Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu tái cấu trúc, quản lý và khai thác hiệu quả không gian phát triển vùng đồng bộ không gian phát triển quốc gia. Đây là cách tiếp cận mới với các vùng kinh tế trong bối cảnh vừa sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành thống nhất mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới đặt ra yêu cầu tái cấu trúc, quản lý và khai thác hiệu quả không gian phát triển vùng đồng bộ với không gian phát triển quốc gia, trên cơ sở phát huy tối đa ưu điểm nổi trội, lợi thế cạnh tranh, bản sắc văn hóa của từng vùng và từng địa phương, đồng thời phát huy vai trò đi đầu, dẫn dắt, lan tỏa của các vùng động lực, hành lang kinh tế, cực tăng trưởng. Đây là cách tiếp cận mới đối với các vùng kinh tế trong bối cảnh Việt Nam vừa sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành thống nhất mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên toàn quốc.
Đáng lưu ý, Nghị quyết số 27 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển vùng khi chuyển sang cách tiếp cận theo tiềm năng, lợi thế, điều kiện tài nguyên, môi trường và liên kết giữa các vùng, địa phương, thay vì tổ chức không gian phát triển dựa trên địa giới hành chính như trước đây.
Trên tinh thần đó, nghị quyết nêu rõ ba quan điểm chỉ đạo xuyên suốt về vai trò ; về tổ chức lại không gian phát triển quốc gia, vùng; về cơ chế liên kết và điều phối vùng. Trong đó, phát triển vùng được xác định là phương thức tổ chức tăng trưởng quốc gia, tổ chức lại không gian phát triển, phân bổ nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh mới. Và như vậy, yêu cầu đặt ra là cần đổi mới mạnh mẽ mô hình phát triển, mô hình tăng trưởng; chuyển từ chủ yếu dựa vào nguồn lực sẵn có sang kiến tạo, dẫn dắt, khơi thông và kích hoạt mọi nguồn lực.
Đáng lưu ý, trong 10 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, Nghị quyết số 27 đề ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2045 xây dựng được ít nhất 5 đô thị đạt tầm cỡ quốc tế, giữ vai trò là đầu mối kết nối và phát triển với mạng lưới khu vực và quốc tế. Đồng thời ưu tiên phát triển hai cực tăng trưởng lớn nhất của cả nước là vùng đô thị Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là định hướng quan trọng trong cuộc tái thiết đô thị đang diễn ra tại hai đầu tàu kinh tế lớn của cả nước.
Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Hà Nội đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 11%/năm trong giai đoạn 2026-2030; từng bước chuyển đổi mô hình phát triển từ đô thị đơn cực sang cấu trúc đa cực, đa trung tâm, đa tầng trên cơ sở tổ chức lại không gian đô thị, tái phân bố các hoạt động kinh tế và tạo lập những cực tăng trưởng mới.
Trong đó, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tuần hoàn được xác định là những động lực trọng tâm thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh; kinh tế tri thức trở thành động lực phát triển cốt lõi trong định hướng xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, cấu trúc mới của một đô thị hơn 14 triệu dân cũng đang hình thành khi Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm được xây dựng. Sau sáp nhập, thành phố có điều kiện tổ chức quy hoạch không gian chức năng thống nhất trên cơ sở tích hợp các yếu tố năng lực công nghiệp-cảng biển-logistics với trung tâm tài chính-công nghệ và hạ tầng hiện đại để kết nối hệ sinh thái, trở thành nguồn lực mới.
Quan trọng hơn, Thành phố Hồ Chí Minh còn là nơi thử nghiệm những mô hình phát triển mới, được ví như “phòng thí nghiệm thể chế” của cả nước khi tiếp tục tiên phong thực hiện những cơ chế đột phá trong kiến tạo mô hình phát triển.
Từ tư duy mới, tầm nhìn mới về tổ chức lại không gian phát triển quốc gia và phát triển 6 vùng kinh tế-xã hội với 22 chỉ tiêu cụ thể cho từng vùng và 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, Nghị quyết số 27 góp phần khơi thông nguồn lực và hình thành những động lực tăng trưởng mới, tạo dư địa cho mô hình phát triển mới của Việt Nam trong thời gian tới.
