Trong bối cảnh ngành vật liệu xây dựng Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ dưới tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 và xu hướng phát triển bền vững toàn cầu, Tổ hợp Gốm Đất Việt (GDV Group) tại phường Bình Khê đã và đang đẩy mạnh áp dụng khoa học công nghệ, khẳng định vị thế là doanh nghiệp tiên phong dẫn đầu ngành sản xuất vật liệu đất sét nung.
Lấy khoa học công nghệ làm then chốt
Hành trình của Gốm Đất Việt bắt đầu từ khát vọng “biến đất thành vàng” của Anh hùng Lao động Nguyễn Quang Mâu và các cộng sự. Năm 2009, khi khảo sát vùng đất ở Đông Triều, ông nhận ra tiềm năng lớn từ nguồn đất sét đỏ giàu oxit sắt với trữ lượng lớn, chất lượng tốt nhất Đông Nam Á. Từ những cánh đồng lúa bấp bênh trước đây, Tổ hợp Gốm Đất Việt được hình thành với 3 đơn vị thành viên: Công ty CP Gốm Đất Việt, Công ty CP Gạch ngói Đất Việt và Công ty CP Kinh doanh - Xuất nhập khẩu Gốm Đất Việt.
Ngay từ những ngày đầu, Gốm Đất Việt đã xác định khoa học công nghệ là then chốt, là động lực cốt lõi để nâng tầm sản phẩm truyền thống. Do đó, doanh nghiệp đầu tư mạnh mẽ vào dây chuyền thiết bị hiện đại nhập khẩu từ các nước có nền công nghệ phát triển như: Italia, Đức, Nhật Bản…
Muốn cơ giới hóa, tự động hóa thì trước hết phải đào tạo được đội ngũ nhân lực có tri thức, có tay nghề và có tinh thần đổi mới. Truyền thống thủ công là nền tảng, khoa học công nghệ là công cụ để nâng tầm, còn con người là yếu tố kết nối hai giá trị đó. Xác định chiến lược đào tạo con người một cách bền bỉ và kỹ lưỡng, ông Nguyễn Quang Mâu cho cán bộ quản lý của 3 nhà máy đi học đại học nâng cao trình độ; liên kết với các trường dạy nghề mở hàng chục lớp nghiệp vụ cung cấp đủ những tay nghề giỏi cho các phân xưởng.
Tổ hợp Gốm Đất Việt còn thành lập Trung tâm Nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ. Công ty bắt đầu phát huy phong trào thi đua, sáng kiến cải tiến kỹ thuật.
Anh hùng Lao động Nguyễn Quang Mâu, Chủ tịch HĐQT Tổ hợp Gốm Đất Việt, tâm niệm: “Đơn giản là ngày hôm nay năng suất lao động cao hơn ngày hôm qua hoặc ngày hôm nay cũng làm việc ấy rút giảm được thời gian lao động hoặc giảm được cường độ nặng nhọc… Đó là sáng kiến, đó là cải tiến”.
Từ nguyên lý nhận thức đơn giản này, rộ lên khí thế thi đua mới từ các phân xưởng, tổ đội sản xuất. Cũng từ đây, nhiều đề tài khoa học của nhiều công đoạn, nhiều bộ phận sản xuất được nảy nở, tạo nên cơ giới hóa, tự động hóa, tiết giảm được hàng trăm lao động và hàng trăm lao động được cải thiện điều kiện làm việc. Đặc biệt, cũng từ đây nảy sinh nhiều ý tưởng táo bạo đổi mới sáng tạo với tinh thần vượt khó, bắt đầu từng bước từ nhỏ đến lớn tùy theo khả năng tài chính của đơn vị.
Kết hợp giữa đội ngũ kỹ sư, công nhân lành nghề và tinh thần sáng tạo không ngừng, Gốm Đất Việt đã từng bước tự chủ nhiều giải pháp kỹ thuật, đưa robot và tự động hóa vào các công đoạn nặng nhọc, nâng cao năng suất lao động, đồng thời giảm đáng kể sức lao động thủ công.
16 năm qua, Tổ hợp Gốm Đất Việt đã đi đúng hướng theo chủ trương của Đảng, Nhà nước, luôn coi trọng, lấy “Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ làm then chốt”, làm tiền đề nghiên cứu và sáng tạo, tạo bước đột phá trong hoạt động sản xuất, lập nên những thành tựu vượt bậc như: “Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ đầu tiên trong ngành gạch ngói đất sét nung Việt Nam”, “Doanh nghiệp Khoa học và công nghệ sản xuất gạch cotto cao cấp nay có dây chuyền công nghệ hiện đại nhất Việt Nam”, đẩy công suất đạt 2,1 lần thiết kế.
Công nghệ đột phá
Đột phá mang tính bước ngoặt của Gốm Đất Việt chính là công nghệ nghiền khô siêu mịn – công nghệ đầu tiên trên thế giới được ứng dụng thành công trong sản xuất gạch ngói đất sét nung từ năm 2015. Trước đây, phương pháp nghiền ướt đùn dẻo truyền thống tiêu tốn nhiều nước, năng lượng và tạo ra lượng bụi thải lớn. Công nghệ mới tạo ra phối liệu đất sét có độ mịn và đồng đều cao (kích thước hạt siêu nhỏ dưới 0,425mm, thậm chí đạt mức micro-nano), giúp sản phẩm sau nung đạt kết cấu đặc chắc, giảm độ hút nước, tăng cường độ chịu lực, chống rêu mốc và kéo dài tuổi thọ.
Quy trình này tiết kiệm nước gần như tuyệt đối, giảm phát thải bụi và khí thải, tận thu tối đa nguyên liệu, kể cả đất đá thải rắn. Công trình nghiên cứu “Công nghệ nghiền khô siêu mịn, nâng cao mức độ tự động hóa và hiệu quả sử dụng nhiệt trong sản xuất ngói cao cấp” do Anh hùng Lao động Nguyễn Quang Mâu chủ nhiệm cùng các cộng sự đã vinh dự nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Công nghệ. Đây là giải thưởng cao quý nhất của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực này.
Không dừng lại ở đó, Gốm Đất Việt tiếp tục hoàn thiện hệ thống sản xuất tuần hoàn. Doanh nghiệp chuyển đổi từ đốt than trực tiếp sang khí hóa than sạch, kết hợp thu hồi nhiệt thải để sấy sản phẩm, tiết kiệm tới 40% chi phí năng lượng. Hệ thống lò nung tuynel hiện đại giúp màu sắc đồng đều, độ bền cao. Công nghệ tráng men trực tiếp trước khi nung tạo độ bền màu vĩnh cửu. Trung tâm Nghiên cứu phát triển khoa học kỹ thuật và công nghệ đổi mới sáng tạo của công ty không ngừng thí nghiệm, kiểm chứng các giải pháp mới, từ cải tiến thiết bị nghiền đến phát triển dòng sản phẩm phù hợp khí hậu Việt Nam.
Nhờ nền tảng công nghệ vững chắc, các dòng sản phẩm của Gốm Đất Việt ngày càng đa dạng và tinh tế. Gạch Cotto, gạch Cotto Granite (kể cả phiên bản chống nồm ra mắt năm 2025-2026 là sản phẩm đầu tiên tại Việt Nam), gạch thẻ, gạch tấm ốp, ngói lợp cao cấp, ngói trang trí… đều đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc gia và quốc tế. Đặc biệt, viên gạch Cotto Granite kích thước 2645 × 1025 × 15 mm, nặng 95kg, diện tích 2,71 m² đã phá kỷ lục thế giới, minh chứng cho khả năng chế tác vượt trội của người thợ Việt Nam.
Trên thị trường, sản phẩm Gốm Đất Việt đã tiếp cận tất cả các tỉnh, thành phố trên cả nước với mạng lưới hơn 2.000 đại lý, đối tác và hàng nghìn cửa hàng phân phối. Đáng chú ý hơn cả là hành trình xuất khẩu. Từ những lô hàng đầu tiên, đến nay sản phẩm đất sét nung của Gốm Đất Việt đã có mặt tại hơn 56 quốc gia và vùng lãnh thổ trên 5 châu lục, trong đó có những thị trường khó tính như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Đông, châu Phi…
Những nỗ lực bền bỉ đã được ghi nhận bằng hàng loạt thành tựu ấn tượng: Hơn 10 bằng sáng chế và giải pháp hữu ích độc quyền, hàng chục kỷ lục quốc gia và 6 kỷ lục thế giới, ba lần Sao Vàng Đất Việt, Giải Vàng Chất lượng Quốc gia, Top 500 doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất Việt Nam, nhiều giải thưởng quốc tế của WIPO, các cuộc thi sáng tạo tại Hàn Quốc, Thái Lan, Malaysia, Iran… Doanh nghiệp được công nhận là "Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ đầu tiên trong ngành đất sét nung Việt Nam", đồng thời đạt các tiêu chí "Nhà máy xanh" và "Sản phẩm xanh". Tại Triển lãm Quốc tế về Sáng tạo Khoa học và Công nghệ SIIF 2025 tại Seoul (Hàn Quốc), sản phẩm Gạch Cotto – Granite tiết kiệm năng lượng của doanh nghiệp đã giành Giải Grand Prize danh giá cùng Giải đặc biệt của Viện Nghiên cứu và Sáng chế Iran.
Bước sang giai đoạn mới, Gốm Đất Việt xác định tiếp tục đẩy mạnh đột phá khoa học công nghệ, nghiên cứu phát triển sản phẩm mới phù hợp thị hiếu và biến đổi khí hậu, nâng cấp toàn diện dây chuyền, mở rộng quy mô sản xuất theo hướng tự động hóa cao hơn. Mục tiêu chiến lược là nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, đồng thời mở rộng sâu hơn thị trường quốc tế thông qua hội nhập khoa học công nghệ và các triển lãm quốc tế.
Từ một cơ sở sản xuất khiêm tốn, Gốm Đất Việt đã trở thành biểu tượng của ngành gạch ngói đất sét nung Việt Nam thời đại mới. Ở đó, trí tuệ, khát vọng và tinh thần lao động sáng tạo của người Việt được kết tinh thành những viên gạch, mái ngói mang hồn dân tộc nhưng đạt chuẩn quốc tế.
Việc đẩy mạnh áp dụng khoa học công nghệ không chỉ giúp doanh nghiệp chinh phục thị trường thế giới mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao vị thế vật liệu xây dựng Việt Nam trên bản đồ toàn cầu.
Anh hùng Lao động Nguyễn Quang Mâu, Chủ tịch HĐQT Tổ hợp Gốm Đất Việt, cho biết: “Doanh nghiệp luôn chú trọng khuyến khích phong trào sáng kiến, cải tiến kỹ thuật gắn với yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng và giảm chi phí sản xuất. Khát vọng của chúng tôi là chất lượng sản phẩm tăng cao nhưng giá phải giảm xuống. Bởi vậy, với chúng tôi, Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia ra đời đã đem đến “luồng gió mát lành” tăng niềm tin, khát vọng cho doanh nghiệp”.
