Ngày 16/10, Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) đã ra tuyên bố khẳng định nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng nợ mang tính hệ thống ảnh hưởng đến toàn cầu nhìn chung đã được kiểm soát, song nhiều quốc gia thu nhập thấp và trung bình vẫn phải đối mặt với lãi suất vay mượn cao cùng các thách thức khác hạn chế khả năng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Tuyên bố của các quan chức tài chính G20 được đưa ra trong khuôn khổ Hội nghị thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) diễn ra tại Washington, kêu gọi đảm bảo công bằng và minh bạch trong vấn đề nợ công, đồng thời hỗ trợ các quốc gia dễ bị tổn thương quản lý nợ tốt hơn để tránh khủng hoảng tài chính. Các nhà lãnh đạo cam kết tiếp tục củng cố Khuôn khổ Chung của G20 về xử lý nợ theo cách thức “dự đoán được, kịp thời, có trật tự và phối hợp đồng bộ”, đồng thời nhấn mạnh một số quốc gia đi vay vẫn cần được hỗ trợ quốc tế.
Tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh nhiều quan chức cấp cao của IMF và WB nhận định trọng tâm hiện nay là tập trung vào việc hỗ trợ các nước chú trọng phát triển kinh tế để trả nợ thay vì kỳ vọng vào việc miễn giảm nợ trực tiếp. Chiến lược này được xem là bền vững hơn về lâu dài, giúp các quốc gia không rơi vào vòng xoáy nợ nần chỉ vì trông chờ vào sự giúp đỡ bên ngoài mà không phát triển thực sự.
Đây là tuyên bố đầu tiên của G20 chỉ nói riêng về nợ kể từ đại dịch COVID-19, được công chúng đặc biệt quan tâm khi Mỹ – quốc gia chuẩn bị tiếp nhận vị trí Chủ tịch G20 năm tới – cùng nhiều nước phát triển khác cắt giảm đáng kể viện trợ phát triển. Tuy nhiên, một số nhóm hoạt động đòi giảm nợ cho rằng tuyên bố này vẫn còn thiếu tham vọng và không phản ánh được mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng nợ toàn cầu.
Ông Eric LeCompte, Giám đốc điều hành Mạng lưới Jubilee USA, cảnh báo các khoản nợ mà các nước vay quá nhiều và không có khả năng chi trả đúng hạn vẫn là mối ưu tiên của G20. Trong năm 2024, các nước đang phát triển đã phải chi tới 921 tỷ USD chỉ để trả lãi vay trong năm 2024, tăng 10% so với năm trước, và dự báo sẽ còn tăng thêm trong năm nay. Ông nhận định: “Chúng ta đã có sự đồng thuận về mức độ nghiêm trọng của thách thức trả nợ, nhưng chưa có sự đồng thuận về cách giải quyết vấn đề này. Các quốc gia không thể vay thêm để thoát khỏi khủng hoảng”.
Trong khi đó, ông Duncan Pieterse, Tổng giám đốc Kho bạc Quốc gia Nam Phi, cho biết các quan chức G20 đã đồng ý tiếp tục nâng cao vai trò của các nước đi vay trong các cuộc thảo luận về nợ – một yêu cầu quan trọng do Nam Phi đưa ra trong nhiệm kỳ chủ tịch năm nay. Ông cũng ghi nhận tiến triển trong việc tái cấu trúc nợ theo Khuôn khổ Chung, với tốc độ giải quyết nhanh hơn so với các trường hợp đầu tiên song nhấn mạnh vẫn còn nhiều việc phải làm./.
