Các quốc gia châu Á đang gia tăng sử dụng than khi xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu khí, đặc biệt là khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), vốn phụ thuộc lớn vào tuyến vận tải qua eo biển Hormuz.
LNG - khí tự nhiên được làm lạnh để hóa lỏng, thuận tiện vận chuyển - từng được coi là “nhiên liệu chuyển tiếp” trong quá trình giảm phụ thuộc vào than và dầu. Tuy nhiên, gián đoạn nguồn cung hiện nay đang khiến nhiều nước châu Á quay lại với than để bù đắp thiếu hụt.
Tại Ấn Độ, quốc gia tiêu thụ than lớn thứ hai thế giới, nhu cầu điện dự kiến đạt đỉnh 270 gigawatt trong mùa hè, buộc nước này phải tiếp tục phụ thuộc vào than. Hàn Quốc đã nới trần sản lượng điện từ than, trong khi Indonesia ưu tiên sử dụng nguồn than nội địa.
Một số quốc gia Đông Nam Á như Thái Lan, Philippines và Việt Nam cũng đang tăng cường sản xuất điện từ than để đảm bảo nguồn cung.
Tình hình càng phức tạp khi Indonesia - nước xuất khẩu than lớn nhất thế giới - ưu tiên phục vụ nhu cầu trong nước, làm giảm nguồn cung ra thị trường quốc tế và có thể đẩy giá than tăng cao.
Giá than trên thị trường toàn cầu biến động mạnh, khiến các nước nhập khẩu đối mặt với rủi ro về chi phí và nguồn cung. Giá than chuẩn Newcastle (Australia) đã tăng khoảng 13% kể từ khi xung đột bùng phát.
Các chuyên gia nhận định than chỉ là giải pháp tình thế. Bà Julia Skorupska, đại diện liên minh quốc tế Powering Past Coal Alliance, cảnh báo việc phụ thuộc kéo dài vào than sẽ khiến châu Á dễ bị tổn thương trước các cú sốc năng lượng trong tương lai.
Trong khi đó, ông Sandeep Pai, chuyên gia năng lượng tại Đại học Duke, cho rằng than vẫn là lựa chọn dự phòng phổ biến do nguồn cung dồi dào trong khu vực, đặc biệt khi năng lượng tái tạo hoặc khí đốt không đáp ứng đủ nhu cầu.
Trung Quốc - quốc gia tiêu thụ và sản xuất than lớn nhất thế giới - đã tăng mạnh công suất điện than từ năm 2021 nhằm đảm bảo an ninh năng lượng, dù vẫn mở rộng năng lượng sạch.
