại nguồn thu du lịch đáng kể và cơ hội quảng bá hình ảnh đô thị. Tuy nhiên, sự kiện cũng đặt ra áp lực lớn đối với các chính quyền địa phương trong việc giải quyết tình trạng vô gia cư vốn đã gia tăng trong những năm gần đây.
Theo số liệu liên bang Mỹ, số người vô gia cư trên toàn quốc tăng hơn 10% từ năm 2023, đạt khoảng 770.000 người trong năm 2024, trước khi giảm nhẹ xuống hơn 745.000 người vào năm ngoái.
Khảo sát của hãng tin AP cho thấy phần lớn trong số 16 thành phố đăng cai World Cup, gồm New York, Boston, Philadelphia, Miami, Houston, Toronto và Vancouver, chủ yếu vẫn dựa vào các chương trình hỗ trợ hiện có, với rất ít nguồn kinh phí mới được phân bổ riêng cho giải đấu.
Atlanta, Dallas và Seattle tăng tốc các chương trình nhà ở và hỗ trợ xã hội
Trong số các thành phố đăng cai, Atlanta, Dallas và Seattle đang triển khai những nỗ lực đáng chú ý nhằm giảm tình trạng vô gia cư trước thềm World Cup.
Tại Atlanta, chương trình "Downtown Rising" được khởi động từ mùa hè năm ngoái với mục tiêu chấm dứt các khu lều trại và tình trạng ngủ ngoài đường ở khu vực trung tâm trước khi giải đấu kéo dài 39 ngày diễn ra. Theo chính quyền thành phố, gần 500 người đã được hỗ trợ có nơi ở ổn định.
Atlanta cũng đã huy động được 185 triệu USD từ ngân sách bang, thành phố và các nguồn tài trợ tư nhân trong tổng mục tiêu huy động 235 triệu USD nhằm hỗ trợ khoảng 3.900 người có nhà ở trước năm 2027.
Nhờ chương trình này, Michael Sutton, 31 tuổi, người từng nhiều năm sống tại các nhà ga, công viên và cơ sở tạm trú, hiện đã có căn hộ riêng cùng sự hỗ trợ thường xuyên từ các nhân viên công tác xã hội.
Tại Dallas, các khu lều trại từng xuất hiện dày đặc quanh tòa thị chính cách đây hai năm nay gần như đã biến mất khỏi khu vực trung tâm. Tổ chức Housing Forward cho biết chiến dịch trị giá 30 triệu USD triển khai từ năm 2024 đã giúp giảm 87% số người ngủ ngoài đường và hỗ trợ khoảng 2.000 người chuyển vào nhà ở lâu dài.
Tháng 3 vừa qua, địa phương tiếp tục phân bổ thêm 28 triệu USD để mở rộng chương trình trên toàn hạt, với mục tiêu hỗ trợ thêm khoảng 1.100 người.
Trong khi đó, Seattle đặt mục tiêu mở thêm 500 chỗ ở tạm thời trước World Cup. Tuy nhiên, đến nay thành phố mới hoàn thành khoảng 75 căn nhà siêu nhỏ. Thị trưởng Katie Wilson thừa nhận tiến độ chưa đạt kỳ vọng nhưng cho biết hàng trăm chỗ ở mới sẽ tiếp tục được bổ sung trong mùa hè này.
Dù đạt được những kết quả nhất định, giới chức các địa phương cũng thừa nhận nhiều người vô gia cư vẫn khó tiếp cận các chương trình hỗ trợ do không muốn vào nơi tạm trú, thiếu giấy tờ cá nhân hoặc gặp các vấn đề về sức khỏe tâm thần và nghiện chất kích thích.
Toronto và Vancourver duy trì các chính sách hỗ trợ hiện có
Khác với một số thành phố của Mỹ đang mở rộng các chương trình nhà ở, Toronto và Vancouver cho biết tiếp tục dựa vào các hệ thống hỗ trợ hiện hành trong thời gian chuẩn bị cho World Cup.
Toronto duy trì hàng nghìn giường lưu trú tạm thời cùng các chương trình tiếp cận người vô gia cư trên đường phố. Chính quyền thành phố khẳng định không có kế hoạch di dời người vô gia cư để phục vụ giải đấu.
Tương tự, Vancouver tiếp tục triển khai các chương trình hỗ trợ nhà ở và dịch vụ xã hội hiện có. Thành phố này ghi nhận 2.715 người vô gia cư trong cuộc thống kê gần nhất.
Lãnh đạo cả hai thành phố đều nhấn mạnh mục tiêu trọng tâm là hỗ trợ những người có hoàn cảnh khó khăn thay vì thực hiện các biện pháp nhằm thay đổi hình ảnh đô thị trong ngắn hạn.
Các tổ chức xã hội cảnh báo nguy cơ “làm đẹp thành phố” trước World Cup
Bên cạnh các nỗ lực hỗ trợ nhà ở, nhiều tổ chức xã hội cảnh báo nguy cơ các thành phố sử dụng những biện pháp mang tính đối phó nhằm làm đẹp hình ảnh trước khi đón khách quốc tế.
Những lo ngại này xuất phát từ các tiền lệ tại nhiều sự kiện quốc tế trước đây. Có thể kể đến như trước trận Super Bowl năm ngoái ở New Orleans (Mỹ), chính quyền đã chi hàng triệu USD để giải tỏa các khu lều trại gần sân vận động. Trước Olympic Paris 2024, nhiều người di cư được đưa ra khỏi thành phố trong thời gian diễn ra đại hội. Chicago cũng từng giải tỏa một trong những khu lều trại lớn nhất trước Đại hội toàn quốc của Đảng Dân chủ Mỹ năm 2024.
Theo bà Ann Oliva, Giám đốc điều hành Liên minh Quốc gia chấm dứt tình trạng vô gia cư của Mỹ, các sự kiện lớn luôn đặt chính quyền trước lựa chọn giữa việc đơn thuần di dời người vô gia cư khỏi tầm nhìn công chúng hoặc đầu tư vào các giải pháp lâu dài.
Bài toán dài hạn sau khi World Cup khép lại
Theo các chuyên gia, thách thức lớn nhất đối với các thành phố chủ nhà không nằm ở việc đảm bảo hình ảnh trong vài tuần diễn ra World Cup mà là duy trì hiệu quả của các chương trình hỗ trợ sau khi giải đấu kết thúc.
Những kết quả ban đầu tại Atlanta hay Dallas cho thấy các khoản đầu tư vào nhà ở và dịch vụ xã hội có thể giúp giảm đáng kể số người sống ngoài đường phố. Tuy nhiên, câu hỏi về tính bền vững vẫn còn bỏ ngỏ khi tình trạng thiếu nhà ở giá phải chăng, các vấn đề sức khỏe tâm thần và nghiện chất kích thích tiếp tục là những nguyên nhân sâu xa của cuộc khủng hoảng vô gia cư.
Với nhiều thành phố đăng cai, World Cup có thể trở thành chất xúc tác thúc đẩy các chính sách hỗ trợ hiệu quả hơn. Song thành công thực sự sẽ được đo bằng khả năng duy trì các giải pháp lâu dài cho người vô gia cư, thay vì những thay đổi chỉ kéo dài trong thời gian diễn ra giải đấu.
