9 tháng năm 2026, hoạt động XNK qua địa bàn Quảng Ninh tiếp tục tăng trưởng mạnh, với kim ngạch đạt gần 37,5 tỷ USD (tăng 36% so cùng kỳ năm 2025). Cùng với các giải pháp quản lý thu ngân sách, Chi cục Hải quan khu vực VIII đang đẩy mạnh việc chuẩn hóa dữ liệu thông qua số hóa chứng từ, tạo nền tảng triển khai mô hình thông quan tập trung, bảo đảm hoạt động XNK thông suốt.
Đến hết tháng 9/2026, Hải quan khu vực VIII đã làm thủ tục cho gần 208.000 tờ khai của 3.376 doanh nghiệp, tăng lần lượt 27% và 35% so cùng kỳ năm 2025. Kim ngạch XNK đạt gần 37,5 tỷ USD, tăng 36%; thu NSNN đạt 14.106 tỷ đồng, tăng 10,2%.
Để duy trì đà tăng thu, đơn vị thường xuyên rà soát tiến độ, dự báo nguồn thu, xác định các nhóm hàng còn dư địa tăng thu; đồng thời tăng cường chống thất thu, tháo gỡ vướng mắc và hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp trọng điểm. Công tác đánh giá nguồn thu được thực hiện hằng tuần, tháng, quý, gắn với trách nhiệm của từng đơn vị.
Cùng với đó, Hải quan khu vực VIII cũng đẩy mạnh cải cách TTHC, ứng dụng công nghệ thông tin và hỗ trợ doanh nghiệp. Trong 9 tháng, đơn vị đã giải đáp 230 vướng mắc, xử lý 6.500 hồ sơ qua dịch vụ công trực tuyến; tiếp nhận kết quả gần 11.000 tờ khai nhập khẩu phải kiểm tra chuyên ngành qua Hệ thống một cửa quốc gia và 1.300 C/O mẫu D điện tử qua Hệ thống một cửa ASEAN.
Việc ứng dụng các nền tảng điện tử đã góp phần giảm xử lý thủ công, tăng khả năng kết nối thông tin và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, trước yêu cầu triển khai mô hình thông quan tập trung và quy mô giao dịch ngày càng tăng, ngành hải quan cần bảo đảm dữ liệu đầy đủ, thống nhất, có khả năng khai thác hiệu quả. Vì vậy, số hóa chứng từ được xác định là khâu nền tảng để chuẩn hóa dữ liệu, thúc đẩy xử lý tự động và nâng cao hiệu quả quản lý.
Theo phương thức quản lý mới, cơ quan hải quan không chỉ theo dõi từng lô hàng, mặt hàng, mà còn quản lý dữ liệu doanh nghiệp xuyên suốt chuỗi hoạt động, từ nhập khẩu nguyên liệu, sản xuất, đến xuất khẩu sản phẩm và báo cáo quyết toán. Trên cơ sở đó, cơ quan hải quan có thể phân tích dữ liệu, cảnh báo sớm, nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, đồng thời rút ngắn thời gian làm thủ tục cho doanh nghiệp.
Để hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng, Chi cục Hải quan khu vực VIII đã tập huấn về số hóa chứng từ cho khoảng 300 doanh nghiệp. Bà Trần Thị Mai Quyên, Trưởng Phòng XNK Công ty TNHH Sợi hóa học Thế kỷ mới Việt Nam (KCN Cái Lân, phường Bãi Cháy), cho biết: Qua tập huấn, doanh nghiệp nắm rõ lộ trình triển khai, danh mục chứng từ số hóa, trách nhiệm của các bên và quy trình tiếp nhận, kiểm tra chứng từ điện tử. Các thao tác nâng cấp phần mềm khai báo, tạo lập, gửi chứng từ và tra cứu kết quả được hướng dẫn trực tiếp, giúp doanh nghiệp chủ động thực hành, sớm áp dụng vào hoạt động thực tế.
Lộ trình triển khai cũng được Chi cục Hải quan khu vực VIII xác định cụ thể. Các doanh nghiệp phải hoàn thành nâng cấp phần mềm khai báo có chức năng số hóa chứng từ trước ngày 15/10/2026; từ ngày 15/10 đến 15/11, thực hiện khai thử nghiệm chứng từ điện tử tại hải quan cửa khẩu nơi làm thủ tục. Chi cục đồng thời yêu cầu các đơn vị công khai đầu mối hỗ trợ, bố trí công chức trực trong những ngày đầu áp dụng chính thức, kịp thời xử lý vướng mắc. Các phòng nghiệp vụ có trách nhiệm phối hợp giải đáp kiến nghị, hoàn thiện tài liệu hướng dẫn và kiểm thử hệ thống trước ngày 15/10/2026.
Ông Ngô Tùng Dương, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VIII, cho biết: Việc số hóa chứng từ mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai phía. Đối với doanh nghiệp là cắt giảm chứng từ giấy, giảm thời gian, chi phí đi lại và thông quan. Đối với cơ quan hải quan là chuẩn hóa, nâng cao chất lượng dữ liệu phục vụ kiểm tra, giám sát, quản lý rủi ro, kết nối và chia sẻ dữ liệu, tạo nền tảng vận hành mô hình thông quan tập trung. Việc phân công cụ thể nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi được thực hiện đồng bộ, hạn chế sai sót và không để doanh nghiệp lúng túng, không làm gián đoạn dòng chảy giao thương hàng hóa qua các cửa khẩu biên giới.
