Một nhóm các nhà khoa học Mỹ đã tạo ra những chú chó Beagle được chỉnh sửa gene nhằm giảm nguy cơ gây dị ứng, mở ra triển vọng mới cho hàng triệu người yêu thú cưng nhưng không thể nuôi chó vì các phản ứng dị ứng.
Matt Walker từng không thể vuốt ve bất kỳ chú chó nào mà không hắt hơi. Điều đó chỉ thay đổi khi anh cùng các nhà khoa học sử dụng công nghệ chỉnh sửa gene để tạo ra Bailey – một chú chó Beagle được kỳ vọng có khả năng giảm nguy cơ gây dị ứng.
Hiện nay, Walker có thể cho Bailey ăn bơ đậu phộng ngay trên đùi mình hoặc cùng chú chó chơi ném bóng tại Công viên Trung tâm ở New York. Bản thân Walker không hết dị ứng, nhưng nước bọt và lông của Bailey không còn chứa một loại protein chính gây phản ứng dị ứng ở người.
"Lúc này, tôi có cảm giác vừa nhẹ nhõm, vừa kinh ngạc, vừa biết ơn vì mọi thứ đã thành công" - Walker, một nhà di truyền học, nói. Công ty Kindred Companion Sciences của anh đã tạo ra Bailey và chú chó song sinh Alfie bằng công nghệ chỉnh sửa gene CRISPR – phương pháp từng được trao Giải Nobel.
Tuy nhiên, sẽ còn nhiều năm nữa trước khi hàng triệu người bị dị ứng với chó có thể dễ dàng mua những chú chó như Bailey hoặc Alfie tại các cửa hàng thú cưng.
Các nhà khoa học vẫn cần theo dõi tác động lâu dài của việc chỉnh sửa gene, đồng thời tìm cách thương mại hóa công nghệ để giảm chi phí. Một số chuyên gia không tham gia nghiên cứu cũng lo ngại phương pháp này có thể làm giảm cơ hội được nhận nuôi của những vật nuôi đang chờ được nhận tại các trung tâm cứu hộ.
"Công nghệ này mở ra cơ hội để nhiều người hơn có thể nuôi thú cưng. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, nó cũng có thể khiến mọi người ít lựa chọn những con vật bị bỏ rơi hoặc không được chỉnh sửa gene để giảm nguy cơ gây dị ứng" - Chuyên gia đạo đức sinh học Arthur Caplan thuộc Trường Y Grossman, Đại học New York, nhận định.
Trước đây, các nhà khoa học từng nhiều lần tìm cách tạo ra vật nuôi ít gây dị ứng, chủ yếu bằng công nghệ nhân bản vô tính. Tuy nhiên, phương pháp này khiến nhiều con non có sức khỏe yếu và quá giống nhau về mặt di truyền. Hai năm trước, các nhà nghiên cứu đã sử dụng CRISPR để giảm lượng protein gây dị ứng ở một con mèo tên Alsik, song đến nay vẫn chưa rõ kỹ thuật này có đủ an toàn để áp dụng trên các giống mèo khác hay không.
Những giống chó ít rụng lông như Poodle thường được xem là ít gây dị ứng. Tuy nhiên, chúng vẫn tạo ra các protein gây dị ứng trong nước bọt, lông và da chết nên vẫn có thể khiến nhiều người xuất hiện các triệu chứng dị ứng.
Để tạo ra Bailey và Alfie, các nhà khoa học bắt đầu bằng việc chỉnh sửa gene trong tế bào da chó, vô hiệu hóa gene chính tạo ra protein gây dị ứng. Sau đó, vật liệu di truyền đã chỉnh sửa được chuyển vào trứng và cấy vào một chó Beagle mang thai hộ. Tháng 9/2024, chó mẹ sinh ra hai chó cái khỏe mạnh. Các xét nghiệm sau đó không phát hiện dấu vết của loại protein gây dị ứng trong nước bọt và lông của chúng.
Nhóm nghiên cứu cũng tiến hành thử nghiệm dị ứng trên chính Walker bằng cách đưa mẫu nước bọt và da chết của Bailey và Alfie lên da anh. Kết quả cho thấy da Walker phản ứng với mẫu lấy từ chó Poodle và Goldendoodle, nhưng không phản ứng với hai chú chó Beagle đã được chỉnh sửa gene.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí CRISPR Journal ngày 5/8, đánh dấu lần đầu tiên phương pháp này được áp dụng thành công trên chó.
Walker cho biết tất cả các giống chó đều có cùng loại gene gây dị ứng đã được chỉnh sửa ở Bailey và Alfie. Công ty Kindred Companion Sciences dự định mở rộng thử nghiệm trên nhiều giống chó khác, bao gồm cả chó nghiệp vụ, nhằm tạo ra các dòng chó ít gây dị ứng ngoài giống Beagle.
Tiến sĩ Jeff SoRelle, chuyên gia giải phẫu bệnh thuộc Trung tâm Y khoa Đại học Texas Southwestern, cho rằng các nghiên cứu tiếp theo cần được tiến hành trên nhiều người bị dị ứng với vật nuôi để đánh giá liệu những chú chó được chỉnh sửa gene có thực sự giúp giảm triệu chứng trên quy mô lớn hay không.
Ông lưu ý loại gene bị vô hiệu hóa chỉ là nguyên nhân chính, chứ không phải duy nhất gây dị ứng ở chó.
"Chúng tôi vẫn chưa biết chính xác phương pháp này hiệu quả đến đâu hoặc có thể được ứng dụng rộng rãi như thế nào trong việc ngăn ngừa dị ứng với chó ở người" - Ông SoRelle, người không tham gia nghiên cứu, nói.
Hiện Bailey sống cùng Walker tại New York, còn Alfie sống ở bang Florida với một nhà khoa học khác của Kindred Companion Sciences. Walker cho biết, biến đổi gene này vốn cũng xuất hiện tự nhiên ở một số cá thể chó, vì vậy khả năng gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của Bailey và Alfie được đánh giá là thấp. Dù vậy, hai chú chó vẫn sẽ được theo dõi sức khỏe định kỳ.
Walker đã sống cùng Bailey hơn một năm và xem chú chó như một thành viên trong gia đình.
Dù yêu chó từ nhỏ, anh luôn phải giữ khoảng cách vì dị ứng. Ngay cả giống Goldendoodle, vốn được cho là ít gây dị ứng, cũng từng khiến anh bị ngứa mắt và nổi mẩn đau rát.
Giờ đây, Walker có thể thoải mái chơi kéo co với Bailey ngay trong phòng khách, còn Bailey thường cuộn tròn dưới chân anh mỗi khi anh bị ốm.
"Được nuôi một chú chó thực sự là một cảm giác tuyệt vời" - Anh Walker nói.
